Cao tốc đường bộ Vinh – Thanh Thủy thấp thỏm chờ ấn định ngày khởi công

Theo kế hoạch tại Thông báo Kết luận số 3 ngày 6/1/2026 của Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải, dự án đường bộ cao tốc Vinh – Thanh Thủy sẽ được khởi công trước ngày 30/4/2026.

Tuy nhiên, báo cáo của Sở Xây dựng và Sở Tài chính Nghệ An mới đây cho biết, sẽ rất khó kịp tiến độ khởi công dịp 30/4 theo kế hoạch đã đề ra. Trong khi đó, tại thông báo kết luận số 682/TB-VPCP ngày 11/12/2025 của Văn phòng Chính phủ tại Phiên họp thứ 22 Ban chỉ đạo Nhà nước các công trình trọng điểm quốc gia ngành giao thông vận tải thì dự án Vinh – Thanh Thủy phấn đấu khởi công dịp 19/5/2026.

Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy được Quốc hội thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV vào ngày 11/12/2025. Dự án có tổng chiều dài 60 km đi qua địa phận 9 xã, gồm: Hưng Nguyên, Kim Liên, Đại Huệ, Vạn An, Nam Đàn, Xuân Lâm, Hoa Quân, Sơn Lâm và Kim Bảng, tỉnh Nghệ An với tổng mức đầu tư gần 24.000 tỷ đồng, dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2025 - 2029.

Đến nay, Bộ Xây dựng đã trình Chính phủ ban hành Nghị quyết triển khai Nghị quyết số 255 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Tuy nhiên, hiện tại Thủ tướng Chính phủ đang yêu cầu rà soát và hoàn thiện lại Nghị quyết. Đây là dự án quan trọng quốc gia nên theo quy định sau khi có Nghị quyết của Chính phủ, Nghệ An tỉnh mới có thể tiến hành các thủ tục lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, thẩm định thiết kế kỹ thuật.

Hiện tại, Nghệ An đang tập trung chỉ đạo đẩy nhanh công tác GPMB, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế kỹ thuật phấn đấu đảm bảo khởi công dự án theo đúng kế hoạch được giao. Các đơn vị tư vấn đang khẩn trương khảo sát, lập thiết kế để hoàn thành phê duyệt dự án vào tháng 3/2026. Đến nay, dự án đã hoàn thành việc cắm cọc GPMB và bàn giao cho các địa phương, dự kiến bàn giao toàn bộ mặt bằng đất nông nghiệp và đất ở không phải tái định cư trước ngày 30/4/2026.

Để đảm bảo nguồn vật liệu phục vụ dự án Đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy, đến nay Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Xây dựng kiểm tra, rà soát các khu vực nguyên liệu phục vụ dự án. Theo tính toán sơ bộ, Dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy cần gần 9,9 triệu m3 đất san lấp, 995 nghìn m3 đá xây dựng, gần 1,8 triệu m3 cấp phối đá dăm, 850 nghìn m3 cát san lấp và 760 nghìn m3 cát bê tông.

Theo tiến độ, trước 30/4 phải bàn giao đất nông nghiệp, đất rừng và hoàn thành công tác kiểm đếm, xác định giá đối với đất ở. Trước ngày 30/6/2026 hoàn thành xây dựng các khu tái định cư. Cuối tháng 8/2026 các hộ dân thuộc diện tái định cư phải tháo dỡ, bàn giao mặt bằng phục vụ thi công dự án. Hiện nay, UBND tỉnh Nghệ An đang tập trung chỉ đạo các sở, ngành, địa phương liên quan khẩn trương triển khai công tác bồi thường, GPMB.

Thông tin từ Sở Tài chính Nghệ An cho biết, trong thời gian qua đã phối hợp các Bộ ngành để hoàn thiện Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ và hiện Bộ Xây dựng đã trình Chính phủ để phê duyệt. Tuy nhiên, hiện Văn phòng Chính phủ đang trình Thủ tướng văn bản gửi Bộ Xây dựng và UBND tỉnh Nghệ An đề nghị thể hiện trong Nghị quyết cụ thể một số nội dung liên quan đến tuyến cao tốc trên.

Trong đó, kiến nghị giao Thanh tra Chính phủ hoặc kiểm toán Nhà nước kiểm tra lại dự toán, suất vốn đầu tư đối với 60km đường cao tốc nhưng  tổng mức đầu tư gần 24.000 tỷ đồng là quá cao. Nội dung này phải có kết luận trước khi phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án. Ngoài ra, việc chia nhỏ dự án thành 10 dự án thành phần và tiến độ thực hiện dự án trong thời gian 4 năm cũng là những vấn đề cần được soát xét lại, liệu đã hợp lý hay chưa và thời gian thi công kéo dài có gây lãng phí.

"Trong trường hợp Nghị quyết của Chính phủ yêu cầu Thanh tra Chính phủ hoặc kiểm toán Nhà nước kiểm tra lại dự toán, suất vốn đầu tư thì dự kiến thời gian phê duyệt Báo cáo đánh giá tác động môi trường phải kéo dài đến ngày 22/3/2026 và có ý kiến kết luận của Thanh tra Chính phủ hoặc kiểm toán Nhà nước mới đủ điều kiện phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi. Như vậy, tiến độ thực tế để phê duyệt được Báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ chậm so với tiến độ đề ra và tiến độ khởi công dự án vào ngày 30/4/2026 sẽ không đạt", báo cáo của Sở Tài chính Nghệ An nêu rõ.

Tại Nghị quyết số 255/2025/QH15 ngày 11/12/2025, Quốc hội đã cho phép áp dụng các cơ chế, chính sách đặc biệt cho dự án như: Dự án không phải thẩm định, đánh giá nguồn vốn, khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công; cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với một số gói thầu; cho phép UBND cấp xã quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư...

Đến nay, Dự án đã triển khai được một số nội dung cơ bản để phục vụ cho công tác khởi công. Trong đó, đến ngày 15/1/2026 đã hoàn thành cắm cọc GPMB toàn bộ 60/60km và bàn giao mốc thực địa cho 9 xã nơi có dự án đi qua. Về tiến độ xây dựng các khu tái định cư, hiện có 4 xã đã lựa chọn xong vị trí, trong đó 3 xã Kim Bảng, Hoa Quân và Xuân Lâm đã phê duyệt địa điểm và đang triển khai quy hoạch 1/500.

Để phục vụ dự án, tỉnh Nghệ An cũng đã cấp phép 85 mỏ đá (trữ lượng 205 triệu m3), 62 mỏ cát sỏi và 47 mỏ đất san lấp. Ngoài ra, qua rà soát thực địa vào ngày 10/1/2026, các cơ quan chức năng đã xác định thêm 13 mỏ nguyên liệu phục vụ dự án, gồm 11 mỏ đất, 1 mỏ cát và 1 mỏ đá; hiện đang tiếp tục rà soát các điểm mỏ cát trên địa bàn huyện Anh Sơn, Đô Lương (cũ) và khu vực phụ cận. Công tác khảo sát địa hình, thủy văn cho Báo cáo nghiên cứu khả thi đã hoàn tất; khảo sát địa chất đạt 74% khối lượng.

Tỉnh Nghệ An phấn đấu trước ngày 30/4/2026, phải hoàn thành các thủ tục để khởi công dự án; bàn giao mặt bằng đoạn qua đất nông nghiệp và đất rừng; hoàn thành phê duyệt và chi trả tiền bồi thường đất ở. Trước ngày 30/6/2026, hoàn thành xây dựng hạ tầng các khu tái định cư và giao đất cho người dân. Trước ngày 30/8/2026, các hộ dân tái định cư hoàn thành tháo dỡ, bàn giao mặt bằng; hoàn tất di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật gồm hệ thống điện cao thế, cây xăng, trường bắn Trung đoàn 764.