Giao thông an toàn dịp cuối năm: Đừng để sự chủ quan đánh đổi bằng sinh mạng

PV: Thưa Đại tá, theo số liệu, năm 2025 toàn quốc xảy ra hơn 18.000 vụ TNGT, trong đó nhiều vụ đặc biệt nghiêm trọng lại xảy ra trên những cung đường đẹp, đầy đủ biển báo. Đại tá đánh giá thế nào về thực trạng này?

Đại tá Nguyễn Quang Nhật: Đúng là có thực trạng này. Qua đánh giá, chúng tôi nhận thấy tai nạn không chỉ đến từ hạ tầng mà chủ yếu xuất phát từ sự tùy tiện của người tham gia giao thông. Nguyên nhân không chỉ nằm ở những vi phạm đơn lẻ mà thường là sự kết hợp của nhiều yếu tố chủ quan và khách quan. Cụ thể, là thói quen “bám đuôi”. Nhiều tài xế mang thói quen đi sát xe trước từ đô thị đông đúc lên cao tốc và quốc lộ. Khi xe phía trước gặp sự cố, việc không đảm bảo khoảng cách an toàn dẫn đến đâm dồn toa liên hoàn, đặc biệt nguy hiểm với xe chở nặng có quán tính lớn. Cùng đó, một số tài xế tự ý dừng đỗ trên làn đường cao tốc hoặc đường gom mà không có biển cảnh báo đúng quy định, biến xe thành "vật cản tử thần" cho các phương tiện đang chạy tốc độ cao.

Chưa dừng lại, có những lái xe thiếu kinh nghiệm thường rà phanh liên tục khi xuống dốc, làm nóng phanh dẫn đến mất hiệu lực, gây ra các vụ lật xe hoặc đâm vào ta-luy thảm khốc. Rồi nhiều lái xe tin rằng, mình có thể dừng xe kịp thời nên duy trì tốc độ cao ngay cả khi trời mưa, đường trơn. Thực tế, khi đường trơn, nếu không giảm tốc độ xuống dưới 40km/h, xe rất dễ bị lật hoặc văng đuôi sang làn đường ngược chiều khi vào cua. Thậm chí là có lái xe bị tâm lý vội vàng. Áp lực về thời gian khiến tài xế thường xuyên vượt ẩu tại các đoạn đường cong khuất tầm nhìn, lấn sang làn đường ngược chiều để vượt, dẫn đến va chạm trực diện.

PV: Sáng sớm thường được coi là "khung giờ tử thần" khi hay xảy ra tai nạn trên cao tốc và đường đèo dốc. Xin Đại tá có thể giải thích rõ hơn về nguyên nhân này?

Đại tá Nguyễn Quang Nhật: Thời gian gần đây đã xảy ra một số vụ TNGT nghiêm trọng trong khung giờ đêm đến sáng sớm, một phần cũng là bởi thời gian từ 0h - 6h sáng là lúc lái xe rất dễ bị buồn ngủ, mất tập trung nhất do nhịp sinh học. Trong điều kiện đường vắng, lái xe càng dễ chủ quan, dẫn đến hiện tượng "ngủ gật sau tay lái". Tôi cũng xin thông tin thêm từ số liệu năm 2025 cho thấy, nguyên nhân hàng đầu gây tai nạn là không chú ý quan sát, không làm chủ tốc độ (chiếm 21,06%). Tiếp theo là đi sai phần đường, làn đường (chiếm 11,98%) và vi phạm nồng độ cồn (chiếm 8,20%). Riêng các vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng, nguyên nhân do không tuân thủ tốc độ chiếm tới 28%.

PV: Vậy để đảm bảo an toàn, giảm thiểu tai nạn nghiêm trọng trong dịp cao điểm cuối năm, Cục CSGT đã có những kế hoạch cụ thể nào, thưa ông?

Đại tá Nguyễn Quang Nhật:  Chúng tôi đang triển khai quyết liệt nhiều nhóm giải pháp trọng tâm như kiểm tra theo 3 chuyên đề chính: Vi phạm nồng độ cồn/ma túy; xe vận tải hàng hóa; đối tượng học sinh/phụ huynh. Đây là những nhóm có nguy cơ gây tai nạn cao. Cùng đó, chúng tôi sẽ cử cán bộ tuần tra linh hoạt không chỉ cắm chốt cố định mà sẽ tăng cường tuần tra lưu động trên các tuyến quốc lộ huyết mạch và cao tốc. Phát huy tối đa hệ thống camera để phạt nguội các hành vi chạy quá tốc độ, đi sai làn đường. Đồng thời, xử lý vi phạm "xuyên đêm, xuyên Tết". Đặc biệt là kiểm soát nồng độ cồn với tinh thần "không có vùng cấm". Cuối cùng là phối hợp cùng địa phương rà soát các "điểm nguy cơ cao" về hạ tầng để lắp thêm biển cảnh báo, tiêu phản quang ngay cả khi nơi đó chưa thành điểm đen. Trên thực tế, hệ thống camera giám sát trên toàn quốc nói chung hiện nay vẫn còn mỏng (trung bình 142km mới có một camera), gây khó khăn cho việc giám sát liên tục nên lực lượng vẫn phải thường xuyên nâng cao tuần tra kiểm soát trên đường.

PV: Việc áp dụng trừ điểm giấy phép lái xe đang nhận được nhiều sự quan tâm. Liệu giải pháp này có thực sự tạo ra sự răn đe đối với tài xế không, thưa Đại tá?

Đại tá Nguyễn Quang Nhật: Việc trừ điểm là hoàn toàn công bằng và được thực hiện tự động trên hệ thống. Dù thực tế vẫn có những trường hợp coi thường pháp luật, kể cả khi bị tước bằng vẫn chạy xe, nhưng việc trừ điểm sẽ là cơ sở để quản lý chặt chẽ hơn hành vi của tài xế. Tới đây, chúng tôi cũng hướng tới việc giáo dục pháp luật sâu rộng hơn đến từng khu dân cư và trường học để thay đổi tư duy của người dân ngay từ gốc.

PV: Đại tá có lời khuyên nào dành cho các tài xế khi lưu thông trong điều kiện thời tiết mùa đông và áp lực giao thông cuối năm?

Đại tá Nguyễn Quang Nhật: Tôi muốn nhắn nhủ rằng: "Phía sau tay lái là sự sống". Các tài xế cần kiểm tra kỹ thuật xe (phanh, lốp, đèn) trước khi khởi hành. Tuyệt đối không lái xe khi đã uống rượu bia hoặc khi cảm thấy buồn ngủ. Tuân thủ tốc độ và giữ khoảng cách an toàn, đặc biệt khi đi trên đường đèo có sương mù hoặc đường cao tốc. Đừng để sự vội vàng hay chủ quan đánh đổi bằng sinh mạng.

 PV: Xin trân trọng cảm ơn Đại tá!