Đề xuất bỏ tem thu phí đường bộ: Giảm chi phí, phù hợp với số hóa

Theo thống kê, hiện cả nước có gần 7 triệu phương tiện ôtô. Chi phí in ấn, phát hành và quản lý tem thu phí đường bộ rất lớn. Nhằm tránh lãng phí, Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính góp ý sửa đổi Nghị định 90/2023/NĐ-CP về thu, nộp, miễn, quản lý và sử dụng phí sử dụng đường bộ. Một trong những đề xuất đáng chú ý là bỏ tem thu phí dán trên kính phương tiện nhằm đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí và phù hợp với xu hướng số hóa.

Trong văn bản gửi Bộ Tài chính - cơ quan chủ trì soạn thảo sửa đổi Nghị định 90/2023, Bộ Xây dựng đề xuất bãi bỏ "Tem nộp phí sử dụng đường bộ" và toàn bộ các nội dung liên quan đến loại tem này trong Nghị định. Theo Bộ Xây dựng, việc sửa đổi này nhằm thực hiện Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ về chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh giai đoạn 2025-2026.

Bộ Xây dựng cho rằng, mục đích ban đầu của việc dán tem trên kính chắn gió phương tiện là để hỗ trợ lực lượng chức năng kiểm tra việc nộp phí. Tuy nhiên, thực tế hiện nay chưa có quy định rõ về cơ quan kiểm tra, xử phạt khi phương tiện không dán hoặc không nộp phí. Việc kiểm soát nghĩa vụ nộp phí đã được tích hợp thông qua hệ thống quản lý thu phí và cổng thông tin điện tử của Cục Đăng kiểm Việt Nam.

Liên quan đến vấn đề này, nhiều người dân cho rằng, việc bỏ tem là hợp lý. Cả nước hiện có gần 7 triệu phương tiện ôtô. Chi phí in ấn, phát hành và quản lý tem là rất lớn. Việc bỏ tem không chỉ giảm chi phí mà còn tạo thuận lợi cho chủ xe, đơn vị đăng kiểm, đồng thời còn phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong công tác quản lý phương tiện, thu phí và kiểm tra dữ liệu. Điều này cũng giảm gánh nặng thủ tục cho người dân.

Lúc này, cơ quan chức năng muốn kiểm tra chỉ cần tra cứu dữ liệu từ hệ thống thu phí hoặc cổng thông tin đăng kiểm là có thể biết phương tiện đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính hay chưa. Không cần thêm một miếng tem giấy để chứng minh điều đó. Điều này cũng ngăn nạn tem giả.

Nói về việc bỏ dán tem, LS Bùi Quang Hưng, Văn phòng Luật sư Bùi Quang Hưng và cộng sự (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) đánh giá, đây là việc làm cần thiết, trong bối cảnh cả nước tiến tới hiện đại hóa trong ngành giao thông.

Vị này phân tích, theo Nghị định 100/2019 của Chính phủ thì không có bất kỳ quy định nào về việc xử phạt khi không dán tem phí đường bộ trên kính xe ôtô. Mặc dù vậy, khi xe đến kỳ đăng kiểm, trung tâm đăng kiểm sẽ thực hiện việc truy thu toàn bộ phí đường bộ mà chủ phương tiện đang nợ. Tuy nhiên trên thực tế, nhiều lĩnh vực hành chính công khác đã và đang dần loại bỏ những thủ tục mang tính hình thức, thay vào đó là hệ thống quản lý tập trung, kết nối liên ngành.

Trong đó, ngành giao thông vận tải với lượng phương tiện ngày càng tăng, lại càng cần đi đầu trong việc ứng dụng các giải pháp quản lý hiện đại để bắt kịp xu thế dữ liệu hóa của xã hội. Nhờ đó nâng cao tính minh bạch và giảm thiểu dần các quy trình thủ công. Nếu bỏ tem thu phí đường bộ, chủ xe không còn phải nhớ hạn dán tem, chờ dán tem khi đi đăng kiểm, lực lượng chức năng cũng cắt giảm được việc kiểm tra không cần thiết.

Đánh giá về việc thực hiện Nghị định 90/2023, Bộ Xây dựng cho biết, văn bản này đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thu phí sử dụng đường bộ theo đầu phương tiện, thông qua hệ thống các đơn vị đăng kiểm xe cơ giới trên toàn quốc. Sau hơn một năm triển khai, tổng thu phí sử dụng đường bộ năm 2024 lần đầu vượt ngưỡng 14.000 tỷ đồng. Đây là nguồn đóng góp quan trọng cho ngân sách nhà nước, phục vụ công tác bảo trì, duy tu hệ thống giao thông đường bộ.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện nghị định cũng bộc lộ một số bất cập. Chẳng hạn, nhiều phương tiện bị tạm giữ, tạm thu hoặc hết hạn đăng kiểm không lưu thông nhưng vẫn bị truy thu phí; các thủ tục xác nhận xe dừng lưu hành vẫn thiếu hướng dẫn cụ thể, dễ gây khó khăn cho cơ quan đăng kiểm và doanh nghiệp. Một điểm gây tranh cãi khác là mức thu phí đối với xe buýt vận tải hành khách công cộng. Hiện nay, loại xe này (kể cả xe buýt đưa đón học sinh, sinh viên, công nhân được trợ giá) đang bị áp mức thu như ôtô dưới 10 chỗ ngồi. Bộ Xây dựng cho rằng, quy định này chưa hợp lý, cần điều chỉnh để phù hợp với tính chất phương tiện phục vụ công cộng.