Kiểm toán Dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1 phát hiện nhiều sai sót

Các Ban QLDA chưa có kinh nghiệm thực hiện các dự án

Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1 là dự án quan trọng quốc gia, được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 60/2022/QH15 ngày 16/6/2022. Dự án được đầu tư khoảng 188,2km, chia thành 4 dự án thành phần theo hình thức đầu tư công, trong đó: Dự án thành phần 1 (DATP1) có chiều dài dự kiến 57,2km, địa điểm xây dựng tại tỉnh An Giang và TP Cần Thơ; Dự án thành phần 2 (DATP2) có chiều dài dự kiến 37,2km, địa điểm xây dựng tại TP Cần Thơ; Dự án thành phần 3 (DATP3) có chiều dài dự kiến 36,9km, địa điểm xây dựng tại tỉnh Hậu Giang; Dự án thành phần 4 (DATP4) có chiều dài dự kiến 56,9km, địa điểm xây dựng tại tỉnh Hậu Giang và tỉnh Sóc Trăng.

Sơ bộ tổng mức đầu tư của Dự án là 44.691 tỷ đồng. Dự án được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc biệt theo quy định tại Điều 3 Nghị quyết số 60/2022/QH15 và các Nghị quyết khác của Quốc hội.

Kết quả kiểm toán cho thấy, các Ban QLDA chưa có kinh nghiệm thực hiện các dự án quan trọng quốc gia, dự án đường cao tốc; một số cán bộ chủ chốt của các Ban QLDA chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chứng chỉ hành nghề theo quy định. Việc thực hiện áp dụng cơ chế đặc thù trong khai thác mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường còn chưa hiệu quả. Nhiều hạn chế trong việc chấp hành các quy định của nhà nước về quản lý dự án đầu tư.

Bên cạnh đó, kết quả kiểm toán cũng chỉ ra rằng, hồ sơ khảo sát vật liệu cung cấp cho dự án không xác định cụ thể mỏ vật liệu cung cấp cho từng gói thầu, trữ lượng còn lại, công suất khai thác, tình hình cung cấp vật liệu cho dự án khác hoặc chưa thực hiện lấy mẫu kiểm tra chất lượng đối với các vị trí mỏ chưa khai thác; một số mỏ không có khả năng cung cấp cho dự án, một số mỏ thông số thí nghiệm chưa đảm bảo; việc áp dụng một số thông số thí nghiệm vào tính toán chưa phù hợp.

Bố trí trạm dừng nghỉ trên toàn tuyến khi chưa làm rõ quy hoạch và vị trí, quy mô trạm đảm bảo khoảng cách chung cho toàn dự án theo quy định. Hồ sơ thiết kế kỹ thuật một số gói thầu xây lắp không thể hiện đầy đủ các thông số, chưa đủ cơ sở để tính toán khối lượng lập dự toán (DATP1, DATP3); một số biện pháp thi công còn chưa phù hợp hoặc thiếu một số bảng tính kết cấu (DATP1, DATP4). Đáng chú ý, tại dự án thành phần 4, đoàn kiểm toán còn phát hiện việc lập nhu cầu tái định cư (số hộ dân), xây dựng quy mô khu tái định cư lớn hơn nhu cầu tái định cư của dự án.

Nhiều sai sót trong công tác lập, thẩm định và phê duyệt tổng mức đầu tư

Công tác lập, thẩm tra, thẩm định và phê duyệt tổng mức đầu tư (TMĐT) còn một số hạn chế, sai sót trong tính toán khối lượng, xác định chi phí thực hiện các công việc khác còn chưa chính xác làm tăng giá trị TMĐT 381.806 triệu đồng (DATP1 là 87.082 triệu đồng; DATP2 là 47.721 triệu đồng; DATP3 là 59.903 triệu đồng; DATP4 là 187.100 triệu đồng); việc xác định một số chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong TMĐT của Dự án là tạm tính, chưa đầy đủ  thông tin, căn cứ, cơ sở nên còn chênh lệch so với giai đoạn triển khai thực hiện (DATP2, DATP3, DATP4).

Cụ thể, tại DATP1, chủ đầu tư tổ chức lập nhiệm vụ khảo sát, xác định giá trị dự toán, giá trị gói thầu và giá trị hợp đồng các gói thầu tư vấn lập dự án, tư vấn thiết kế là chưa phù hợp với năng lực theo quy định; gói thầu khảo sát, tư vấn lập báo cáo nghiên cứu kỹ thuật không có căn cứ pháp lý về sự cần thiết phải tính toán thủy lực công trình theo mô hình tính toán thủy lực một chiều, không có căn cứ tính toán giá trị dự toán đối với một số khoản mục chi phí, áp dụng hệ số tỷ lệ chi phí lập phương án khảo sát 1,5%, lập báo cáo kết quả khảo sát 2,5% cho công tác thí nghiệm, công tác cắm cọc GPMB và chi phí chung của công tác khảo sát 59% cho công tác GPMB chưa phù hợp quy định; số lượng mẫu thí nghiệm xác định trong dự toán không đủ căn cứ, chưa phù hợp quy định…

Cùng với đó, đoàn kiểm toán cũng chỉ rõ: Tại một số Dự án (DATP1, DATP2, DATP3) chưa có phương án bóc tách, sử dụng tầng đất mặt của đất chuyên trồng lúa nước để sử dụng vào mục đích nông nghiệp theo quy định. Đến thời điểm 31/3/2024, chủ đầu tư chưa tính toán, xác định giá trị khoản tiền phải nộp để bảo vệ, phát triển đất trồng lúa đối với diện tích đất trồng lúa nước đã được GPMB để thực hiện Dự án…

Từ những tồn tại, hạn chế phát hiện qua kiểm toán, KTNN kiến nghị xử lý tài chính 1,845 tỷ đồng (DATP1 là 31 triệu đồng; DATP2 là 1,228 tỷ đồng; DATP3 là 124 triệu đồng; DATP4 là 462 triệu đồng); xử lý khác 45,154 tỷ đồng (DATP1 là 44,862 tỷ đồng; DATP4 là 292 triệu đồng). Ngoài ra, KTNN kiến nghị các chủ đầu tư dự án thành phần: Kiểm tra, rà soát, tính toán, chuẩn xác các tồn tại theo đúng quy định pháp luật đối với các nội dung về xử lý nền đất yếu. Tổ chức rà soát dự toán các gói thầu xây lắp, gói thầu tư vấn, gói thầu thuộc chi phí GPMB, trong đó lưu ý những sai sót, tồn tại phát hiện qua kiểm toán, trên cơ sở đó rà soát điều chỉnh giá trị hợp đồng các gói thầu xây lắp, tư vấn, chi phí liên quan có ảnh hưởng theo quy định của hợp đồng và quy định pháp luật.

KTNN đã kiến nghị các cơ quan, đơn vị có liên quan chấn chỉnh rút kinh nghiệm đối với các tồn tại, hạn chế trong quá trình thực hiện dự án, đồng thời kiến nghị kiểm điểm, xác định trách nhiệm tập thể, cá nhân và xem xét xử lý theo quy định đối với một số tồn tại trong việc lựa chọn các tổ chức, cá nhân chưa đủ năng lực theo quy định, công tác khảo sát mỏ vật liệu, thiết kế xử lý nền đất yếu, công tác lập, thẩm định, phê duyệt, dự toán, công tác lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu, ký kết hợp đồng, công tác quản lý chất lượng, công tác quản lý chi phí tại DATP1 và kiến nghị kiểm điểm tập thể và cá nhân có liên quan đến một số tồn tại, hạn chế trong công tác thiết kế nền đất yếu tại DATP2.