Trinh sát "vượt cạn" để “vạch mặt” Tung Kuang

Muốn tiếp cận đại bản doanh của Công ty cổ phần Công nghiệp Tung Kuang (Công ty Tung Kuang) - được coi là "Vedan 2" với hệ thống cống ngầm bí mật dưới lòng đất, xả trộm nước thải chưa qua xử lý, các trinh sát gặp rất nhiều khó khăn. Tất cả các công nhân ra vào đều phải có thẻ, khách ra vào phải có sự đồng ý của lãnh đạo Công ty và chịu sự hướng dẫn, kiểm soát của lực lượng bảo vệ. Chưa kể, tường rào của Công ty cao khoảng 5m, có rào thêm bằng lưới B40 kiên cố, người ngoài khó có thể  đột nhập. Ngoài ra, Công ty còn có các chòi canh gác có thể quan sát mọi di biến động từ xa.

Những dấu hiệu bất thường từ dưới lòng sông

Chúng tôi gặp Trung tá Võ Anh Tuấn - Đội trưởng Đội Công nghiệp, Cục Cảnh sát môi trường (Phòng 2 C36) khi anh và đồng đội vừa từ "trận đồ bát quái" xả thải tinh vi của "Vedan 2" trở về. Trung tá Tuấn cho biết, anh em trong đội sẽ còn mất nhiều thời gian để có kết quả chính xác về độ dài, quy mô của hệ thống xả thải ngầm của Công ty Tung Kuang và độ độc hại của nước xả thải chưa qua xử lý.

Theo Trung tá Võ Anh Tuấn, từ cuối năm 2009, qua công tác nắm tình hình và nguồn tin của nhân dân, các trinh sát Đội Công nghiệp Phòng 2 C36 đã phát hiện những dấu hiệu bất thường trong xả nước thải của Công ty Tung Kuang tại xã Cẩm Phúc, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương. Một kế hoạch xác minh được Phòng 2 báo cáo và được lãnh đạo Cục C36 phê duyệt. Tuy nhiên, càng tìm hiểu, các trinh sát càng thu thập được nhiều thông tin và phát hiện những dấu hiệu vi phạm xả thải ra môi trường có tính chất nghiêm trọng của Công ty Tung Kuang.

Không ai biết rằng, để có chiến công trên, từ trước Tết Canh Dần, các trinh sát Phòng 2 C36 đã có nhiều chuyến đi như con thoi từ Hà Nội xuống Hải Dương và các địa bàn giáp ranh để tìm hiểu về "Vedan 2".

Chính dân ở ven sông Giẽ, những người đánh cá và cả những khách hay ăn nhậu tại quán ăn đặc sản gần nơi xả thải trộm của Công ty Tung Kuang - chi nhánh tại Hải Dương, đã tình nguyện trở thành "tai mắt" cho lực lượng Công an. Từ đó, các trinh sát đã có thông tin và được "mục sở thị" cảnh dòng nước trắng đục như nước gạo đùn từ dưới lòng sông lên, bốc mùi hôi thối, sau này được xác định là nước thải chưa qua xử lý của Tung Kuang.

Điểm chôn cống ngầm, xả nước thải trái phép của Công ty Tung Kuang.

Chiêu "be bờ... đắp đập" và chuyện trinh sát trở thành thợ lặn

Điểm cống chìm, nơi xả nước của Công ty Tung Kuang cách mặt nước sông khoảng 50cm và cách nơi lấy nước mặt để cung cấp nước sinh hoạt cho nhân dân quanh vùng của Nhà máy Nước sạch Cẩm Giàng chỉ vài trăm mét. Để có những "tài liệu sống", ban đêm, các trinh sát đã men theo dòng nước đục, bốc mùi, ẩn mình trong những bụi cây rậm rạp đầy muỗi để phát hiện quy luật xả thải trộm của Tung Kuang. Sau nhiều ngày, các trinh sát đã nắm được quy luật, nước xả màu trắng, bốc mùi thường sủi từ dưới lòng sông từ thời gian 21h đến 23h hằng ngày. Những lúc trời mưa to Công ty tiến hành xả trộm một cách dữ dội.

Cũng qua công tác trinh sát, lực lượng Công an phát hiện một đường ống nằm sâu cách mặt nước sông Ghẽ khoảng 50cm, bắt nguồn từ Công ty Tung Kuang. Đường ống trên được xác định là nơi khởi nguồn của những dòng nước trắng đục, có mùi hôi thối. Dấu hiệu này càng cho thấy Tung Kuang đang có hành vi xả trộm nước thải chưa qua xử lý ra môi trường.

Theo Trung tá Lê Quang Đồng, Phó trưởng Phòng phụ trách Phòng 2 C36, nhiệm vụ khó khăn nhất lúc này chính là tiếp cận và bắt quả tang hành vi xả nước thải gây ô nhiễm môi trường của Công ty Tung Kuang. Và để có bằng chứng thuyết phục đấu tranh với hành vi vi phạm, lực lượng Công an buộc phải lấy mẫu nước từ đầu xả thải để tiến hành phân tích trước. Một vấn đề đặt ra, làm cách nào để lấy được mẫu nước vì ống xả thải nằm sâu dưới lòng sông. Nhiều giải pháp được các trinh sát lựa chọn.

Một trinh sát tiết lộ: "Chúng tôi đã bí mật khoan một lỗ nhỏ ở đường ống dẫn nước thải từ Công ty Tung Kuang chảy ra sông Ghẽ. Song thật bất ngờ, ống dẫn nước thải này được bảo vệ chắc chắn, bởi lớp bê tông dày tới 0,5m. Phá lớp bê tông này, từ chòi canh, lực lượng bảo vệ Công ty chắc chắn sẽ phát hiện”.

Trinh sát đã nhiều lần lấy thử mẫu nước xả thải chưa qua xử lý từ dưới lòng sông nhưng gặp muôn vàn khó khăn. Lúc này, các trinh sát trở thành những tay chèo thuyền và thợ lặn bất đắc dĩ khi tiếp cận với cống ngầm dưới lòng sông. Để ngụy trang, Công ty Tuang Kuang đã dùng tre be đoạn miệng cống chắn rác, phủ bèo lên trên chỗ đóng cọc tre. Mỗi khi xả nước chỉ thấy nước sủi từ dưới lòng sông lên, chứ không nhìn thấy miệng cống.

Để lấy mẫu nước ở dưới lòng sông, các trinh sát phải lội bùn, thậm chí, lặn xuống khu vực miệng cống. Các trinh sát đã dùng cách thử mua một ống nhựa tuồn vào miệng xả thải dưới lòng sông để lấy mẫu bằng cách hút nước bằng miệng, qua tiô, song mẫu nước vẫn không đạt yêu cầu. Cuối cùng, sau nhiều thất bại, tổ công tác đã nghĩ ra diệu kế "be bờ... đắp đập" mới lấy được mẫu nước xả từ miệng cống đảm bảo yêu cầu khách quan.

Sau khi các công đoạn đã được tính toán kỹ lưỡng, kế hoạch phá án đã được các trinh sát Phòng 2 thực hiện. Khoảng 20h30' ngày 13/4, trời lất phất mưa, dù chưa đến giờ xả trộm theo quy luật nhưng do nhạy bén của trinh sát, nghi ngờ Công ty sẽ xả trộm, các trinh sát đã bí mật áp sát điểm cống ngầm, phát hiện dòng "nước gạo" bốc mùi bắt đầu đùn lên.

Phải bắt quả tang ngay, rất nhanh chóng, các tổ công tác Phòng 2 C36 đã phối hợp với Phòng Cảnh sát môi trường Công an tỉnh Hải Dương, chính quyền và Công an sở tại bất ngờ ập vào Công ty kiểm tra công khai, mặt khác, cử lực lượng áp sát điểm cống ngầm xả thải bên ngoài và tại trạm xử lý nước thải của Công ty. Tổ công tác bên trong Công ty đã bắt quả tang công nhân Nguyễn Quang Chiến đang vận hành máy bơm, bơm nước thải chưa qua xử lý từ các bể thu gom nước thải ra môi trường. 

Cán bộ Cục Cảnh sát môi trường khảo sát các điểm xả thải của Công ty Tung Kuang.

Qua kiểm tra, lực lượng Công an xác định, đường ống nước thải từ công ty ra khu xử lý được chia làm 2 nhánh, một nhánh chảy vào khu vực xử lý, một nhánh không qua xử lý mà chạy ngầm dưới lòng đất ra sông Ghẽ. Liên tục trong 2 ngày 14 và 15/4, Cục Cảnh sát môi trường đã yêu cầu Công ty Tung Kuang hợp tác, tự "khai quật" hệ thống xả thải ngầm dưới lòng đất. Ban đầu, hệ thống chỉ là ống nhỏ, sâu dưới lòng đất vài chục centimét. Nhưng đào tới vài chục mét, đường ngầm bất ngờ rộng hơn, chui thẳng xuống lòng đất tới 2m và chạy ngoằn ngoèo.

Trước tình hình đó, các lực lượng đã phải sử dụng nhiều máy móc, thiết bị để đào bới, tìm kiếm những đường ống chằng chịt được Công ty chôn lấp sâu tới 3m dưới lòng đất.

Trung tá Lê Quang Đồng nhận định với các PV rằng: Bể chứa thu gom nước thải của Tung Kuang có khối lượng khoảng 500m³, được bơm thường xuyên qua hệ thống đường ống ngầm này, thải ra môi trường nhiều hóa chất độc hại như chrome 6 (có thể cao gấp 10 lần tiêu chuẩn cho phép), mangan, sắt... đều có nồng độ vượt quy định. 

Đến nay, hành vi vi phạm của Tung Kuang đang được cơ quan chức năng nghiên cứu, đánh giá. Theo nguồn tin riêng của PV, cuối tháng 4, C36 sẽ có cuộc họp liên ngành, thống nhất đường lối xử lý với Công ty Tung Kuang