Lối đi tự mở giao cắt qua đường sắt, ẩn họa chực chờ

Hà Tĩnh là một trong những địa phương có số lượng lối đi tự mở qua đường sắt khá lớn. Các vị trí này đã xảy ra nhiều vụ tai nạn giao thông gây ảnh hưởng tới tài sản, tính mạng người dân và thiệt hại cho ngành đường sắt.

Cảnh báo tai nạn giao thông tại các lối đi tự mở qua đường sắt

Vụ tai nạn liên quan đến đường sắt xảy ra nghiêm trong nhất thời gian gần đây trên địa bàn Hà Tĩnh xảy ra hồi đầu tháng 3/2025, tàu hàng HH62 di chuyển hướng Nam - Bắc, khi đến Km358+498 tuyến đường sắt qua địa bàn xã Thượng Đức thì thì xảy ra va chạm với xe tải chở keo đang băng qua đường sắt. Vụ tai nạn khiến người lái tàu hàng bị thương, 1 đầu máy, 3 toa hàng và 70m đường ray bị trật khỏi nền của tuyến đường sắt Bắc – Nam. Sau gần 1 ngày nỗ lực sửa chữa, đường sắt Bắc – Nam mới thông tuyến trở lại.

Tiếp đó, ngày 25/4 tại Km355+200 đường sắt Bắc - Nam cũng thuộc địa phận xã Thượng Đức, tàu SE7 chạy hướng Bắc - Nam đã xảy ra va chạm với xe tải chở đất đang qua đường sắt. Vụ tai nạn khiến phần đầu máy của tàu hỏa bị hư hỏng, phần đầu xe tải bị hư hỏng, biến dạng. Tài xế xe tải bị chấn thương nặng và mắc kẹt trong ca bin, tàu SE7 phải dừng lại khu vực hiện trường gần 1 giờ đồng hồ rồi mới tiếp tục hành trình bình thường. Ngành chức năng sau đó đã có kết luận, nguyên nhân của 2 vụ tai nạn giao thông đường sắt nghiêm trọng nói trên đều xuất phát từ việc xe tải lưu thông qua lối đi tự mở qua đường sắt.

Tuyến đường sắt Bắc - Nam đi qua địa bàn tỉnh Hà Tĩnh có tổng chiều dài 70,28km qua 11 xã với 8 nhà ga và 18 đơn vị phục vụ chạy tàu. Địa hình đồi núi, nhiều đoạn hẻo lánh gây khó khăn cho công tác tuần tra, bảo vệ cơ sở hạ tầng đường sắt. Một số hành vi vi phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt như chăn thả gia súc, trẻ em chơi đùa trên đường sắt, ném đất đá lên tàu vẫn còn diễn ra, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn chạy tàu.

Năm 2025, tình hình ANTT trên tàu và tại các ga được đảm bảo tốt. Toàn tỉnh hiện có 28 đường ngang, trong đó 12 đường ngang có gác và 16 đường ngang cảnh báo tự động. Bên cạnh đó còn 61 lối đi tự mở; trong năm 2025 ngành Đường sắt phối hợp các lực lượng chức năng đã xóa bỏ 20 lối đi tự mở nguy hiểm. Toàn tuyến hiện có 80 vị trí vi phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt và 118 vị trí vi phạm hành lang đường dây tín hiệu.

Theo thống kê, phần lớn các vụ tai nạn liên quan đến đường sắt chủ yếu xảy ra tại các lối đi tự mở, để lại hậu quả lớn, thiệt hại cả về người và tài sản do những lối đi tự mở băng qua đường sắt này không có gác chắn, rào chắn, đèn cảnh báo, vị trí tiếp giáp gồ ghề, lởm chởm đá dăm, luôn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông. Đơn cử như tại xã Thượng Đức, chỉ chưa đến 8km đường sắt nhưng địa phương này từng tồn tại 26 vị trí lối đi tự mở giao cắt qua đường sắt. Sau rất nhiều nỗ lực nhưng chính quyền địa phương và ngành chức năng cũng chỉ mới xóa bỏ được 8 vị trí, hiện vẫn còn 18 lối đi tự mở chưa được xóa bỏ.

Theo lộ trình, sẽ có 7 lối đi tự mở được xóa bỏ theo dự án cải tạo tuyến đường sắt Bắc - Nam và dự án Cải tạo khu gian Hòa Duyệt - Thanh Luyện, tuyến đường sắt Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh. Cùng với đó, 3 lối đi tự mở khác sẽ được xóa bỏ theo dự án theo Quyết định số 1149/QĐ-BGTVT ngày 15/6/2020 của Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) và 8 lối đi tự mở còn lại hiện tỉnh Hà Tĩnh chỉ mới dừng lại ở phương án chỉ đạo chính quyền các xã có đường sắt đi qua, tập trung các giải pháp bảo đảm an toàn giao thông, huy động các nguồn lực để xóa bỏ các lối đi tự mở. Hiện, các cơ quan liên quan đang rà soát, phối hợp để đầu tư xây dựng các đoạn đường gom nhằm xóa bỏ các lối đi tự mở.

Để đảm bảo an toàn giao thông, ngày 30/5/2025 tỉnh Hà Tĩnh đã chỉ đạo UBND chính quyền cơ sở tập trung thực hiện các giải pháp như phân luồng giao thông, hạn chế tối đa các phương tiện vận tải hạng nặng lưu thông qua lối đi tự mở; duy trì đầy đủ hệ thống biển báo hiệu, biển cảnh báo; bố trí nhân lực cảnh giới an toàn giao thông tại các lối đitự mở tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tai nạn giao thông; phát quang, giải tỏa tầm nhìn...

Khó khăn trong việc đóng các lối đi tự mở qua đường sắt

Được biết, từ năm 2020, thực hiện Quyết định số 358/QĐ-TTg ngày 10/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ về đề án đảm bảo trật tự hành lang an toàn giao thông và xử lý dứt điểm lối đi tự mở qua đường sắt, mục tiêu đến năm 2025 phải xóa bỏ hoàn toàn lối đi tự mở qua đường sắt, phấn đấu giảm 5-10% số vụ tai nạn giao thông đường sắt mỗi năm, tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành kế hoạch thực hiện nhằm xử lý dứt điểm lối đi tự mở qua đường sắt. Trong đó, giao UBND các huyện có đường sắt đi qua xây dựng Kế hoạch, lộ trình chi tiết hàng năm và bố trí kinh phí từ ngân sách huyện để thực hiện kế hoạch thu hẹp, giảm, xóa bỏ lối đi tự mở nhưng hiệu quả vẫn đang rất thấp, sau hơn 5 năm thực hiện, toàn tỉnh chỉ mới xóa bỏ được khoảng hơn 30 lối đi tự mở.

Tương tự, tại 4 xã thuộc địa bàn huyện Hương Khê (cũ) gồm Hà Linh, Hương Phố, Hương Đô và Phúc Trạch có 45 km đường sắt Bắc - Nam đi qua nhưng có tới 51 lối đi tự mở qua đường sắt. Đến năm 2025, trên địa bàn này đã xóa bỏ được 12 lối đi, những vị trí còn lại đều khó khăn trong việc xóa bỏ do thiếu kinh phí và các lối đi này chủ yếu được hình thành, tồn tại bắt nguồn từ thói quen đi lại lâu năm của người dân. Các lối đi không có rào chắn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, gây nguy hiểm cho người và phương tiện đi qua đường sắt.

Trước khi giải thể chính quyền cấp huyện, UBND huyện Hương Khê đã tham mưu đề xuất Trung ương hỗ trợ xây dựng 6 cần chắn tự động với tổng kinh phí 24 tỷ đồng, đề xuất UBND tỉnh hỗ trợ kinh phí xây dựng 4 cần chắn tự động, 4 cống chui và 2km đường gom, hàng rào bảo vệ, với tổng kinh phí 34 tỷ đồng. Cùng với đó, huyện sẽ trích ngân sách để xây dựng khoảng 2km đường gom, hàng rào bảo vệ... Tuy nhiên, do không có kinh phí hỗ trợ để triển khai thực hiện nên đến nay, dự án này vẫn đang nằm trên giấy.

Để đảm bảo trật tự an toàn giao thông liên quan đến đường sắt trong bối cảnh chưa thể xóa bỏ ngay các lối đi tự mở, theo Thượng tá Hà Hải Long, Trưởng Phòng CSGT Công an Hà Tĩnh thì thời gian vừa qua, Phòng CSGT Công an tỉnh Hà Tĩnh đang tăng cường triển khai đồng bộ các biện pháp tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm tại các tuyến đường sắt đi qua địa bàn, đặc biệt tại các khu vực đường ngang, lối đi tự mở, khu dân cư đông người và các điểm tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông.

Trong đó, tăng cường công tác tuần tra kiểm soát, tập trung vào các hành vi vi phạm như tự ý mở lối đi qua đường sắt trái phép; dừng, đỗ phương tiện trong phạm vi an toàn đường sắr; điều khiển xe vượt qua đường ngang khi tín hiệu cảnh báo đã bật; chăn thả gia súc, tụ tập trong hành lang an toàn đường sắt và các hành vi uy hiếp đến an ninh, an toàn đường sắt như phá hoại, che khuất biển báo, rào chắn, thiết bị an toàn đường sắt... Từ ngày 27/2 đến 22/3/2026, Phòng CSGT Công an tỉnh Hà Tĩnh đã xử lý vi phạm vượt đường ngang và dừng đỗ trong phạm vi hành lang an toàn giao thông đường sắt 48 trường hợp, phạt nguội 7 trường hợp, phạt tiền 67,2 triệu đồng và 51 trường hợp tước GPLX.

Song song với các biện pháp xử lý nghiêm hành vi vi phạm, lực lượng chức năng cũng đã tăng cường phối hợp tổ chức hàng chục lượt tuyên truyền lưu động tại các nhà ga, đường ngang; nhắc nhở người bán hàng rong không lấn chiếm hành lang an toàn giao thông đường sắt. Đồng thời, rà soát, phân loại các điểm nguy cơ, quản lý chặt các lối đi tự mở qua hệ thống camera an ninh, phân luồng giao thông tại các vị trí nguy hiểm. Chính quyền địa phương phối hợp chặt chẽ với ngành đường sắt, kiên quyết không để phát sinh mới hoặc tái diễn các lối đi tự mở, đồng thời xây dựng các phương án, lộ trình để xóa bỏ các điểm giao cắt trái phép, qua đó kéo giảm tai nạn và lập lại trật tự an toàn giao thông đường sắt.