Vì sao công nghệ lạc hậu vẫn có cửa vào Việt Nam?

10:40 16/10/2016
Trước nguy cơ biến Việt Nam thành bãi rác công nghệ, việc thẩm định công nghệ trước khi nhập khẩu trở nên vô cùng cấp thiết. Thế nhưng, theo Bộ Khoa học – Công nghệ, khâu này đang bị thả lỏng trong khi Bộ này lại ít có thẩm quyền can thiệp.

Trong báo cáo tại buổi làm việc của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ông Phan Xuân Dũng – Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học công nghệ và môi trường cho biết, tốc độ đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp Việt vẫn rất thấp, chưa đạt như kì vọng. 

Một số lĩnh vực như nhiệt điện, xi măng, khai khoáng, mía đường, luyện thép... vẫn đang sử dụng công nghệ lạc hậu, gây tiêu tốn năng lượng, ô nhiễm môi trường, hiệu quả thấp. Việc chuyển giao công nghệ mới chủ yếu dừng lại ở việc nhập khẩu máy móc, thiết bị cũ, phần lớn đã lạc hậu từ 2-3 thế hệ. 

Công nghệ lạc hậu là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường. 

Ông Chu Ngọc Anh – Bộ trưởng Bộ Khoa học – Công nghệ cũng cho rằng, trình độ khoa học công nghệ của Việt Nam mới chỉ ở mức trung bình. Trong năm 2015, xếp hạng cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam chỉ đứng thứ 56/140 quốc gia, mức độ hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp đứng thứ 121/140, khả năng tiếp thu công nghệ mới đứng thứ 112/140. Việt Nam vẫn đang thiếu những công cụ pháp lý hiệu quả để có thể kiểm soát, ngăn chặn các công nghệ lạc hậu được đưa về trong nước.

Theo ông Đỗ Hoài Nam – Vụ trưởng Vụ Đánh giá, thẩm định và giám định công nghệ (Bộ Khoa học – Công nghệ), bên cạnh một số lĩnh vực Việt Nam đạt trình độ công nghệ tiệm cận thế giới như đóng tàu, chế tạo vắc xin, công nghệ thông tin... thì một số dự án đầu tư nước ngoài, khi đi vào hoạt động cũng mang theo dây chuyền công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường. 

Để ngăn chặn các công nghệ lạc hậu, trong Luật Khoa học công nghệ 2013 đã quy định các dự án đầu tư đều phải thẩm định công nghệ. Khi xây dựng Luật chuyển giao công nghệ, Bộ Khoa học – Công nghệ cũng quy định những dự án nằm trong danh mục hạn chế chuyển giao công nghệ, những dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường phải thẩm định công nghệ trước khi xem xét cấp giấy chứng nhận đầu tư. 

Tuy nhiên, khi Luật Đầu tư 2014 được ban hành lại chỉ quy định các dự án nằm trong danh mục có công nghệ hạn chế chuyển giao mới phải thẩm định công nghệ. Khi các văn bản luật "đá" nhau, hiệu quả thực thi của chúng trở nên lỏng lẻo, các dây chuyền công nghệ lạc hậu vẫn được đưa về Việt Nam bằng nhiều con đường khác nhau.

Trước tình hình này, Bộ Khoa học – Công nghệ đã ban hành Thông tư 23 để thay thế cho Thông tư 20 nhằm thiết lập "rào cản" đối với công nghệ cũ, lạc hậu. Theo Thông tư  này, các máy móc, dây chuyền công nghệ chỉ được nhập về Việt Nam nếu có tuổi thọ không vượt quá 10 năm tính từ ngày sản xuất đến ngày nhập khẩu. 

Ngoài ra, chúng phải được sản xuất theo tiêu chuẩn phù hợp với quy định của Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, Tiêu chuẩn quốc gia hoặc phù hợp với Tiêu chuẩn của các nước G7 về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. 

Đối với các dự án đầu tư, nếu trong hồ sơ đã có danh mục thiết bị qua sử dụng và được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hoặc chấp thuận đăng ký đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư thì được miễn áp dụng Thông tư 23. Khi làm thủ tục nhập khẩu, doanh nghiệp chỉ phải nộp kèm hồ sơ danh mục các thiết bị tại cơ quan hải quan. 

Cơ quan có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư và cấp chứng nhận đăng ký đầu tư có thể xin ý kiến của cơ quan quản lí về khoa học công nghệ về dây chuyền công nghệ nếu thấy cần thiết chứ không bắt buộc. Sau khi nhập khẩu, doanh nghiệp không được phép bán hoặc chuyển nhượng dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng cho doanh nghiệp khác hoặc dự án khác. 

Trong trường hợp đặc biệt, nếu thiết bị đã qua sử dụng có tuổi thọ vượt quá 10 năm nhưng doanh nghiệp cần thiết phải nhập khẩu để bảo đảm duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh thì có thể gửi hồ sơ về Bộ Khoa học – Công nghệ để xem xét.

Để giải quyết câu chuyện các văn bản luật “đá” nhau, ông Nam cho biết, Bộ Khoa học – Công nghệ đang phối hợp với Bộ Kế hoạch – Đầu tư để thống nhất, xây dựng nghị định hướng dẫn.

“Chúng tôi đề nghị sửa đổi các Luật liên quan để kiểm soát công nghệ được tốt hơn. Bộ Kế hoạch – Đầu tư nên bổ sung thêm nội dung giải trình công nghệ trong hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận đầu tư. Hiện nay vẫn chưa có nội dung này” – ông Nam nói.

Khánh Vy

Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vừa có Thư khen gửi Công an tỉnh Đắk Lắk, biểu dương thành tích xuất sắc trong công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Với chiêu bài “đầu tư thương mại điện tử quốc tế, lợi nhuận khủng”, một đường dây lừa đảo có tổ chức, xuyên quốc gia đã giăng bẫy tinh vi, chiếm đoạt hàng chục tỷ đồng của nhiều nạn nhân trên cả nước. Bằng các biện pháp nghiệp vụ sắc bén, quyết liệt tấn công trấn áp tội phạm, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Thanh Hóa đã bóc gỡ thành công đường dây này, góp phần cảnh tỉnh người dân trước những thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi trên không gian mạng.

Gần đây, tối hậu thư của Iran nhằm vào các trường đại học Mỹ tại Trung Đông cho thấy rõ cách Tehran vận dụng chiến lược “leo thang có kiểm soát”. Bằng việc mở rộng mục tiêu sang cả lĩnh vực dân sự mang tính biểu tượng, Iran không chỉ gia tăng sức ép tâm lý và chính trị, mà còn phát đi thông điệp rằng phạm vi răn đe đã vượt ra ngoài không gian quân sự truyền thống.

Lấy mác là giám đốc doanh nghiệp, Trang đưa ra những thông tin không đúng sự thật về việc hợp tác quảng cáo cho nhiều nhãn hàng trong lĩnh vực dược phẩm, đồ điện tử gia dụng, rượu vang, qua đó chiếm đoạt hơn 151 tỷ đồng của 35 nhà đầu tư.

Với chiều dài hơn 90 km, tuyến Quốc lộ 49 (QL 49) ở TP Huế có gần 100 vị trí đường cong có bề rộng làn đường và bán kính cong không đảm bảo cho xe sơ-mi rơ-moóc và xe đầu kéo rơ-moóc lưu thông, dẫn đến tiềm ẩn nguy cơ tai nạn rình rập trên tuyến.

Sáng 30/3, TAND TP Hà Nội mở phiên tòa hình sự sơ thẩm xét xử 23 bị cáo trong vụ án “Đưa hối lộ”, “Nhận hối lộ” và “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ), Công ty TNHH MTV Đầu tư và Xây dựng Hoàng Dân (viết tắt là Công ty Hoàng Dân) cùng một số đơn vị liên quan.

Chiều tối qua (29/3), khi chạy sang nhà hàng xóm chơi thì gặp phải chó sủa nên cháu Phúc hoảng sợ rồi chạy lên khu đồi núi gần đó. Khi phát hiện cháu bé mất tích, người thân đã trình báo chính quyền địa phương nhờ hỗ trợ tìm kiếm...

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文