Khai mở vụ án từ giám định kỹ thuật hình sự

Khám nghiệm hiện trường, truy tìm dấu vết biết nói

100% các vụ án đặc biệt nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc có tính chất phức tạp như: hiện trường án giết người, cướp tài sản, trộm cắp với số lượng tài sản lớn, án hiếp dâm, tự sát hoặc các hiện trường có người chết chưa rõ nguyên nhân, hiện trường tai nạn giao thông nghiêm trọng, cháy nổ... đều phải tổ chức khám nghiệm hiện trường (KNHT) và hầu hết đều thu được dấu vết, vật chứng có giá trị làm rõ vụ việc hoặc truy nguyên tội phạm. Số dấu vết đủ yếu tố giám định ngày càng tăng, các loại vi vết, dấu vết ẩn được khai thác triệt để phục vụ cho công tác truy tìm thủ phạm.

Nhiều vụ án, qua công tác KNHT đã định hướng cho cơ quan điều tra truy bắt nhanh được đối tượng gây án theo dấu vết nóng hoặc xác định chính xác thủ phạm như: vụ cháy Trung tâm thương mại quốc tế TP Hồ Chí Minh (ITC) năm 2002 làm 60 người chết; vụ tên Lã Xuân Trường hiếp, giết chị Hoàng Thị Trinh rồi đốt xác phi tang, xảy ra ở Phú Xuyên, Hà Tây (2003); vụ Hoàng Văn Xuân giết 3 người trong gia đình ông Nguyễn Đức Tường để cướp tài sản ở Bình Dương (2004); vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng xảy ra ngày 21/4/2005, tại đèo Lò Xo thuộc huyện Đắk Glei, tỉnh Kon Tum làm 31 người chết, 2 người bị thương; vụ sập trụ dẫn cầu Cần Thơ (2007); vụ tên Lê Văn Luyện giết 3 người và chém trọng thương 1 cháu bé, xảy ra tại tiệm vàng Ngọc Bích (Lục Nam, Bắc Giang - 2011)...  Từ những dấu vết thu được qua công tác KNHT, lực lượng KTHS đã cung cấp cho cơ quan điều tra những thông tin chính xác, truy tìm thủ phạm kịp thời, góp phần giải quyết tốt vụ việc.

Tỷ lệ các vụ án hình sự và các vi phạm pháp luật khác được KNHT tăng lên qua từng năm (năm 1994: 6.006 vụ, năm 1995: 7.440 vụ; năm 2005 là 31.595 vụ, năm 2006: 32.817 vụ và đến năm 2010: 52.488 vụ; 2011: 57.802 vụ).

Cán bộ kỹ thuật hình sự khám nghiệm vụ cháy, đắm tàu Nhật Thuần tại vùng biển Vũng Tàu (2010).

Giám định kỹ thuật hình sự và pháp y: Dựng tiếng nói của tử thi

Giám định kỹ thuật hình sự (KTHS) là lĩnh vực giám định phục vụ yêu cầu của cả tố tụng hình sự, tố tụng dân sự và tố tụng hành chính. Đây là nét đặc thù về đối tượng phục vụ của giám định KTHS. Trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử tội phạm hoặc điều tra xử lý các hành vi vi phạm pháp luật khác, giám định KTHS và pháp y là một giai đoạn quan trọng trong quá trình xác lập chứng cứ. Với tính khoa học cao qua việc áp dụng các phương pháp tiên tiến và sử dụng các thiết bị hiện đại, kết luận giám định KTHS và pháp y luôn là nguồn chứng cứ vật chất quan trọng.

Trong những năm cuối thập kỷ 90, thế kỷ XX, Viện KHHS đã triển khai được 2 lĩnh vực giám định mới là giám định gen và giám định âm thanh góp phần nâng cao hơn rất nhiều năng lực giám định của lực lượng KTHS, giúp cho công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm cũng như xử lý các vụ việc dân sự, vụ án hành chính... chính xác, kịp thời. Nhờ sự trợ giúp của các phương tiện, thiết bị hiện đại, nhiều yêu cầu mà trước đây cơ quan giám định phải từ chối hoặc chỉ có thể kết luận khả năng do không đủ phương tiện kỹ thuật, thì đến nay, tỷ lệ các kết luận khẳng định trong giám định KTHS đã tăng lên rất nhiều. Thời gian giám định đã được rút ngắn đáng kể. Nếu những năm đầu thập kỷ 90, thế kỷ XX, mỗi năm lực lượng KTHS tiến hành giám định gần 40.000 vụ/năm thì 10 năm sau, số vụ việc yêu cầu giám định đã tăng lên rất nhiều (năm 2011 là 76.342 vụ).

Trong nhiều vụ án, kết quả giám định KTHS là chứng cứ duy nhất giúp cho cơ quan điều tra khẳng định tội phạm hoặc kết luận chính xác nguyên nhân sự việc xảy ra. Vụ chị Lương Hồng Vân bị hiếp, giết tại Tân Trụ, Long An (2000), qua giám định dấu vết tinh trùng thu được trong chỗ kín nạn nhân đã khẳng định tên Lê Phát Niên chính là thủ phạm của vụ án; vụ tên Doan Christofer giết ông Diem Peter (cả hai đều mang quốc tịch Anh) tại Huế năm 2003, xảy ra vào những ngày giáp Tết Nguyên đán, lại có nhân tố nước ngoài. Sau gần 1 tuần liên tục chiến đấu đã xác định chính xác thủ phạm. Mặc dù tên Doan Christofer đã cố tình xoá dấu vết, phi tang vật chứng và tạo ra các chứng cứ ngoại phạm hết sức tinh vi, nhưng trước những chứng cứ khách quan, khoa học của giám định KTHS, tên Doan Christofer đã phải cúi đầu nhận tội.

Kỹ thuật phòng ngừa tội phạm

Kỹ thuật phòng chống tội phạm (KTPCTP) là một trong các biện pháp nghiệp vụ quan trọng của công tác KTHS. Trong những năm qua, lực lượng KTHS trong cả nước đã tham gia triển khai phòng ngừa tội phạm bằng biện pháp kỹ thuật và tham gia điều tra phá án bằng phương tiện kỹ thuật hàng ngàn vụ việc. Trong nhiều vụ án, công tác này phát huy tốt hiệu quả như: các chuyên án bắt quả tang đối tượng phạm tội về ma tuý, chống đua xe trái phép, cắt trộm cáp thông tin, cáp điện lực, đưa và nhận hối lộ, tống tiền...

Điển hình như: vụ tên Nguyễn Văn Hùng, 11 lần cắt trộm cáp điện thoại trên cánh đồng xã Văn Phú, Thường Tín, Hà Tây (1999); vụ tên Nguyễn Kim Bình gây ra 15 vụ cắt trộm cáp điện thoại trên cánh đồng xã Kim Bài, Thanh Oai, Hà Tây (2000); hay những vụ chặt phá đường dây thông tin liên lạc xảy tại Thanh Hà, Hải Dương (chỉ trong 2 năm 2001 và 2002 bọn tội phạm đã gây ra trên 20 vụ). Ngoài trực tiếp tham gia công tác điều tra, phá án, KTPCTP còn nghiên cứu, lắp đặt hàng ngàn hệ thống bảo vệ các cơ sở kinh tế, xã hội quan trọng phòng ngừa tội phạm, chế tạo các thiết bị bảo vệ công tơ điện chống thất thoát điện năng, chống làm giả giấy tờ có giá trị, phát hiện và chống trộm cắp xe máy.