Cục Đăng kiểm nói gì về việc phân loại xe bán tải?
Những ngày qua, thông tin xe bán tải (pickup) thuộc diện phương tiện bị cấm vào nội đô Hà Nội giờ cao điểm đang gây xôn xao dư luận. Cục Đăng kiểm Việt Nam khẳng định quy định phân loại xe pickup đã tồn tại từ lâu, không phải là quy định mới ban hành.
Ông Nguyễn Tô An, Phó cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, việc phân loại giữa ô tô con pickup và ô tô tải pickup hiện nay được căn cứ vào các yếu tố gồm kết cấu của xe, tỷ lệ giữa tổng khối lượng của số người cho phép chở và tổng khối lượng hàng hóa cho phép chở, diện tích hữu ích của thùng chở hàng (theo Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT).
Tiêu chí phân loại nêu trên không phải là quy định mới mà đã được xây dựng từ năm 2003 tại Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7271:2003 Ô tô - Phân loại theo mục đích sử dụng, tức đã tồn tại và ổn định trong 16 năm. Hiện, quy định tại Thông tư số 53/2024 đang là căn cứ để áp dụng các chính sách liên quan đến hoạt động nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp, kiểm định, cải tạo xe ô tô pickup nói riêng và phương tiện cơ giới đường bộ, xe máy chuyên dùng nói chung, đồng thời, hoàn toàn phù hợp với quy định tại TCVN 7271:2003. Mặt khác, ông An cho biết, khi cấp Giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe ô tô trong nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp, cải tạo, kiểm định (GCN), các đơn vị có chức năng đã ghi rõ tên loại phương tiện là ô tô tải pickup hoặc ô tô con pickup.
Khi người dân mua xe đã biết rõ về tên các loại phương tiện này thông qua GCN của đăng kiểm, thông qua giá mua xe bởi xe ô tô con pickup bị áp dụng các mức thuế của xe ô tô con nên giá bán cao hơn nhiều so với ô tô tải pickup. Trong GCN kiểm định xe ô tô tải pickup cũng ghi rõ niên hạn sử dụng của xe là 25 năm kể từ năm sản xuất, như các loại xe tải khác, trong khi xe ô tô con pickup không bị áp dụng quy định về niên hạn sử dụng.
Ông An cho rằng, những tranh luận "nóng" gần đây liên quan đến xe ô tô tải pickup không xuất phát từ quy định phân loại phương tiện tại Thông tư 53/2024. Tiêu chí phân loại ô tô tải pickup và ô tô con pickup trong thông tư này không thay đổi so với các quy định trước đây. Vấn đề được dư luận quan tâm chủ yếu xuất phát từ công tác quản lý giao thông, quy định hạn chế lưu thông trong nội đô đối với xe ô tô tải pickup nói riêng và xe ô tô tải nói chung. Đây là thẩm quyền của cơ quan quản lý đường bộ và địa phương.
Theo lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam, Thông tư 53/2024 là căn cứ để các cơ quan quản lý áp dụng các chính sách pháp luật liên quan, đặc biệt là chính sách về thuế đối với dòng xe pickup. Do đó, nếu có điều chỉnh về phân loại xe pickup, việc sửa đổi cần có thời gian nghiên cứu, đánh giá đầy đủ các tác động kinh tế - xã hội. Đồng thời, việc sửa đổi Thông tư cũng phải bảo đảm phù hợp với các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, cũng như tuân thủ hệ thống pháp luật có hiệu lực cao hơn như Hiến pháp, luật, nghị định của Chính phủ và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Liên quan đến ý kiến cho rằng các hãng xe có thể điều chỉnh tải trọng xe pickup xuống dưới 950 kg để được phân loại là ô tô con, từ đó tránh quy định hạn chế lưu thông trong giờ cao điểm tại nội đô, ông An cho biết điều này không dễ thực hiện. Bởi để một mẫu xe ô tô con pickup hoặc ô tô tải pickup được đưa ra thị trường, phương tiện phải trải qua quy trình thử nghiệm, đánh giá chất lượng của nhà sản xuất, cũng như thủ tục chứng nhận trong quá trình sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu. Vì vậy, nhà sản xuất không thể đơn giản "hạ tải" trên giấy tờ để chuyển đổi từ ô tô tải pickup sang ô tô con pickup.
Từ ngày 15-1-2026, Hà Nội bắt đầu áp dụng quy định cấm xe tải có tổng trọng tải dưới 2 tấn hoạt động trong khu vực nội đô vào khung giờ cao điểm. So với trước đây, phạm vi nội đô đã được mở rộng đến đường Vành đai 3,5 (trước đó là Vành đai 3), trong khi khung giờ cao điểm được xác định từ 6h- 9h và từ 16h - 19h30 hằng ngày. Đối với xe tải từ 2 tấn trở lên, việc lưu thông trong nội đô còn bị siết chặt hơn khi chỉ được phép hoạt động trong khoảng thời gian từ 21h - 6h sáng hôm sau. Những thay đổi này nhằm giảm tải áp lực giao thông vào giờ cao điểm. Tuy nhiên, dư luận vẫn không khỏi băn khoăn, nhất là với người sử dụng các dòng xe đặc thù như xe bán tải (pickup).