Bài cuối: Cần xây dựng văn hóa giao thông cộng đồng

1001 kiểu gây kẹt xe

Nhiều người dân sống gần cầu Bà Lát nằm trên đường Trần Văn Giàu (xã Vĩnh Lộc) vẫn còn nhớ như in vụ đánh nhau giữa hai tài xế. Khi đó, chiếc xe tải lớn chở giàn giáo vượt lên trên rồi tạt đầu chiếc xe tải nhỏ để vào đường Vĩnh Lộc. Mặc dù chưa va chạm gì nhưng tài xế ngồi trên xe tải lớn xuống xe, to tiếng và đánh tài xế xe tải nhỏ. Bị tấn công, tài xế xe tải nhỏ phản đòn. Hai bên đánh nhau khoảng 10 phút thì được nhiều người can ngăn nên dừng lại. Vụ đánh nhau không chỉ gây ùn ứ giao thông tại khu vực này mà còn để lại một hình ảnh rất xấu xí.

Trên đường Tô Ký nằm trên địa bàn phường Trung Mỹ Tây, một người đàn ông đi xe gắn máy va chạm nhẹ với 2 thanh niên đi cùng một xe. Dù sự việc cũng không có gì nghiêm trọng nhưng hai thanh niên đã đuổi theo người đàn ông rồi dùng nón bảo hiểm đánh tới tấp mặc cho nhiều người can ngăn. Vụ việc khiến giao thông qua khu vực hỗn loạn, ùn tắc. Xe máy của nạn nhân bị đánh nằm giữa đường.

Ngày 10/4/2025, khi một chiếc xe chuyên dụng kéo theo rơ-móoc bất ngờ bị rơi 1 bánh xe trên trái khi lưu thông đến giữa cầu Nguyễn Văn Cừ. Sự cố khiến dòng xe lưu thông từ quận 8, quận 4 sang quận 1 (cũ) bị ùn ứ nghiêm trọng. Các tuyến đường lân cận như Bến Vân Đồn, Trần Xuân Soạn, Dương Bá Trạc rơi vào tình trạng kẹt xe nhiều giờ liền. Nhiều người tham gia giao thông cho rằng người chủ phương tiện và cả tài xế đã thiếu kiểm tra an toàn của phương tiện trước khi lưu thông.

Sáng ngày 9/5/2025, chiếc xe tải đang chạy trên đường Nguyễn Văn Bứa hướng từ TP Hồ Chí Minh đi Long An, khi đến gần giao lộ Nguyễn Văn Bứa - Phan Văn Hớn thì bất ngờ có chiếc xe từ trong bãi chạy thẳng ra đường. Tài xế xe tải đánh lái tránh khiến phương tiện lao lên vỉa hè, tông sập trụ điện, đè lên xe tải. Tài xế và phụ xe may mắn thoát nạn nhưng phương tiện hư hỏng nặng. Sự cố khiến giao thông trên đường Nguyễn Văn Bứa ùn ứ nghiêm trọng. Hàng ngàn phương tiện nối đuôi nhau, xếp hàng dài nhiều km.

Các vụ tai nạn giao thông cũng xuất phát từ văn hóa giao thông kém. Trong 6 tháng đầu năm 2025, tuyến đường Quang Trung thuộc quận Gò Vấp cũ xảy ra 4 vụ tai nạn giao thông làm 4 người chết. Nguyên nhân gây tai nạn được xác định là do việc dừng đỗ xe sai quy định (đặc biệt ngay khu vực ngã tư, ngã ba), chạy ngược chiều, chuyển hướng thiếu quan sát, vượt ẩu, không giữ khoảng cách an toàn, không chấp hành đèn tín hiệu giao thông. Đường Quang Trung đoạn từ ngã sáu Gò Vấp đến cầu Chợ Cầu dài 5km, rộng 14m, được chia làm 4 làn xe, có dải phân cách giữa để phân luồng hai chiều nhưng việc xảy ra tai nạn như thế cho thấy ý thức của người tham gia giao thông không chuẩn mực. Tuy nhiên, người dân khu vực này cho biết nguyên nhân cũng một phần đến từ việc thiếu biển báo cảnh báo nguy hiểm, biển nhắc nhở "chú ý quan sát", cây xanh che khuất tầm nhìn, đèn tín hiệu chưa đảm bảo xuyên suốt… và TP Hồ Chí Minh đang khắc phục những thiếu sót đó. Mà đây cũng thuộc phạm trù văn hóa giao thông.

Văn hóa giao thông tốt đường phố sẽ trật tự, an toàn

Đường quốc lộ 1K, đoạn qua phường Linh Xuân (TP Hồ Chí Minh) có nút giao với đường số 8. Nơi đây thường kẹt xe vào giờ cao điểm và không ít vụ tai nạn từng xảy ra tại giao lộ này. Sở dĩ các phương tiện lưu thông vào đường số 8 nhiều là do phía trong khu vực này có chợ, siêu thị, trường học các cấp và thông qua ký túc xá của Đại học Quốc gia. Mặc dù trên đường quốc lộ 1K có biển cảnh báo "chú ý quan sát và "đi chậm" nhưng các loại xe tải, xe container đi ngang khu vực này chạy với tốc độ khá cao biến nơi đây thành khu vực khá nguy hiểm. Anh Thanh, một người dân ở đây cho biết: "Hàng ngày nhất là giờ cao điểm, lượng xe gắn máy lưu thông qua ngã ba này khá nhiều nhưng ôtô các loại trên quốc lộ 1K thì chạy với vận tốc khá cao, tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn rất lớn… Lo nhất là đối với học sinh đi xe điện, các em tay lái chưa vững mà phải tranh nhau qua ngã ba này, chỉ cần một sơ suất nhỏ là có thể trở thành nạn nhân của "hung thần" container. Đặc biệt hơn là phía bên đường số 8 dù có biển cấm phương tiện rẽ trái vào giờ cao điểm nhưng đa phần người dân không chấp hành cho thấy ý thức của người tham gia giao thông còn rất kém. Tệ hại hơn là có một thời gian biển cấm này còn bị ai đó xịt sơn xóa đi cũng nhằm mục đích rẽ trái vào giờ cao điểm".

Tuyến đường Nguyễn Du dài khoảng 1km nằm trên địa bàn phường Bình Hòa (TP Hồ Chí Minh) từng là nơi xảy ra nhiều vụ tai nạn và mỗi lần như vậy đều gây ùn ứ giao thông. Nguyên nhân được xác định là do tuyến đường này nhỏ hẹp nhưng lưu lượng xe ben, xe tải và xe container qua lại khá nhiều. Các tài xế xe chọn tuyến này để đi tránh một số tuyến lân cận có treo biển cấm theo khung giờ trong ngày. Ngoài ra, dọc theo tuyến đường Nguyễn Du tồn tại nhiều bãi giữ xe ôtô. Vào thời gian cao điểm, xe ben, xe tải, xe container vào đây đậu đỗ phải lưu thông trên đường Nguyễn Du gây nên tình trạng kẹt xe và tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn giao thông. Những tháng đầu năm 2025, có 2 vụ tại nạn giao thông trên đường Nguyễn Du làm 2 người thiệt mạng, trong đó có 1 cháu học sinh.

Từ thực trạng trên chính quyền địa phương phường đã kiến nghị cơ quan chức năng tiến hành treo biển cấm các phương tiện ôtô tải, phương tiện kéo rơ moóc và xe sơ mi rơ moóc lưu thông vào khung giờ cao điểm và sơn và kẻ lại vạch sơn trên đường bị lu mờ. Bên cạnh đó, lực lượng CSGT tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát và tuyên truyền nhắc nhở, nhất là đối với các tài xế xe tải chấp hành theo quy định an toàn giao thông. "Nhờ các biện pháp đó mà từ tháng 4/2025 đến nay tuyến đường Nguyễn Du không còn xảy ra tai nạn giao thông cũng như ùn tắc kéo dài"- Trung tá Nguyễn Tiến Thiện, Phó Trưởng Công an phường Bình Hòa cho biết.

Văn hóa giao thông có tác động một cách tích cực và toàn diện đối với người tham gia giao thông, giúp cho người tham gia giao thông nâng cao ý thức tự giác và chi phối trực tiếp hành vi chấp hành Luật Giao thông; là động lực thúc đẩy ý thức và hành động ngăn chặn các hành vi gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông. Văn hóa giao thông duy trì, kiểm soát ý thức tôn trọng người tham gia giao thông, giúp đỡ, nhường nhịn trẻ em, người già, người tàn tật trong suốt quá trình tham gia giao thông. Với những vai trò đó, văn hóa giao thông đảm bảo cho hoạt động giao thông đường bộ được diễn ra một cách trật tự và an toàn. Do vậy mà việc tăng cường xây dựng văn hóa giao thông trong cộng đồng hiện nay là nhiệm vụ quan trọng và cấp bách của các cấp, các ngành, các cơ quan, đơn vị, tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể…