Cơ quan chức năng vào cuộc ngăn thiết bị kích sóng gây mất an toàn thông tin như thế nào?
Thời gian qua, Cục Tần số vô tuyến điện liên tục phát hiện việc người dân tự ý mua các thiết bị kích sóng trôi nổi trên thị trường để lắp đặt tại nhà. Điều này ít nhiều đã và đang ảnh hưởng đến an toàn thông tin viễn thông tại các khu vực dân cư thời gian qua.
Thiết bị kích sóng gây nhiễu mạng viễn thông
Vào đầu tháng 4 vừa qua, Trung tâm Tần số vô tuyến điện khu vực V (Cục Tần số vô tuyến điện) đã phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hưng Yên và chính quyền địa phương tiến hành đo kiểm, phát hiện, xử lý 3 thiết bị kích sóng Repeater di động hoạt động trái phép, gây nhiễu có hại đến nhiều trạm gốc thông tin di động ở các xã Việt Tiến và Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên. Cả 3 thiết bị Repeater đều do các hộ gia đình tự ý mua sắm, lắp đặt, sử dụng nhằm tăng cường sóng trong nhà.
Đáng chú ý, cả 3 thiết bị kích sóng trên đều được các cá nhân mua qua nền tảng thương mại điện tử Shopee. Trung tâm Tần số vô tuyến điện khu vực V đã lập biên bản vi phạm hành chính, ban hành quyết định xử phạt đối với các cá nhân vi phạm; đồng thời buộc tháo dỡ, tiêu hủy toàn bộ thiết bị kích sóng trái phép theo quy định của pháp luật.
Trước đó vào ngày 4/3/2026, Trung tâm Tần số vô tuyến điện khu vực VI cũng đã phát hiện một trường hợp lắp đặt thiết bị kích sóng di động (repeater) trái phép tại xã Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, gây can nhiễu cho hệ thống thông tin di động trong khu vực. Điều đáng nói đây không phải những trường hợp duy nhất vi phạm trong thời gian vừa qua.
Thông tin tới phóng viên Báo Công an nhân dân, ông Lê Văn Tuấn, Cục trưởng Cục Tần số Vô tuyến điện, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), cho biết đa số người dân sử dụng thiết bị kích sóng trái phép đều do thiếu hiểu biết. Nhiều hộ dân thấy sóng điện thoại yếu nên mua các thiết bị kích sóng trôi nổi trên mạng về lắp đặt trong nhà mà không nhận thức được việc này có thể gây nhiễu nghiêm trọng cho toàn bộ mạng viễn thông khu vực. Cùng đó, đa số người dùng không biết rằng các thiết bị này nằm trong danh mục hàng hóa không được tự ý lắp đặt.
Công an phối hợp xử lý nhiều trường hợp vi phạm
Cục trưởng Cục Tần số Vô tuyến điện cho biết thêm, trước đây, việc phát hiện vi phạm thường bị động, phụ thuộc vào báo cáo của các nhà mạng khi thấy dung lượng mạng lưới bị sụt giảm bất thường. Chỉ khi mức độ nhiễu vượt quá ngưỡng chịu đựng, nhà mạng mới đề nghị Cục vào cuộc phối hợp cùng lực lượng công an địa phương để truy tìm nguồn nhiễu qua các biện pháp kỹ thuật truyền thống.
Để chuyển từ trạng thái "chờ đợi" sang "chủ động", từ năm 2025, Cục Tần số vô tuyến điện đã đưa vào vận hành hệ thống đặc biệt mang tên nền tảng iSpectra. Đây là nền tảng số kết nối trực tiếp với toàn bộ các trạm phát sóng (BTS) của tất cả nhà mạng di động. Hiệu quả rõ rệt như hệ thống cho phép phát hiện sớm các biểu hiện bất thường trên mạng lưới ngay khi nhiễu mới phát sinh.Riêng trong quý II năm 2025, đã có khoảng 800 trường hợp được xử lý thông qua nền tảng này. Tính từ đầu năm đến tháng 4/2026, Cục đã phát hiện và xử lý hơn 500 thiết bị kích sóng vi phạm.
Giải pháp iSpectra hiện đang được chia sẻ và đánh giá rất cao trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, dự kiến sẽ được đưa vào báo cáo kinh nghiệm chung của Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) để phổ biến toàn cầu.
Khi nói về mức xử phạt hiện hành đã đủ sức răn đe hay chưa, ông Lê Văn Tuấn cho hay, hiện nay, mức xử phạt đối với hành vi tự ý lắp đặt thiết bị kích sóng lên tới 30 triệu đồng mỗi hộ dân. Tuy nhiên, Cục Tần số vô tuyến điện khẳng định quan điểm quản lý là kết hợp giữa răn đe và tuyên truyền. Đối với những trường hợp vi phạm do không hiểu biết, cơ quan chức năng ưu tiên nhắc nhở và hướng dẫn thay vì áp dụng mức phạt tối đa ngay lập tức.
Để ngăn chặn tình trạng này tái diễn, Cục Tần số vô tuyến điện đã đề xuất và triển khai đồng bộ các giải pháp như nâng cao chất lượng phủ sóng; Khuyến khích các nhà mạng đầu tư thêm trạm phát sóng để xóa các vùng lõm. Đặc biệt, việc đẩy nhanh phủ sóng 5G theo Nghị quyết 193 của Quốc hội sẽ giúp giảm nhu cầu tự lắp thiết bị kích sóng của người dân.
Cùng đó, Cục đã đấu giá băng tần 700MHz và đang quy hoạch thêm băng tần 600MHz. Đặc tính của các băng tần thấp là khả năng đâm xuyên sâu vào trong nhà và các tầng hầm, giúp cải thiện chất lượng sóng tại những nơi địa hình phức tạp mà không cần thiết bị hỗ trợ.
Ngoài ra, nhằm ngăn chặn từ nguồn hàng trôi nổi, đơn vị đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công thương để kiểm soát các sàn thương mại điện tử, yêu cầu gỡ bỏ các quảng cáo và gian hàng bán thiết bị kích sóng không được cấp phép quy chuẩn kỹ thuật. Đồng thời sử dụng từ tin nhắn SMS khoanh vùng, tờ rơi hướng dẫn đến hệ thống loa phường và các tổ công nghệ số cộng đồng để phổ biến quy định pháp luật đến tận từng tổ dân phố. Cục Tần số vô tuyến điện tin tưởng rằng, việc kết hợp giữa công cụ kỹ thuật hiện đại và các giải pháp hạ tầng căn cơ sẽ giúp giảm thiểu tối đa các vụ vi phạm, đảm bảo an toàn và ổn định cho mạng thông tin quốc gia.