Mở rộng cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ: Cần tính toán để việc đầu tư đáp ứng nhu cầu thực tế
Trong khi các chuyên gia và người dân bày tỏ lo ngại về tầm nhìn quy hoạch, đơn vị đầu tư dự án cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ lại vừa đưa ra đề xuất điều chỉnh giảm quy mô mở rộng tuyến đường huyết mạch này. Lý do được đưa ra là sự xuất hiện của các tuyến đường song hành, nhưng dư luận cho rằng việc đầu tư "manh mún" có thể dẫn đến lãng phí và không đáp ứng được tốc độ gia tăng phương tiện trong tương lai.
Nhà đầu tư muốn giảm làn vì... có nhiều đường mới
Theo báo cáo của Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng giao thông Phương Thành, quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030 trước đó đã xác định tuyến Pháp Vân - Cầu Giẽ có quy mô lên tới 10-12 làn xe. Tuy nhiên, trong văn bản mới nhất được đơn vị này gửi Bộ Xây dựng vào tháng 5/2026 đã đề xuất điều chỉnh giảm xuống chỉ còn 8-10 làn xe (đoạn Pháp Vân - Vành đai 4 quy mô 10 làn, đoạn Vành đai 4 - Cầu Giẽ quy mô 8 làn). Nguyên nhân chính khiến Phương Thành đưa ra đề xuất này là do sự thay đổi trong quy hoạch tổng thể Thủ đô được thông qua vào cuối tháng 3/2026.
Theo đó, Hà Nội sẽ triển khai thêm nhiều tuyến đường chạy song song hoặc kết nối với cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, bao gồm: Mở rộng Quốc lộ 1A đoạn Ngọc Hồi - Phú Xuyên lên mặt cắt ngang 90 m với 16 làn xe; Xây dựng trục Đại lộ Cảnh quan sông Hồng quy mô 8-10 làn xe; Các tuyến đường khác như đường nối Ngọc Hồi - Phú Xuyên (6-8 làn), trục phía Nam Hà Nội (4-6 làn) và các tuyến Vành đai 3.5, 4, 5.
Phía nhà đầu tư cho rằng, việc cập nhật các dự án này vào mô hình tính toán cho thấy lưu lượng xe trên tuyến Pháp Vân - Cầu Giẽ sẽ bị chia sẻ, dẫn đến nhu cầu thực tế không cần đến 12 làn như tính toán trước đây.
Trái ngược với tính toán của nhà đầu tư, chuyên gia giao thông và người dân lại bày tỏ sự không đồng tình với việc cắt giảm quy mô mở rộng. Anh Tuấn Anh, một người dân thường xuyên lưu thông trên tuyến cao tốc Pháp Vân- Cầu Giẽ cho hay: "Trước đây đọc được thông tin tuyến đường này sẽ mở rộng mỗi bên thêm 2 làn tôi thấy rất vui, vì hy vọng cảnh ùn tắc mỗi dịp lễ tết về quê sẽ được giải toả. Song mới đây, tôi lại thấy đơn vị đầu tư xin cắt giảm đầu tư còn 1 làn mỗi bên, tôi thấy không hợp lý". Bởi lẽ, lưu lượng phương tiện trong mấy năm tới sẽ ngày một gia tăng chứ không có chuyện thuyên giảm. Nhà đầu tư nên đầu tư chiều sâu, làm sao tính lâu dài 10-15 năm tới tuyến đường vẫn đáp ứng nhu cầu di chuyển thuận lợi cho người người dân, chứ không phải đầu tư vừa xong đã lại quá tải.
Cùng đó, chuyên gia giao thông Nguyễn Xuân Thuỷ cũng cho rằng, Pháp Vân - Cầu Giẽ là tuyến "huyết mạch" của trục Bắc - Nam, nơi lưu lượng thực tế hiện đã vượt gấp nhiều lần so với thiết kế ban đầu. Việc mở rộng thêm mỗi bên ít nhất 2 làn (tổng 10-12 làn) là hợp lý hơn cả vì giúp đầu tư đồng bộ một lần, tiết kiệm chi phí thi công và thời gian so với việc làm nhỏ lẻ. Lưu lượng phương tiện sẽ chỉ có tăng chứ không giảm trong tương lai, do đó quy hoạch cần có tầm nhìn ít nhất từ 5 đến 10 năm.
Về lập luận của nhà đầu tư cho rằng các tuyến đường song hành (như Quốc lộ 1A mở rộng) sẽ giảm tải cho cao tốc, chuyên gia này phân tích rằng các tuyến đường cửa ngõ thực chất chỉ đóng vai trò như một "hồ điều hòa" giúp giao thoa dòng xe giữa thành phố và các tỉnh, giảm ùn tắc cục bộ tại điểm tiếp giáp chứ không thay thế được vai trò của toàn tuyến cao tốc dài hàng trăm cây số.
Cần tránh đầu tư manh mún
Việc đề xuất giảm làn đường đang khiến dư luận đặt câu hỏi về tính hiệu quả của dự án. Nếu chỉ mở rộng thêm 1 làn mỗi bên (lên 8-10 làn) thay vì 2 làn (lên 12 làn), liệu chỉ sau vài năm, khi phương tiện gia tăng nhanh chóng, chúng ta có lại phải tiếp tục xin phê duyệt mở rộng thêm lần nữa. Bên cạnh việc mở rộng mặt đường, các chuyên gia cũng lưu ý cần áp dụng tổng thể các giải pháp như giao thông thông minh, tổ chức giao thông khoa học và tận dụng không gian (như đường nhiều tầng) để hạn chế việc giải phóng mặt bằng quá lớn, gây ảnh hưởng đến đời sống người dân dọc tuyến.
Vấn đề "nâng" hay "giảm" số làn xe tại cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ vẫn đang thu hút sự quan tâm của nhiều người dân. Tuy nhiên, bài học về việc các công trình giao thông nhanh chóng rơi vào tình trạng quá tải ngay sau khi hoàn thành là lời nhắc nhở quan trọng cho các cấp quản lý trong việc phê duyệt một quy hoạch có tầm nhìn xa, tránh lãng phí nguồn lực đầu tư.
Theo thống kê, lưu lượng phương tiện trên cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ thường rất cao, đặc biệt vào các dịp lễ tết, đạt khoảng 150.000 lượt xe/ngày đêm. Đây là tuyến huyết mạch cửa ngõ phía Nam Hà Nội, dài 30km, kết nối với cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình, thường xuyên xảy ra tình trạng phương tiện di chuyển chậm, ùn ứ cục bộ vào giờ cao điểm.