Gỡ khó trạm sạc xe điện tại chung cư ra sao?

Trong khi Chính phủ quyết liệt thúc đẩy hạ tầng xanh, nhiều cư dân vẫn đang rơi vào cảnh "tiến thoái lưỡng nan" vì thiếu trạm sạc, còn các ban quản lý tòa nhà lại loay hoay với nỗi lo an toàn cháy nổ.

Để tháo gỡ nút thắt này, Bộ Xây dựng đang gấp rút hoàn thiện các quy chuẩn kỹ thuật mới, hứa hẹn mang lại lời giải đồng bộ cho cả công trình mới và cũ

Cư dân "khát" trạm sạc, ban quản lý "siết" vì lo cháy

Thực tế hiện nay, nhiều người dân dù rất muốn chuyển đổi sang xe điện nhưng vẫn phải đắn đo vì quy định tại nơi ở chưa cụ thể. Điển hình như trường hợp của chị Ngọc Hà tại chung cư Housinco Phùng Khoang (Hà Nội), người đã sống trong tình trạng khó khăn hơn một năm nay khi chủ đầu tư không cho gửi mới và không cho sạc xe máy điện tại tầng hầm, với lý do đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC).

Việc phải đi sạc nhờ bên ngoài không chỉ tốn kém mà còn gây bất tiện cực lớn cho sinh hoạt hàng ngày, khiến việc tiếp cận lối sống xanh trở nên xa vời. Ngược lại, ở những nơi có sự chủ động trong quản lý như Chung cư F (Tây Hồ), cư dân lại cảm thấy yên tâm khi Ban quản trị bố trí khu vực sạc riêng cho xe đạp, xe máy điện với mức phí hợp lý, có bảo vệ trông coi và quy định giờ sạc nghiêm ngặt không quá 21h. Tuy nhiên, những mô hình như vậy vẫn còn khá ít ỏi. Phần lớn các trạm sạc hiện nay tập trung tại các trung tâm thương mại hoặc bãi xe ngoài trời, trong khi chỉ một số ít chung cư cao cấp mới xây mới có hạ tầng sạc tại hầm, nhưng số lượng vẫn rất hạn chế so với nhu cầu thực tế.

Song, thách thức lớn nhất nằm ở hàng nghìn tòa nhà chung cư đã hiện hữu. Riêng tại Hà Nội, hiện có khoảng hơn 1.500 tòa nhà cao tầng và hơn 1.500 chung cư cũ được xây dựng từ giai đoạn 1960 - 1990. Những công trình này vốn đã xuống cấp và hệ thống hạ tầng kỹ thuật bị quá tải, hoàn toàn không được thiết kế để chịu thêm tải trọng điện từ các trạm sạc hay đáp ứng các tiêu chuẩn PCCC đặc thù cho pin Lithium-ion.

Theo các chuyên gia pháp lý từ Đoàn luật sư TP Hà Nội, nguyên tắc pháp luật là không hồi tố, nên trước đây khi luật chưa yêu cầu, chủ đầu tư không có nghĩa vụ phải lắp đặt trạm sạc. Việc bắt buộc các tòa nhà cũ bố trí chỗ sạc là cực kỳ khó khăn bởi tiêu chuẩn PCCC cho thiết bị điện khác biệt hoàn toàn với tiêu chuẩn thông thường của tòa nhà. Chính vì thiếu một "thước đo" kỹ thuật thống nhất, nhiều Ban quản trị đã chọn giải pháp an toàn nhất là từ chối lắp đặt để tránh trách nhiệm nếu có sự cố xảy ra.

Cấp thiết xác lập "thước đo" kỹ thuật mới

Trước tình hình đó, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ tại Công điện số 27, Bộ Xây dựng đã giao Viện Khoa học công nghệ xây dựng gấp rút biên soạn Sửa đổi QCVN 04:2021/BXD về nhà chung cư. Đây sẽ là văn bản pháp lý then chốt, quy định cụ thể về khu vực để xe, khu vực sạc và đổi pin cho xe điện.

TS. Đinh Quốc Dân, Phó Viện trưởng Viện Khoa học công nghệ Xây dựng cho PV Báo CAND biết, quá trình biên soạn gặp không ít khó khăn do tính mới của đối tượng phương tiện và giải pháp chữa cháy cho pin Lithium-ion vẫn đang là bài toán thách thức toàn cầu. Tuy nhiên, mục tiêu của dự thảo là tạo ra sự linh động, cho phép lựa chọn áp dụng các quy định căn cứ vào điều kiện thực tế của mỗi công trình trên quan điểm đặt an toàn sinh mạng lên hàng đầu.

Để giải quyết vấn đề an toàn cháy cho hạ tầng xe điện, dự thảo quy chuẩn của Bộ Xây dựng đề xuất hai hướng kỹ thuật chính.

Với giải pháp phân vùng, cô lập nguy cơ, cần thực hiện giới hạn diện tích phân khoang cháy và sử dụng các bộ phận ngăn cách, khoảng trống kết hợp hệ thống phun nước tự động cho khu vực xe điện. Mục tiêu là nếu có cháy xảy ra, đám cháy sẽ được khoanh vùng, giảm thiểu quy mô và ngăn chặn cháy lan ra toàn bộ tòa nhà. Kế đó là giải pháp tăng cường giám sát. Cụ thể,  lắp đặt các hệ thống thiết bị có khả năng phát hiện sớm các nguy cơ và dấu hiệu của sự cháy tại khu vực sạc điện. Việc phát hiện sớm đóng vai trò quyết định trong việc xử lý sự cố đối với pin xe điện trước khi nó trở nên mất kiểm soát.

Đối với các chung cư xây mới sau khi quy chuẩn có hiệu lực (dự kiến sau 30/4), việc quy hoạch và thiết kế vị trí trạm sạc sẽ là yêu cầu bắt buộc ngay từ đầu. Đối với chung cư hiện hữu, Bộ Xây dựng khuyến khích các địa phương hướng dẫn chủ đầu tư và Ban quản trị thực hiện một cách linh hoạt, phù hợp với hạ tầng kỹ thuật sẵn có.

Trong khi chờ dự thảo quy chuẩn chính thức được ban hành và có hiệu lực, Bộ Xây dựng khuyến cáo các ban quản lý chung cư cần chủ động tìm kiếm sự đồng thuận của cư dân để xây dựng quy tắc an toàn riêng.

Các giải pháp tình thế có thể áp dụng ngay bao gồm: Phân chia khu vực riêng biệt cho xe xăng và xe điện; tách biệt khu vực để xe và khu vực sạc điện; tăng cường giám sát và phối hợp với chính quyền địa phương để xây dựng phương án PCCC bổ sung. Mỗi tòa nhà cần thực hiện rà soát, đánh giá hiện trạng lưới điện và không gian để xây dựng phương án triển khai phù hợp. Việc phát triển hạ tầng xe điện không chỉ là câu chuyện của thiết bị sạc mà còn là sự đồng bộ trong quản lý vận hành và ý thức của người sử dụng phương tiện.

Việc ban hành Sửa đổi QCVN 04:2021/BXD được kỳ vọng sẽ gỡ bỏ tâm lý lo ngại của cả người dân và các đơn vị quản lý. Khi có một hành lang kỹ thuật chuẩn mực, các chủ sở hữu sẽ yên tâm hơn trong việc đầu tư, lắp đặt trạm sạc, từ đó thúc đẩy mạnh mẽ lộ trình phát triển giao thông xanh tại Việt Nam. Đây không chỉ là giải pháp cho một vấn đề kỹ thuật, mà còn là bước đi quan trọng để hiện thực hóa cam kết bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống cho cư dân đô thị.