Vạch trần thủ đoạn "bắt cóc online"

Một tin nhắn Zalo, một lời nhắc “giữ bí mật”, một đoạn giấy tờ giả mạo – và chỉ trong vài giờ, một thanh niên có thể trở thành “nạn nhân tự nguyện” của một kịch bản phạm tội tinh vi. Đó chính là bản chất của "bắt cóc online". Không tiếng kêu cứu vang lên từ căn phòng tối. Không có sợi dây thừng trói tay trói chân. Nhưng bằng những chiêu trò thao túng tâm lý, kẻ xấu khiến nạn nhân tự cô lập, tự quay clip nhạy cảm, tự tìm cách vay tiền, và thậm chí tự rời khỏi nhà để đến những nơi xa lạ.

Điểm nguy hiểm nằm ở chỗ: tất cả những gì chúng cần chỉ là một chiếc điện thoại và một vài dữ liệu cá nhân có sẵn trên mạng. Còn phần còn lại – nỗi sợ, sự hoang mang, niềm tin mù quáng – chính nạn nhân sẽ tự bù đắp.

Những con số biết nói

Lừa đảo, dụ dỗ, thao túng trực tuyến đang trở thành một “cơn bão ngầm” đe dọa an ninh mạng và tinh thần xã hội tại Việt Nam, gây thiệt hại lớn không chỉ về tài chính mà còn về sức khỏe tâm lý của nhiều người. Theo báo cáo của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) công bố cuối năm 2024, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi tội phạm mạng. Thiệt hại ước tính lên đến 18.900 tỷ đồng chỉ trong năm 2024 - tăng gấp đôi so với năm 2023 (khoảng 8.000 - 10.000 tỷ đồng), theo thống kê từ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao. Tỷ lệ “nạn nhân tiềm năng” cũng đáng báo động: Cứ 220 người dùng smartphone thì có 1 người có thể trở thành nạn nhân, và 70% người dân tiếp xúc với ít nhất một cuộc gọi hoặc tin nhắn lừa đảo mỗi tháng.

Những con số này không chỉ là thống kê khô khan, mà là tiếng kêu cứu từ thực tế: Năm 2023, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao – Bộ Công an đã xử lý hơn 1.500 vụ án lừa đảo trực tuyến, chủ yếu liên quan đến chiếm đoạt tài sản qua mạng. Đến năm 2024, con số vụ việc tiếp tục tăng vọt, với hơn 22.200 phản ánh về lừa đảo trực tuyến được ghi nhận chỉ trong 9 tháng đầu năm. Tội phạm không chừa một ai – từ học sinh, sinh viên đến người lao động, thậm chí cả những người am hiểu công nghệ. Tuy nhiên, năm 2025 chứng kiến sự chuyển dịch đáng lo ngại: Các đối tượng tập trung "săn mồi" nhằm vào giới trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên, những người thiếu kỹ năng sống và dễ bị thao túng tâm lý. Thủ đoạn mới nổi lên - “bắt cóc online” - đang trở thành mánh khóe tinh vi, biến nạn nhân thành “tù nhân tinh thần” từ xa.

“Bắt cóc online” là gì?

Đây là biến thể nguy hiểm của lừa đảo trực tuyến, nơi tội phạm sử dụng công nghệ để thao túng tâm lý, ép nạn nhân cắt đứt kết nối với thế giới bên ngoài, rồi tống tiền gia đình hoặc buôn người. Theo dữ liệu sơ bộ từ Bộ Công an, từ giữa năm 2024 đến tháng 8/2025, ghi nhận khoảng 50 vụ việc, giải cứu thành công 50 nạn nhân - trong đó 90% là nữ giới (45 trường hợp) và 10% nam giới (5 trường hợp), 100% thuộc nhóm tuổi 18-22, chủ yếu là sinh viên xa nhà. Thiệt hại tài chính lên đến hàng tỷ đồng, chưa kể tổn thương tâm lý kéo dài.

Thủ đoạn của chúng được chuẩn bị kỹ lưỡng theo một kịch bản dựng sẵn: Bắt đầu bằng giả mạo thông tin (mạo danh Công an, viện kiểm sát, tòa án qua cuộc gọi hoặc tin nhắn, cáo buộc nạn nhân liên quan đến ma túy, rửa tiền với “bằng chứng” giả mạo như lệnh bắt, hồ sơ cá nhân). Nạn nhân nhanh chóng rơi vào hoảng loạn, bị thao túng tâm lý (yêu cầu giữ bí mật tuyệt đối, tháo SIM, bật chế độ máy bay, chỉ liên lạc qua ứng dụng OTT như Zalo, Telegram; hướng dẫn di chuyển đến nơi kín đáo như khách sạn, nhà nghỉ, hoặc thậm chí biên giới – báo vị trí định kỳ mỗi giờ). Chúng còn ép cung cấp hình ảnh/video nhạy cảm hoặc tự tạo dấu vết “hành hung” để tăng tính thuyết phục.

Sau khi cô lập nạn nhân, tội phạm chuyển sang tống tiền gia đình: Sử dụng tài khoản mạng xã hội của nạn nhân (hoặc giả mạo) để gửi thông báo “bị bắt cóc”, kèm đe dọa kinh hoàng như bán nội tạng, xuất cảnh trái phép, hoặc phát tán nội dung nhạy cảm. Yêu cầu chuyển tiền ngay lập tức (từ hàng trăm triệu đến vài tỷ đồng vào tài khoản chỉ định), và thường “kéo dài” bằng lý do giả tạo như “tăng tiền chuộc” hoặc “phát sinh chi phí”. Quá trình này chỉ dừng khi gia đình kiệt quệ tài chính hoặc lực lượng chức năng can thiệp. Hậu quả không dừng ở tiền bạc: Nạn nhân thường rơi vào sốc tâm lý, lo âu kéo dài, gia đình sa sút tinh thần, xã hội lan tỏa nỗi bất an - đặc biệt với cha mẹ có con học xa nhà.

Tình hình năm 2025: Cảnh báo đỏ!

Từ tháng 7/2025, đúng mùa nhập học, thủ đoạn này bùng nổ với quy mô lớn hơn, tập trung tại các đô thị lớn: TP Hồ Chí Minh (25 vụ), Cần Thơ (7 vụ), Hà Nội (5 vụ), Đà Nẵng (2 vụ), và các tỉnh biên giới như Tây Ninh (5 vụ), Quảng Ninh (3 vụ). Dù cơ quan chức năng, báo chí, nhà trường liên tục tuyên truyền nhưng vẫn có rất nhiều người sập bẫy vì những công nghệ mới (AI giả giọng nói, giả khuôn mặt…) bị lợi dụng và nỗi sợ hãi bản năng. Nếu thiếu cảnh giác, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm như năm học mới, nguy cơ sẽ tiếp tục gia tăng, đe dọa thế hệ trẻ - tương lai của đất nước.

Những con số không chỉ “biết nói” mà còn “kêu cứu”: An toàn trực tuyến không phải chuyện của riêng ai, mà là trách nhiệm chung để bảo vệ thế hệ mai sau.