Bài 1: “Vượt nắng, thắng mưa” vì nhiệm vụ quốc gia
Không kể ngày, đêm, mưa, nắng, lực lượng Công an cả nước với quyết tâm cao nhất để thực hiện thành công chương trình chuyển đổi số quốc gia. Từ miền xuôi đến miền núi xa xôi, cán bộ chiến sĩ Công an đã bám sát cơ sở với quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ cao nhất, nhanh nhất vì mục tiêu chung cho sự phát triển của đất nước…
Chuyện ghi ở xã biên giới
Công an xã Quảng Trực (Lâm Đồng) đã có cách làm sáng tạo, đẩy nhanh cải cách thủ tục hành chính trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số bằng việc dịch thuật và ban hành các thủ tục hành chính sang tiếng Mnông. Cách làm trên đã giúp bà con dễ dàng thực hiện các bước trên môi trường điện tử của Cổng dịch vụ công Quốc gia, đem lại hiệu quả thiết thực, giúp giảm thời gian, công sức của người dân địa phương.
Ghi nhận ở xã Quảng Trực là địa bàn vùng sâu, vùng xa của tỉnh Lâm Đồng, có đường biên giới với tỉnh Mondulkiri (Campuchia). Toàn xã có hơn 50% dân số là đồng bào dân tộc Mnông. Đây là nơi có địa hình cách trở, cách xa các vùng kinh tế trọng điểm, năng động, đời sống của phần lớn bà con còn gặp nhiều khó khăn. Sự khác biệt về ngôn ngữ, điều kiện tiếp cận khoa học và công nghệ đã khiến người dân đây gặp không ít khó khăn trong tiếp cận khoa học công nghệ, dịch vụ công trực tuyến, giải quyết các thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.
Có trường hợp khi tới các cơ quan nhà nước giải quyết thủ tục hành chính, dù đã được cán bộ phụ trách tận tình hướng dẫn nhưng nhiều người vẫn không thể thực hiện được, nhất là những người lớn tuổi, vốn chưa thông thao đọc chữ Tiếng Việt. Hầu hết các trường hợp đều phải “cầm tay chỉ việc”, nhưng khi thực hiện lại những thao tác tương tự, bà con lại không biết bắt đầu từ đâu.
Sự hạn chế trong tiếp cận công nghệ thông tin, không thông thạo các thao tác, quy trình xử lý trên môi trường điện tử của người dân khiến việc giải quyết các thủ tục hành chính của cán bộ và nhân dân xã biên giới Quảng Trực gặp nhiều khó khăn, tốn không ít thời gian và công sức. Trước thực tế đó, Công an xã Quảng Trực đã chủ động triển khai nhiều sáng kiến thiết thực, trong đó nổi bật là dịch thuật và ban hành các thủ tục hành chính sang tiếng Mnông. Đây là bước đi đầy tính sáng tạo, sát dân, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Thể hiện rõ phương châm vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an.
Theo Thượng tá Cao Xuân Thủy, Trưởng Công an xã Quảng Trực, từ đầu năm 2025, Công an xã phối hợp với các già làng, người có uy tín và cán bộ thông thạo tiếng Mnông biên soạn song ngữ toàn bộ tài liệu hướng dẫn về đăng ký cư trú, cấp căn cước công dân, khai báo tạm trú, thường trú, lập hộ mới, thuê, mượn chỗ ở...
Các mẫu biểu như “Đăng ký thường trú lập hộ mới”, “Đăng ký thường trú thuê, mượn chỗ ở”, “Hướng dẫn làm căn cước lần đầu cho trẻ dưới 6 tuổi”... đều được Công an xã trình bày song ngữ, bằng tiếng Việt và tiếng Mnông. Chính điều này đã giúp người dân đọc hiểu, tự thao tác rất nhanh mà không cần cán bộ cặp kề bên cạnh để phiên dịch, cầm tay hướng dẫn như trước đây. Nội dung các tài liệu không chỉ là bản dịch đơn thuần, mà còn mô tả chi tiết từng bước thao tác trên ứng dụng VNeID, từ đăng nhập, xác thực khuôn mặt, tạo yêu cầu, nộp lệ phí đến hoàn tất hồ sơ điện tử. Nhờ đó, nhiều người dân Mnông nay đã có thể tự thực hiện các thủ tục hành chính, thay vì phải nhờ con cháu hoặc cán bộ xã hỗ trợ “cầm tay chỉ việc” như trước.
Để triển khai hiệu quả, đơn vị đã in ấn hàng trăm bản hướng dẫn song ngữ phát về các bon, làng. Lực lượng Công an cũng đã niêm yết tại nhà văn hóa, trụ sở UBND xã, trường học và những khu vực có đông người sinh sống, qua lại. Lãnh đạo Công an xã Quảng Trực còn cử các bộ, chiến sĩ xuống từng bon, làng phối hợp với những người có uy tín, chức sắc tôn giáo để tuyên truyền, tận tay hướng dẫn, giúp người dân hiểu và thực hiện đúng các bước theo quy trình.
Cách làm “đến tận nơi, hướng dẫn từng người” này không chỉ rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền và nhân dân mà còn góp phần thay đổi nhận thức, thói quen của người dân vùng sâu, vùng xa trong thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Công an xã Quảng Trực cũng bố trí cán bộ trực cả ngày nghỉ, ngày lễ để hỗ trợ người dân cài đặt, kích hoạt định danh điện tử, hướng dẫn sử dụng các tiện ích số. Điều này đã giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin, chia sẻ và học hỏi lẫn nhau trong việc ứng dụng khoa học công nghệ, sử dụng điện thoại thông tin để giải quyết các thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.
Từ một người “mù” công nghệ, không biết sử dụng điện thoại thông minh, nay ông Điểu Plơu, xã Quảng Trực, tỉnh Lâm Đồng không những sử dụng thành thạo loại thiết bị này mà còn biết thao tác các bước để giải quyết thủ tục hành chính trên Cổng dịch vụ công Quốc gia. “Nhờ các chú Công an kiên trì hướng dẫn và bọn nhỏ trong nhà động viên, nay tôi đã biết dùng điện thoại thông minh để giải quyết thủ tục về đất đai, xác nhận cư trú cho đứa cháu!..”, ông Điểu Plơu vui mừng cho biết.
Theo Thượng tá Cao Xuân Thủy, Trưởng Công an xã Quảng Trực, sáng kiến của đơn vị đã thể hiện tinh thần chủ động và sáng tạo trong công tác cải cách hành chính ở cơ sở. Việc biên soạn, hướng dẫn thủ tục hành chính bằng tiếng Mnông giúp người dân dễ tiếp cận, dễ thực hiện, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và góp phần đưa chuyển đổi số đến gần hơn với đồng bào dân tộc thiểu số. Kết quả này đã mang lại thay đổi rõ rệt trong công tác cải cách thủ tục hành chính ở xã biên giới, vùng sâu, vùng xa của tỉnh Lâm Đồng với 100% các thủ tục hành chính được giải quyết đúng hạn theo quy định, tiết kiệm được thời gian, tiền bạc và công sức đi lại của người dân.
Vượt qua mọi khó khăn để giúp dân
Thượng úy Lê Phi Hùng, Cảnh sát khu vực (CSKV) khu phố 17, Công an phường Thủ Đức (TP Hồ Chí Minh) cho biết, bên cạnh các nhiệm vụ chức trách được giao, thời gian qua CSKV cũng là một trong nhiều nhân tố chính trong công tác thu thập dữ liệu dân cư cũng như việc cấp căn cước công dân/căn cước (CCCD/CC) hay tuyên truyền, hỗ trợ người dân trong việc “số hóa”, tải và sử dụng các ứng dụng phần mềm phục vụ các thủ tục hành chính…
Nhớ lại khoảng thời gian cao điểm, Thượng úy Lê Phi Hùng cho biết, anh cũng như các CBCS khác đều được cấp trên phân công công việc và tăng cường theo các ca, kíp làm việc (24/24h) để thu thập dữ liệu và thực hiện các thủ tục cấp CCCD/CC… nên thời gian chủ yếu ở cơ quan, ít khi được về nhà. Đó là thời gian lực lượng CSKV cũng như các lực lượng ban, ngành, đoàn thể đã nỗ lực hết mình, vượt qua mọi khó khăn để cùng chung tay góp sức hoàn thành chỉ tiêu của Bộ Công an đưa ra là cấp được 50 triệu thẻ CCCD/CC cho người dân.
Thời điểm đó người dân đến làm thủ tục cấp mới CCCD/CC, định danh cá nhân có thể bất cứ thời gian nào để làm thủ tục. Người dân rảnh giờ nào thì đến giờ đó, việc này tạo thuận lợi nhất cho người dân, nhưng CBCS sẽ phải gồng mình, chia ca để thực hiện, bởi nhiều người dân 1-2h sáng vẫn đến để làm thủ tục và CBCS vẫn tiếp nhận và thực hiện các thủ tục theo quy định…”, Thượng úy Lê Phi Hùng kể.
Tiếp đó, sau khi dữ liệu dân cư được đưa lên hệ thống, không ít trường hợp người dân khai thông tin bị sai hoặc cập nhật các thông tin mới, thì cán bộ CSKV lại tiếp tục phải hỗ trợ chỉnh sửa giúp người dân. “Công dân sẽ có những trường hợp sai sót về thông tin cá nhân, như tên tuổi, ngày tháng năm sinh, quê quán…, từ những căn cứ Công an thu thập được cũng như công dân cung cấp thì chúng tôi phải thực hiện việc chỉnh sửa để cho các dữ liệu khớp với các trường thông tin, hay cập nhật thêm các thông tin khác trong dữ liệu của người dân để có thể chia sẻ cho các bộ, ban, ngành khác cùng sử dụng”, Thượng úy Lê Phi Hùng cho biết.
Theo Thượng úy Lê Phi Hùng, qua công tác thu thập dữ liệu dân cư và làm sạch dữ liệu, Cơ quan Công an đã phát hiện nhiều câu chuyện, nhiều trường hợp đặc biệt. Chẳng hạn như có trường hợp được sinh ra nhưng lại bị bố mẹ bỏ rơi, họ được đưa về nuôi dưỡng tại các Trung tâm Bảo trợ xã hội, khi ấy họ chỉ có mỗi tờ giấy khai sinh không đủ thông tin, còn lại họ không có bất cứ giấy tờ tùy thân nào. Hay cũng có người bị mất hay thất lạc tất cả giấy tờ, hộ khẩu… Với những trường hợp này, từ các cơ sở dữ liệu mà người dân cung cấp và kết quả tra cứu, Công an phường đã liên hệ phối hợp với các ban, ngành để cấp giấy khai sinh, CCCD/CC cho người dân để họ có thể thực hiện các thủ tục hành chính được thuận lợi hơn.
Thượng úy Phạm Trọng Nghĩa, CSKV Công an phường Thủ Đức chia sẻ câu chuyện tại khu phố 1 do anh đang phụ trách có hai trường hợp đi chấp hành án phạt tù về địa phương nhưng không có giấy tờ tùy thân, do giấy tờ cũ đã mất hết, khi họ đi tù thì hộ khẩu tại địa phương cũng đều bị cắt, trong khi họ đều không biết chữ, chỉ có một tờ giấy ra trại…
Trước tình huống này, Công an phường đã tiến hành các bước thu thập thông tin, xác minh tới các cơ quan chức năng… Sau quá trình đó, CSKV mới căn cứ vào đó làm đề xuất trình Ban chỉ huy Công an phường để thu thập dữ liệu dân cư đúng quy trình. (Còn nữa)