Những hạt giống đỏ chi viện cho An ninh miền Nam

Tiếp tục thực hiện NQ15 của TW Đảng về cách mạng giải phóng miền Nam, Bộ Công an đã chủ động tuyển chọn hàng trăm cán bộ là sĩ quan, hạ sĩ quan của các sư đoàn miền Nam - thuộc Bộ Quốc phòng cùng với số cán bộ Công an tập kết. Những sĩ quan ở các cục nghiệp vụ, cán bộ an ninh giỏi, có kinh nghiệm công tác địch hậu... tập trung về học tập, huấn luyện tại Trường Công an (C500) để chi viện cho chiến trường miền Nam. Sau 6 tháng học tập, huấn luyện, đoàn công tác đặc biệt của Bộ Công an gồm 260 đồng chí đã nhận lệnh lên đường. 50 năm sau (tháng 2 năm 1962 đến tháng 2 năm 2012), chúng tôi lại được nghe nhiều câu chuyện cảm động do chính người trưởng đoàn và những thành viên trong đoàn “đi B” kể lại.

Cuộc tuyển chọn kỹ lưỡng

Trước năm 1960, Bộ Công an cũng đã cử một số cán bộ có trình độ nghiên cứu cùng đoàn do Ban thống nhất tổ chức, vượt Trường Sơn chi viện cho cách mạng miền Nam (đoàn gồm 5 đồng chí). Để tăng cường cho lực lượng an ninh các tỉnh, thành và một số căn cứ TW cục, Bộ Công an đã quyết định tuyển chọn một lực lượng lớn cán bộ, chiến sĩ học tập, huấn luyện tại “Khu nhà lá - C500”. Đây là khu vực biệt lập - nội bất xuất, ngoại bất nhập.

Đồng chí Trần Quốc Hoàn, Bộ trưởng Bộ Công an chụp ảnh lưu niệm với cán bộ, chiến sỹ cơ yếu CAND trước lúc lên đường vào chiến trường miền Nam 1966. (Ảnh tư liệu).

Bác Thái Doãn Mẫn (tự Tám Nam, Ủy viên Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam, Phó ban An ninh miền Tây (khu 9), Phó ban An ninh khu Sài Gòn Chợ Lớn (T4), SN 1923, nhớ lại: “Theo qui định, cán bộ chi viện phải có lý lịch tốt, nhiệt tình cách mạng, tự nguyện, ý thức tổ chức kỷ luật tốt… Sau khi tuyển chọn gần 300 cán bộ quê ở miền Nam và miền Bắc đang giữ các chức vụ như Phó Cục trưởng, Phó Trưởng ty, Trưởng - phó phòng, Trưởng - phó huyện, thị và cán bộ trung cấp, Bộ Công an tổ chức huấn luyện toàn diện”.

Vì là lớp tập trung cán bộ trung - cao cấp đầu tiên của lực lượng CAND (mang bí số A4 và B2) nên Bộ Công an trực tiếp tổ chức, quản lý. Đích thân Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn trực tiếp huấn luyện, giảng về công tác tình báo cùng các môn nghiệp vụ. “Thời gian ấy chúng tôi rèn luyện thể lực theo chương trình huấn luyện gắt gao, tập mang vác nặng hành quân, đi lên Hòa Bình leo núi, ra hồ Tây tập bơi. Thứ trưởng Ngô Ngọc Du, phụ trách xây dựng lực lượng gặp từng người tâm tình, động viên, lắng nghe tâm tư… để rồi quyết định việc ai đi, ai ở lại…”. 

Sau 6 tháng huấn luyện toàn diện, từ quân số ban đầu 300 cán bộ, đoàn đi B đầu tiên còn lại 260 người. Trong số này có 42 đồng chí được Bộ huấn luyện thêm về mật mã, quy ước và cách thức bắt đài một chiều của Bộ. Tháng 2/1962, trước khi đoàn lên đường, Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn đã đến gặp và căn dặn. Đồng chí Bộ trưởng nói: “Cán bộ chi viện đều là những hạt giống an ninh mà cách mạng đang cần, chính vì thế phải giữ gìn đoàn kết nội bộ thật tốt, học tập và giúp đỡ anh em An ninh miền Nam. Nâng cao tinh thần cảnh giác, giữ vững tổ chức, kỷ luật…” - bác Hai Tiền (Thiếu tướng Lê Tiền), nhớ lại: “Đoàn hành quân được chia thành 3 đoàn. Đoàn đi Thừa Thiên - Huế chỉ sau 15 ngày hành quân đã đến nơi. Đoàn đi khu 5 sau 2 tháng cũng tới. Duy chỉ có đoàn đi khu 9 chúng tôi đi 6 tháng mới tới điểm tập kết là vùng Cà Mau – Đất Mũi”.

Kỷ niệm khó quên trên đường hành quân

Hơn 5 tháng trời hành quân trong vòng vây kẻ thù bằng đường bộ, những cán bộ của đoàn đi B đầu tiên đối mặt với muôn vàn khó khăn, hiểm nguy. “Do là đoàn đi B đầu tiên của Bộ Công an nên khi đó chưa có nhiều kinh nghiệm, trang bị nặng. Võng bằng kaki, vũ khí hầu hết là của phương Tây được cải tạo, sử dụng nên rất cọc cạch. Lúc đó 10 người được biên chế 1 bộ xoong nồi. Tự mang vác, nấu ăn chung. Sau này rút kinh nghiệm mỗi người tự lo chuyện ăn uống nên anh em đỡ mang vác nặng. Ông Thái Doãn Mẫn, tâm sự: “Hồi chúng tôi đi B, anh hai Tiền là người trẻ nhất, nhưng nay cũng hơn 80 tuổi rồi”.

Gác lại nỗi nhớ vợ con, người thân da diết, cứ thế đoàn đi B đi qua hàng chục trạm gác đầy những họng súng cú vọ của kẻ thù. “Chúng tôi còn đối mặt với muỗi mòng, thú dữ và cả những cơn đói đến quặn ruột. Trên đường đi, ai cũng ước sao cho mau đến các trạm giao liên. Ở đó ngoài tình yêu thương đồng đội được sẻ chia, chúng tôi còn được các trạm tặng cho những bữa ăn no bụng. Tôi còn nhớ trong đoàn có một bác sĩ được Bộ biên chế để chăm lo sức khỏe toàn quân, khi ăn cơm, rơi vãi hạt nào là anh ấy nhặt lên, hạt cơm, hạt gạo lúc bấy giờ quý trọng đến vậy!”.

Nói về chuyện ăn uống, bác Tám Nam nhớ lại, khi đến trạm ở Lào, nghe người giao  liên nói đây là trạm cuối cùng “các đồng chí ai cần gạo cứ lấy nhiều, bằng không sẽ không còn được tiếp tế trong chặng đường phía trước”. Nhưng vì không đủ sức mang vác, anh em không ai mang thêm được. Để rồi khi hành quân đến Quảng Nam, thấy tình hình căng, anh em tự giảm khẩu phần ăn mỗi ngày còn 2 lon gạo, sau giảm còn 1,5 lon và rồi sau đó mỗi ngày chỉ 1 lon: “Ngày ấy chúng tôi mỗi ngày leo núi vượt đồi hàng chục kilomet nhưng chỉ ăn 1 lon gạo thì sức nào chịu nổi. Và khi không còn gạo để ăn, anh em phải đào củ mì, nấu chín, giã nát làm bánh nướng để dành ăn dần. Ngày đầu ăn được, ngày 2 ăn được, đến ngày thứ 3 bánh nhão, phải vét lõi ăn. Có khi đói quá, chúng tôi ăn rau rừng và có anh em bị ngộ độc…” – Thiếu tướng Lê Tiền trải lòng.

Vượt qua những gian khó trên đường hành quân, sau 5 tháng hành quân trong lòng địch, đoàn đi B đầu tiên đã đến căn cứ và cũng từ đây, đã có những đóng góp thiết thực, hữu ích cho An ninh miền Nam. “Hoạt động của lực lượng chi viện có thể nói là hoạt động đầu tiên gây ấn tượng lớn cho An ninh miền Nam là biên soạn tài liệu, tổ chức các lớp huấn luyện nghiệp vụ cho toàn lực lượng. Hội nghị An ninh toàn miền Nam tổ chức vào tháng Giêng đến tháng 3/1963, kéo dài 1 tháng rưỡi tại Trung ương Cục (Tây Ninh). Giá trị của hội nghị là thống nhất nhận thức đường lối, chính sách, các biện pháp nghiệp vụ”.    

Bác Tám Nam, hồi ức: “Trước khi chúng tôi đi B, Bộ Công an không cho mang 1 tài liệu gì hết. Khi vào miền Nam, tôi cùng các anh Bá Dũng, anh Năm Trà phải tự “moi” tài liệu trong trí nhớ của mình ra. Cộng với quá trình vận dụng thực tiễn ở chiến trường miền Nam. Sau đó chúng tôi viết thành nghị quyết để lực lượng An ninh miền Nam thực hiện. Đây quả là sự sáng tạo, được lãnh đạo an ninh khu, miền đánh giá cao”.

Theo Đại tá - PGS-TS Nguyễn Văn Thắng, nguyên Giám đốc Học viện An ninh nhân dân, đoàn đi B đầu tiên đã tạo được những điểm nhấn quan trọng là bố trí các khung nòng cốt cho các tỉnh, tổ chức huấn huyện tập huấn, tổ chức Hội nghị An ninh toàn vùng để thống nhất. Từ 3 hoạt động lớn tạo ra chất cho lực lượng An ninh miền Nam phát triển chất lượng, vững chắc.

Đồng đội tôi - ai còn ai mất?

Ngồi nghe hai ông Tám Nam và Hai Tiền kể về đoàn đi B của các ông cách đây 50 năm, các ông cố hình dung ra những tên đất, tên người, các con suối, cánh rừng mà các ông từng lặn lội vượt qua. Đến lúc này các ông không muốn kể về những khó khăn mà cuộc đời binh nghiệp đã từng nếm trải nữa. Ông Tám Nam đã chuẩn bị bước sang tuổi 90 rồi nhưng trông ông vẫn hồng hào, khỏe mạnh lắm. Ông cứ bùi ngùi kể về những đồng đội thân thương của ông. Những chiến sĩ an ninh năm xưa nay ai còn, ai mất?!

Thiếu tướng Lê Tiền và ông Tám Nam đang kể lại những ngày “đi B” với phóng viên Báo CAND.

Từ 260 cán bộ chi viện cho chiến trường miền Nam năm 1962, tổng kết chiến tranh đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, Bộ Công an đã chi viện cho miền Nam 8.038 cán bộ Công an và 3.000 cán bộ Công an vũ trang. Dù sau này có nhiều đoàn cán bộ “đi B” nhưng đoàn “đi B” đầu tiên vẫn là đoàn có nhiều tiếng vang trong lực lượng với nhiều cán bộ được phong tặng danh hiệu Anh hùng như đồng chí Đậu Văn Ngôn (người Vĩnh Phúc, bảo vệ chính trị của R, hy sinh 1965 tại Mỹ Tho), Thiếu tướng Huỳnh Anh (nguyên Giám đốc Công an Thuận Hải). Đồng chí Đỗ Quang Thạnh (hiện ở quận 2, tức Ba Dũng), Đặng Công Hậu (Tư Nam) và Thiếu tướng Lê Tiền (Hai Tiền) được phong Anh hùng lực lượng VTND.    

Trong những ngày đầu xuân mới, những cán bộ “đi B” ngày nào lại có dịp ngồi với nhau, và chỉ còn có 3 người mạnh khoẻ. “Phần lớn chúng tôi đều ở tuổi 80 trở lên, nhiều anh em bị thất lạc, chúng tôi muốn gặp mặt nhưng tự sức không kham nổi, đành phải mong Bộ tổ chức mà thôi. Theo ông Tám Nam và ông Hai Tiền, các ông tin hiện còn ông Vinh ở Vũng Tàu, Chín Thám, Tư Nam, Hai Tường ở miền Tây…”.

Qua tâm tình của các ông Tám Nam và Hai Tiền, thật lòng các ông rất muốn có buổi gặp gỡ, cho dù đây là lần gặp gỡ sau cùng… Nhưng không biết ước mong của các ông có được toại nguyện không. Dẫu cuộc sống có nhiều đổi thay, đồng đội của các ông người còn người mất, nhưng các ông vẫn khẳng định chắc chắn rằng những chiến sĩ an ninh thuộc đoàn đi B đầu tiên của Bộ Công an năm xưa đại đa số các ông đã hoàn thành nhiệm vụ vẻ vang mà Đảng và ngành Công an giao phó. Qua Báo CAND, ông Tám Nam mong sao những đồng đội cùng ông hành quân vượt Trường Sơn năm nào có dịp hội tụ. Để các ông được ôm hôn, nắm tay nhau ôn lại bao kỷ niệm vui buồn…!