Chiến lược đảm bảo an toàn giao thông ở thành phố có hơn 9.000 tuyến đường

Giai đoạn 2021–2025 được xem là thời kỳ TP Hồ Chí Minh chuyển từ cách làm mang tính chiến dịch sang quản trị an toàn giao thông (ATGT) theo hệ thống, với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, Cơ quan Thường trực Ban ATGT TP Hồ Chí Minh, trong 5 năm qua, thành phố đã ban hành hơn 120 văn bản chỉ đạo, triển khai trên 200 kế hoạch chuyên đề, duy trì hơn 60 cuộc họp giao ban và tổ chức trên 150 lượt kiểm tra thực tế. Công tác chỉ đạo được thực hiện liên tục, có trọng tâm, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng đơn vị.

Ở lĩnh vực thực thi pháp luật, các lực lượng chức năng đã xử lý hơn 3,6 triệu trường hợp vi phạm giao thông đường bộ, thu nộp ngân sách hơn 4.500 tỷ đồng, tước gần 500.000 giấy phép lái xe. Trong đó, vi phạm nồng độ cồn, ma túy chiếm tới 18,37%, vi phạm tốc độ chiếm 13,66%, cho thấy những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn vẫn còn phổ biến và cần xử lý quyết liệt.

Song hành với xử phạt, công tác tuyên truyền được triển khai sâu rộng với hơn 18.500 cuộc tuyên truyền, thu hút trên 2,7 triệu lượt người tham gia. Nhờ đó, ý thức người dân từng bước được nâng lên, tỷ lệ đội mũ bảo hiểm đạt trên 98%, vi phạm nồng độ cồn giảm từ 25–30% sau các đợt cao điểm.

Về hạ tầng, thành phố đã hoàn thành 69 dự án giao thông, khởi công 35 dự án trọng điểm, nâng tổng chiều dài đường bộ thêm gần 300 km, đưa tỷ lệ đất giao thông đạt khoảng 15% . Nhiều “điểm đen” tai nạn được xử lý, giúp giảm 15–20% nguy cơ tai nạn, đồng thời nâng năng lực thông hành tại các tuyến, nút giao trọng điểm từ 10–15%.

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ đã tạo bước đột phá trong quản lý giao thông. Thành phố hiện vận hành hơn 1.300 camera giám sát, kết nối hơn 200 nút đèn tín hiệu điều khiển tập trung, từng bước hình thành hệ thống giao thông thông minh. Nhờ đó, tại một số trục chính, mật độ phương tiện giờ cao điểm giảm khoảng 25%, lưu lượng thông qua nút giao tăng 18% .

Tổng hòa các giải pháp đã mang lại kết quả tích cực: tai nạn giao thông giảm bình quân 5–7% mỗi năm, đến năm 2025 giảm trên 10% so với năm 2020 trên cả 3 tiêu chí. Đây là nền tảng quan trọng để thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn.

Việc mở rộng địa giới hành chính đã đưa TP Hồ Chí Minh bước sang một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới, đồng thời đặt ra thách thức lớn đối với công tác bảo đảm ATGT.

Sau sáp nhập, không gian quản lý của thành phố tăng lên khoảng 6.700–6.800 km², dân số vượt 14 triệu người . Đây không chỉ là sự gia tăng về quy mô, mà còn là sự thay đổi về cấu trúc giao thông, từ đô thị đơn trung tâm sang mạng lưới liên kết giữa đô thị, khu công nghiệp và cảng biển.

Áp lực lớn nhất đến từ sự gia tăng nhanh chóng của phương tiện. Đến năm 2025, toàn thành phố quản lý 12.873.343 phương tiện, trong đó có hơn 1,45 triệu ô tô . Lưu lượng xe tải, container từ các khu công nghiệp, cảng biển gia tăng, tạo áp lực lớn lên các tuyến cửa ngõ và hành lang vận tải.

Bên cạnh đó, sự khác biệt về hạ tầng và cách thức tổ chức giao thông giữa các địa phương trước đây cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về đồng bộ hóa. Nếu không có một cơ chế điều hành thống nhất, nguy cơ ùn tắc và tai nạn tại các khu vực giáp ranh là rất lớn.

Trước thực tế đó, TP Hồ Chí Minh đã chuyển từ mô hình quản lý phân tán sang quản lý tích hợp toàn vùng. Các giải pháp trọng tâm gồm: quy hoạch hệ thống vành đai, cao tốc; tổ chức phân luồng liên vùng; kết nối dữ liệu camera giám sát; tăng cường xử lý vi phạm theo chuyên đề.

Nhờ triển khai đồng bộ, tình trạng ùn tắc tại các cửa ngõ từng bước được cải thiện, năng lực vận tải được nâng lên, tai nạn giao thông tiếp tục xu hướng giảm. Tuy nhiên, áp lực giao thông trong giai đoạn mới vẫn rất lớn, đòi hỏi chiến lược dài hạn và linh hoạt hơn.

Trên nền tảng kết quả đạt được, TP Hồ Chí Minh đang từng bước hoàn thiện chiến lược bảo đảm ATGT với tầm nhìn đến năm 2045, theo hướng hiện đại và bền vững.

Trọng tâm trước hết là phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng giao thông liên vùng. Các dự án chiến lược như Vành đai 3, Vành đai 4, các tuyến cao tốc và hệ thống metro sẽ tiếp tục được đẩy nhanh tiến độ, nhằm giảm áp lực cho giao thông nội đô và tạo mạng lưới vận tải đa phương thức.

Cùng với đó, thành phố sẽ đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng hệ thống giao thông thông minh (ITS) đồng bộ. Việc tích hợp dữ liệu từ camera, thiết bị giám sát hành trình, hệ thống xử phạt nguội… sẽ giúp nâng cao năng lực điều hành, dự báo và xử lý tình huống giao thông theo thời gian thực.

Một định hướng quan trọng khác là kiểm soát phương tiện cá nhân, phát triển vận tải hành khách công cộng. Hiện nay, vận tải ứng dụng công nghệ đã phục vụ hơn 303 triệu lượt hành khách, cho thấy xu hướng chuyển dịch phương thức đi lại đang hình thành. Trong thời gian tới, các loại hình vận tải xanh, thân thiện môi trường sẽ được ưu tiên phát triển.

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật tiếp tục được đổi mới theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ số, hướng đến từng nhóm đối tượng cụ thể. Việc xây dựng văn hóa giao thông được xác định là yếu tố cốt lõi để bảo đảm an toàn bền vững.

Trước mắt, trong giai đoạn 2026–2030, thành phố đặt mục tiêu kéo giảm tai nạn giao thông từ 5–10% mỗi năm trên cả 3 tiêu chí. Các giải pháp trọng tâm gồm: Nâng cao hiệu lực chỉ đạo, gắn trách nhiệm người đứng đầu; đẩy nhanh xử lý các điểm ùn tắc, hoàn thiện hạ tầng liên vùng; phát triển mạnh vận tải công cộng, hạn chế phương tiện cá nhân; đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng xử phạt nguội; xây dựng văn hóa giao thông bền vững và tăng cường phối hợp liên ngành, liên vùng.