Phát triển ứng dụng ảnh vệ tinh viễn thám phục vụ phát triển đất nước

18:16 07/01/2017

Cần một sự phối hợp nhịp nhàng và chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để khai thác ảnh vệ tinh phục vụ hiệu quả quan trắc, giám sát tài nguyên, môi trường, thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Hơn 15 năm trở lại đây, các quốc gia trên thế giới đang "chạy đua" phóng vệ tinh nhỏ, sử dụng dữ liệu viễn thám vào các mục đích khác nhau. Ở nước ta, kể từ khi phóng vệ tinh quan sát trái đất đầu tiên (năm 2013), công tác ứng dụng ảnh vệ tinh viễn thám ngày càng được quan tâm đáng kể nhằm mục đích phát triển kinh tế-xã hội .

Tính đến năm 2016, theo Trung tâm vệ tinh quốc gia (Viện HLKH và CNVN), trên thế giới có khoảng 1.420 vệ tinh (VT) các loại đang hoạt động trong vũ trụ. Trong đó có hơn 360 vệ tinh quan sát trái đất đến từ hơn 30 quốc gia; chiếm phần lớn là Mỹ (43 VT), Trung Quốc (40 VT), Nhật Bản (18 VT); sau đó là các nước: Nga, Đức, Ấn Độ…

Số lượng VT quan sát trái đất tăng nhanh kể từ sau năm 2000 trở lại đây, chứng tỏ nhiều nước trên thế giới đang "chạy đua" về công nghệ vệ tinh; sử dụng dữ liệu viễn thám vào các mục đích khác nhau, nhất là phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng.

Ở nước ta, lĩnh vực công nghệ vũ trụ (CNVT) được khởi động vào cuối những năm 70 của thế kỷ trước, khi tiến hành các công tác chuẩn bị cho chuyến bay vào vũ trụ của anh hùng phi công Phạm Tuân và Gorơ-bátcô (Liên Xô) năm 1980. Từ khi Viện CNVT được thành lập và Thủ tướng Chính phủ phê duyệt "chiến lược nghiên cứu và ứng dụng CNVT đến năm 2020" (năm 2006), đã mở ra bước phát triển mới.

Cùng với xây dựng hạ tầng kỹ thuật cho Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Hoà Lạc, hợp tác chế tạo và phóng VT nhỏ quan sát trái đất (viễn thám), Việt Nam đã và đang quan tâm công tác đào tạo nguồn nhân lực, đẩy mạnh nghiên cứu thiết kế và chế tạo VT nhỏ, phát triển ứng dụng ảnh viễn thám vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội và mọi mặt của đời sống.

Nghiên cứu phát triển ứng dụng ảnh vệ tinh viễn thám.

Thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, bên cạnh những thuận lợi, chúng ta cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn thách thức. Một trong những trở ngại là thường xuyên xảy ra thiên tai bão lụt, hạn hán; gần đây tình trạng xói lở đất, xâm nhập mặn, cháy rừng diễn ra ở nhiều địa phương trong cả nước.

Cho nên giám sát và bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai được xác định là nhiệm vụ nặng nề và cấp thiết trong nhiều năm, nhất là biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng lớn đối với nước ta.

Bởi vậy, việc sử dụng ảnh VT trong giám sát thảm hoạ thiên tai, đánh giá biến động tài nguyên thiên nhiên và môi trường, quản lý nông - lâm - ngư nghiệp trở thành vấn đề cấp thiết ở Việt Nam, trước mắt cũng như lâu dài.

Trong đó không ít cơ quan đơn vị thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Quốc phòng, Viện HLKH và CNVN, các tỉnh, thành phố trong cả nước đều có nhu cầu sử dụng dữ liệu VT viễn thám…

Đầu tháng 5-2013, VT quan sát trái đất đầu tiên của Việt Nam (VNREDsat-1) được phóng thành công từ Kourou, Guyane thuộc Pháp. Từ đó đến nay, VT VNREDsat-1 hoạt động ổn định trên quỹ đạo và thường xuyên chụp ảnh truyền về mặt đất. VT VNREDsat-1 có khả năng chụp một dải ảnh rộng 17,5km liên tục kéo dài tới 4.000km ở chế độ chụp ảnh đa phổ và khoảng 1.000km ở chế độ chụp ảnh toàn sắc.

Tiến sĩ Bùi Trọng Tuyên - Viện trưởng Viện Công nghệ vũ trụ cho biết: Sau hơn ba năm hoạt động an toàn trên quỹ đạo (tính đến hết năm 2016), VT VNREDsat-1 đã chụp được 58 nghìn 746 cảnh ảnh, trong đó có hơn 31 nghìn 480 cảnh ảnh về lãnh thổ và các khu vực ở Việt Nam; đồng thời chụp hơn 27 nghìn 300 cảnh ảnh các khu vực khác nhau trên thế giới.

Qua xử lý, VNREDsat-1 đã cung cấp được 13 nghìn 690 cảnh ảnh có độ phân giải cao phục vụ các bộ, ngành và địa phương trong công tác quản lý lãnh thổ, giám sát thiên tai và hoạt động quốc phòng, an ninh.

Ngoài ra, mấy năm qua, VT VNREDsat-1 cũng đã cung cấp hơn 320 cảnh ảnh hỗ trợ công tác theo dõi, đánh giá và khắc phục ảnh hưởng do thảm hoạ thiên tai, môi trường xảy ra trong khu vực và thế giới.

Tuy nhiên, vì một số lí do, việc sử dụng dữ liệu ảnh của VT VNREDsat-1 còn hạn chế, trong khi ta vẫn phải mua ảnh của vệ tinh nước ngoài với giá đắt đỏ. Theo tính toán của các nhà chuyên môn, VT quang học VNREDsat-1 có tuổi thọ 5 đến 7 năm.

Cho nên Viện HLKH và CNVN trong chương trình CNVT được Nhà nước giao, dự kiến năm 2019 sẽ thiết kế, chế tạo và phóng VT LOTUsat-1 (hợp tác với Nhật Bản). Đây là VT theo công nghệ rađa cảm biến băng tần X, có thể chụp ảnh trong mọi điều kiện thời tiết.

Theo tính năng ảnh của VT quang học như VNREDsat-1 thích hợp với công tác điều tra quy hoạch lãnh thổ, tài nguyên thiên nhiên, còn ảnh do VT rađa cảm biến chụp phù hợp với hoạt động ứng phó thảm hoạ thiên tai.

Việc kết hợp được hai loại ảnh này sẽ mang lại hiệu quả lớn trong công tác quản lý lãnh thổ, giám sát thiên tai; phục vụ đắc lực cho công cuộc phát triển kinh tế, bảo đảm quốc phòng, an ninh đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng diễn ra sâu rộng…

Vấn đề đặt ra là bên cạnh đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật lĩnh vực CNVT (các trạm thu tín hiệu mặt đất, Trung tâm điều khiển và khai thác VT, đài thiên văn, nghiên cứu chế tạo VT nhỏ…), cần thực hiện nghiêm túc đồng bộ và hiệu quả các quy định về quản lý, khai thác dữ liệu viễn thám quốc gia.

Sự phối hợp giữa Viện HLKH và CNVN với Cục Viễn thám quốc gia và các cơ quan chức năng khác đòi hỏi sự chặt chẽ, nhịp nhàng hơn. Nhằm phục vụ hiệu quả quan trắc, giám sát tài nguyên, môi trường, thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Nguyễn Khôi

Hà Nội: Người dân được lưu thông qua hầm chui Kim Đồng-Giải phóng từ 10/2

Từ ngày 10/2 - 31/3, Sở Xây dựng Hà Nội cho phép người dân lưu thông qua hầm chui Kim Đồng-Giải Phóng.

Khởi tố 3 bị can trong vụ bạo lực học đường khiến một học sinh tử vong tại Gia Lai

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can liên quan vụ bạo lực học đường khiến một học sinh tử vong. Từ mâu thuẫn bộc phát, nhóm thiếu niên đã hành hung nạn nhân dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng bạo lực trong lứa tuổi học sinh hiện nay.

Tuyên tử hình Lê Sỹ Tùng, kẻ thảm sát 3 người ở Đồng Nai

Chỉ vì cảm thấy cuộc sống nhàm chán, một thanh niên không nghề nghiệp ổn định, từng có tiền án đã lên kế hoạch tàn sát cả một gia đình để cướp tài sản. Vụ thảm sát 3 người tại cơ sở thu mua nông sản Thiên Hạnh không chỉ gây rúng động dư luận Đồng Nai mà còn phơi bày một sự thật lạnh người: khi lòng tham, thú tính và sự lệch lạc nhân cách kết hợp với vũ khí, cái ác có thể biến con người thành kẻ giết người dã man ngay giữa đời thường.

CSGT hóa trang xử lý tài xế xe ghép vi phạm

Ngày 10/2, Đội CSGT số 6 (Phòng CSGT Công an TP Hà Nội) triển khai tổ công tác xử lý xe vận tải hành khách vi phạm TTATGT dịp cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Bóc gỡ đường dây ma túy liên tỉnh tinh vi, thu giữ 0,5 kg ma túy đá

Lực lượng CSĐT tội phạm về ma túy Công an tỉnh Hà Tĩnh vừa triệt phá một đường dây mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy liên tỉnh với phương thức, thủ đoạn tinh vi. Cơ quan chức năng thu giữ 0,5 kg ma túy đá, đồng thời khởi tố, bắt giữ các đối tượng liên quan, tiếp tục mở rộng điều tra vụ án.

Tết ấm nơi biên cương Sơn La

Khi mùa xuân gõ cửa khắp các bản làng vùng biên giới Sơn La, cũng là lúc những người lính biên phòng gác lại niềm riêng để thực hiện một nhiệm vụ thiêng liêng: mang Tết đủ đầy đến với từng nếp nhà sàn của đồng bào các dân tộc.

Bắt truy nã lòi ra súng đạn và "hàng đá"

Kiểm tra nơi Nguyễn Xuân Qui lẩn trốn, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Cần Thơ thu giữ nhiều túi ni-lon chứa ma túy và cả một "bộ sưu tập" vũ khí, hung khí nguy hiểm.

Giám định kỹ thuật hình sự làm sáng tỏ các vụ án

Phòng Giám định hóa học, Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an đã lập thành tích xuất sắc trong công tác giám định “giải mã” các vụ án khó, phức tạp được dư luận quan tâm chú ý; đồng thời phát hiện thấy nhiều phương thức, thủ đoạn phạm tội mới nổi lên, rút ngắn thời gian giám định đáp ứng nhanh nhất yêu cầu của cơ quan điều tra và các đơn vị nghiệp vụ.

Triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán máy biến áp giả

Từ năm 2019 đến nay, các đối tượng đã sản xuất và đưa ra thị trường hàng trăm máy biến áp giả, tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố khu vực miền Tây Nam Bộ và TP Hồ Chí Minh, gây thiệt hại nghiêm trọng cho doanh nghiệp, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho hệ thống điện, ảnh hưởng đến an ninh, an toàn lưới điện.

Chặn thực phẩm “tắm” hóa chất độc hại

Tết Nguyên đán đang cận kề, những ngày này, các mặt hàng lương thực, thực phẩm, bánh mứt kẹo đang được tiêu thụ mạnh trong nội địa. Tại tuyến biên giới Quảng Ninh, hàng hoá thực phẩm phục vụ Tết ngoài nhập chính ngạch, vẫn được vận chuyển nhỏ lẻ qua đường mòn, hoặc trên biển để vào nội địa.

Bài cuối: Bảo vệ bữa ăn hôm nay, giữ gìn giống nòi mai sau

Đấu tranh với thực phẩm bẩn không chỉ là câu chuyện của lực lượng chức năng mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Người dân phải là những “người tiêu dùng thông thái”, chủ động tố giác vi phạm; doanh nghiệp chân chính cần được bảo vệ để phát triển lành mạnh; các cơ quan quản lý phải làm tròn vai trò, trách nhiệm được giao. Mỗi vụ án được triệt phá, mỗi đường dây bị bóc gỡ là thêm một lớp phòng vệ cho sức khỏe cộng đồng. Những cuộc đấu trí không tiếng súng ấy, dù thầm lặng, nhưng đang từng ngày góp phần làm trong sạch thị trường, bảo vệ bữa ăn của người dân hôm nay và tương lai của giống nòi mai sau.