Đổi mới phương thức công tác chính trị, tư tưởng và tổ chức thực hiện hiệu quả trong kỷ nguyên số (bài 2)

Việc tổ chức thực hiện đồng bộ, hiệu quả những định hướng quan trọng này sẽ quyết định chất lượng, sức sống của công tác chính trị, tư tưởng trong giai đoạn mới.

Đổi mới phương thức, đáp ứng yêu cầu tình hình mới

Đại hội XIV của Đảng xác định rõ, bước vào giai đoạn phát triển mới, đất nước ta đứng trước vận hội lịch sử song cũng phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, tự chủ chiến lược, đối mới mô hình phát triển, đẩy mạnh khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng đòi hỏi công tác chính trị, tư tưởng phải đi trước, mở đường. Đại hội XIV xác định công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng “Nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ trí tuệ, vai trò nêu gương, tính chiến đấu của cấp ủy, tổ chức Đảng các cấp và của mỗi cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt các cấp, cán bộ cấp chiến lược”⁽¹⁾ Đảng Cộng sản Việt Nam: Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng... Để thực hiện tốt mục tiêu này, công tác chính trị, tư tưởng đòi hỏi phải được đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung và phương thức.

Trước hết, đổi mới phương thức công tác chính trị, tư tưởng phải gắn chặt với nhiệm vụ trọng tâm là phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Đảng là then chốt, phát triển văn hóa, con người là nền tảng, quốc phòng – an ninh và đối ngoại là trọng yếu, thường xuyên. Điều đó có nghĩa, công tác chính trị, tư tưởng không thể tách rời phát triển, mọi nội dung giáo dục, tuyên truyền phải xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể của từng ngành, từng địa phương, từng lĩnh vực, từng cấp ủy, tổ chức Đảng, từ cơ sở, từ thực tiễn.

Thực tiễn lịch sử cách mạng từ khi có Đảng và qua các nhiệm kỳ rút ra bài học kinh nghiệm sâu sắc, ở đâu, thời kỳ nào, tổ chức đảng quan tâm lãnh đạo toàn diện, gắn công tác chính trị, tư tưởng với nhiệm vụ chính trị, ở đó, thời kỳ đó tạo dựng được sự đoàn kết, thống nhất cao, khơi dậy được tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Đại hội XIV tiếp tục yêu cầu khắc phục tình trạng giáo dục chính trị, tư tưởng còn hình thức, thiếu chiều sâu, chưa sát thực tiễn. Phương thức đặt ra phải linh hoạt, đa dạng, hiệu quả, kết hợp với trực tiếp, trực tuyến, giữa tuyên truyền truyền thống với ứng dụng công nghệ hiện đại, công nghệ số, giữa thông tin một chiều với đối thoại, trao đổi trực tiếp, hai chiều.

Đổi mới công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn. Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu gắn chặt chẽ tổng kết thực tiễn với nghiên cứu lý luận, bảo đảm mọi chủ trương, đường lối của Đảng đều có cơ sở khoa học vững chắc và được kiểm nghiệm qua thực tiễn. Công tác chính trị, tư tưởng phải đi trước một bước trong dự báo, định hướng dư luận, nhận diện sớm những vấn đề nảy sinh trong đời sống xã hội số, kinh tế số, kinh tế xanh, chuyển đổi năng lượng, phương thức sản xuất mới, chuyển đổi cơ cấu lao động...

Việc đổi mới phương thức còn thể hiện ở sự chủ động cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, chính xác, minh bạch. Trong môi trường truyền thông đa nền tảng, thông tin lan truyền nhanh chóng, nếu chậm trễ hoặc thiếu nhất quán sẽ dễ tạo khoảng trống để tin giả, thông tin sai lệch, sai trái, thù địch phát tán. Vì vậy, các cơ quan tuyên giáo, dân vận, báo chí, truyền thông cần phối hợp chặt chẽ, nâng cao năng lực phân tích, xử lý thông tin; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn theo dõi, dự báo và định hướng dư luận xã hội.

Đẩy mạnh xây dựng văn hóa Đảng trong điều kiện mới. Đại hội yêu cầu xây dựng Đảng thật sự trong sạch, vững mạnh, “Đảng là đạo đức, là văn minh” nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng; vận hành thông suốt, đồng bộ, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả tổ chức bộ máy mới của hệ thống chính trị. Trong đó, văn hóa Đảng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Xây dựng văn hóa Đảng không chỉ là xây dựng chuẩn mực đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên mà còn là xây dựng phong cách lãnh đạo, phương thức cầm quyền khoa học, dân chủ, gần dân, sát dân, trọng dân, vì dân. Tinh thần “6 dám” phải trở thành giá trị cốt lõi trong văn hóa lãnh đạo, quản lý, văn hóa công vụ. Công tác chính trị, tư tưởng có trách nhiệm khuyến khích, động viên, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung; đồng thời phê phán, xử lý nghiêm những biểu hiện chậm trễ, né tránh, đùn đẩy, thiếu trách nhiệm, để mất thời cơ, mất cơ hội phát triển.

Tăng cường đối thoại, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa. Đại hội XIV khẳng định phải thắt chặt mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân; phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội. Công tác chính trị, tư tưởng phải coi trọng việc lắng nghe ý kiến Nhân dân, kịp thời giải quyết những bức xúc, kiến nghị chính đáng, qua đó củng cố niềm tin, sự đồng thuận xã hội.

Đổi mới phương thức công tác chính trị, tư tưởng trong kỷ nguyên mới, chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là điều kiện để giữ vững mặt trận tư tưởng của Đảng, tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Phát huy trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, bảo đảm tổ chức thực hiện đồng bộ, hiệu quả

Những định hướng chiến lược của Đại hội XIV về phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới nói chung và về công tác chính trị, tư tưởng nói riêng chỉ có thể đi vào cuộc sống nếu được cụ thể hóa bằng trách nhiệm rõ ràng của từng cấp ủy, tổ chức đảng và từng cán bộ, đảng viên; đồng thời được triển khai bằng cơ chế, giải pháp đồng bộ, hiệu quả. Cụ thể:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức Đảng các cấp đối với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng; đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên theo tinh thần “đảng viên đi trước, làng nước đi sau”, nhất là người đứng đầu. Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu cán bộ, đảng viên phải tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực, uy tín. Nêu gương không chỉ bằng lời nói mà bằng hành động cụ thể, bằng trách nhiệm, bằng kết quả công tác, bằng sự liêm chính, minh bạch và tinh thần Nhân dân, Tổ quốc. Mỗi cán bộ, đảng viên ý thức sâu sắc trách nhiệm của mình trong phát ngôn, nói, viết, làm, nhất là trong điều kiện không gian mạng. Phải kiên quyết bảo vệ cái đúng, sự thật, kiên trì giải thích, thuyết phục, uốn nắn nhận thức lệch lạc; chủ động đấu tranh phản bác các thông tin sai sự thật, quan điểm sai trái, thù địch bằng luận cứ khoa học, có tính thuyết phục cao. “Thấy đúng phải bảo vệ, thấy sai phải đấu tranh” trở thành phương châm hành đồng nhất quán.

Hai là, tiếp tục đổi mới tư duy, nội dung, hình thức, chuyển đổi số công tác chính trị, tư tưởng phù hợp với thực tiễn hiện nay theo hướng lấy cán bộ, đảng viên làm trung tâm; nâng cao trình độ nhận thức, bản lĩnh chính trị, niềm tin, tình cảm, ý chí, trách nhiệm và hiệu quả công tác làm thước đo chất lượng; gắn công tác giáo dục chính trị với công tác tư tưởng, giáo dục truyền thống, đạo đức, lối sống, giáo dục pháp luật, thực hiện phong trào thi đua; đấu tranh chống những quan điểm, tư tưởng sai trái, thù địch, phòng, chống sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, chống nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Công tác chính trị, tư tưởng phải gắn chặt công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng; với đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Việc xử lý nghiêm minh các tổ chức Đảng, cá nhân vi phạm có tác dục giáo dục, cảnh tỉnh, răn đe và phòng ngừa.

Ba là, gắn công tác chính trị, tư tưởng với vận hành hiệu quả tổ chức bộ máy mới của hệ thống chính trị hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh, gọn, mạnh đã tạo ra không gian và tầm nhìn phát triển mới. Tuy nhiên quá trình hoạt động ở cơ sở có nơi còn lúng túng, khó khăn. Công tác chính trị, tư tưởng phải kịp thời tuyên truyền, lan tỏa tinh thần trách nhiệm, chuyển đổi số, nhân rộng mô hình tiên tiến, cách làm hay, tổ chức hiệu quả, thật sự “hàng thẳng, lối thông, đồng lòng cùng tiến”. Đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn; rà soát, hệ thống hóa, đánh giá kết quả của quá trình, đề tài nghiên cứu khoa học về công tác giáo dục chính trị, tư tưởng để xác định những vấn đề lý luận đã rõ, những vấn đề không còn phù hợp, những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu và những vấn đề mới đặt ra trong mô hình mới.

Bốn là, hoàn thiện thể chế, xây dựng quy định và chiến lược của Đảng về công tác chính trị, tư tưởng, cơ chế phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị. Công tác chính trị, tư tưởng không phải là nhiệm vụ riêng của cơ quan tuyên giáo mà là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị. Trên cơ sở đó, quy định về phân công, phân cấp trong công tác giáo dục chính trị, tư tưởng; tiêu chí, tiêu chuẩn đánh giá về tư tưởng; quy chế phối hợp thực hiện công tác giáo dục chính trị, tư tưởng. Quy định rõ cơ chế về thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác cán bộ và quản lý cán bộ. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban xây dựng Đảng, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục và động viên quần chúng nhân dân.

Năm là, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ làm công tác chính trị, tư tưởng. Trong bối cảnh chuyển đổi số, đội ngũ ngày càng phải được trang bị kiến thức, kỹ năng truyền thông, truyền thông số, khả năng phân tích dữ liệu, xử lý khủng hoảng thông tin, truyền thông. Đồng thời, phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, phong cách làm việc khoa học, gần gũi quần chúng. Thực hiện đồng bộ công tác tuyển chọn, bố trí, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ công tác giáo dục chính trị, tư tưởng bảo đảm tiêu chí, tiêu chuẩn theo quy định đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

Sáu là, thường xuyên sơ kết, tổng kết, đánh giá việc thực hiện, kịp thời bổ sung, hoàn thiện chủ trương, giải pháp phù hợp với thực tiễn. Công tác chính trị tư tưởng là lĩnh vực nhạy cảm, biến động nhanh theo sự thay đổi của tình hình kinh tế, chính trị, xã hội và môi trường truyền thông. Vì vậy cần chủ động dự báo, linh hoạt điều chính, không để bị động, bất ngờ, chạy theo trong công tác chính trị, tư tưởng. Trên cơ sở đó, mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên tổng kết, sơ kết, “tự soi”, “tự sửa”, có ý chí, khát vọng vươn lên, không ngừng nỗ lực tu dưỡng, rèn luyện để hoàn thiện bản thân; nêu cao tinh thần trách nhiệm, tâm huyết, tận tụy, năng động, sáng tạo, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

⁽¹⁾. Đảng Cộng sản Việt Nam: Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng.