Mức xử phạt mới tạo sức răn đe nhằm nâng cao ý thức của người dân

Cùng với đó, các rào chắn, còi báo tự động khi có tàu sắp chạy qua cũng được các đơn vị bổ sung trên nhiều tuyến. Thế nhưng, thực tế cho thấy, nhiều người dân khi đi qua đường ngang vẫn “vô tư” quên luật. Điều này đã và đang là nguyên nhân khiến các vụ tai nạn đáng tiếc vẫn xảy ra thời gian qua.

Để hiểu rõ hơn về các giải pháp cũng như các mức phạt vi phạm đường sắt trong thời gian tới đây, PV Báo CAND đã có cuộc trao đổi với Đại tá Nguyễn Quang Nhật, Trưởng phòng Hướng dẫn, tuyên truyền, điều tra, giải quyết tai nạn giao thông (TNGT) thuộc Cục CSGT, Bộ Công an.

PV: Thưa ông, nhìn lại bức tranh toàn cảnh về trật tự an toàn giao thông (TTATGT) đường sắt trong Quý I/2026 vừa qua, chúng ta đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận nào, và đâu là những con số vẫn còn khiến chúng ta phải trăn trở?

Đại tá Nguyễn Quang Nhật: Trong Quý I/2026, toàn quốc đã xảy ra 26 vụ TNGT đường sắt, làm chết 20 người và bị thương 6 người. So với cùng kỳ năm 2025, chúng ta đã nỗ lực kéo giảm được 6 vụ và giảm 1 người chết. Nhiều địa phương đã rất quyết liệt và không để xảy ra tai nạn như Bắc Ninh, Đà Nẵng, Đồng Nai, hay Nghệ An. Tuy nhiên, vẫn còn những "điểm nóng" khiến chúng ta lo ngại. Điển hình như Ninh Bình xảy ra tới 7 vụ làm 6 người chết, hay Khánh Hòa với 5 vụ và 5 người tử vong. Điều này cho thấy tình hình tai nạn vẫn diễn biến phức tạp và không đồng đều giữa các địa bàn.

PV: Để có được những chuyển biến tích cực như trên, lực lượng CSGT đã triển khai những giải pháp trọng tâm nào trong thời gian qua, thưa ông?

Đại tá Nguyễn Quang Nhật: Chúng tôi duy trì thường xuyên công tác tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm, đặc biệt tập trung vào các khu vực trọng điểm như đường ngang, lối đi tự mở và hành lang an toàn giao thông đường sắt.

Một điểm sáng trong giai đoạn 2020-2025 là việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ. Chúng tôi đã sử dụng thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, hệ thống camera giám sát và khai thác hình ảnh vi phạm từ ngành đường sắt cũng như phản ánh của người dân trên mạng xã hội để xác minh, xử lý. Chỉ riêng Quý I/2026, lực lượng chức năng đã lập biên bản xử lý 2.554 trường hợp, tước 257 GPLX, với tổng số tiền phạt gần 2 tỷ đồng. Con số này gần bằng kết quả xử lý của cả năm 2025, cho thấy sự quyết liệt trong công tác thực thi pháp luật.

PV: Bên cạnh những thuận lợi, đâu là những khó khăn, tồn tại lớn nhất mà lực lượng chức năng đang phải đối mặt trong việc đảm bảo an toàn hành lang đường sắt hiện nay?

Đại tá Nguyễn Quang Nhật: Khó khăn lớn nhất chính là vấn đề lối đi tự mở và vi phạm hành lang an toàn. Dù trong 5 năm qua đã xóa bỏ được gần 40% lối đi tự mở, nhưng tính đến cuối năm 2025, vẫn còn tới 2.431 lối đi tự mở chưa được xử lý, chiếm khoảng 61% tổng số điểm giao cắt. Các biện pháp như thu hẹp hay cảnh giới hiện nay chủ yếu vẫn mang tính tạm thời.

Đáng chú ý hơn, tình trạng vi phạm hành lang an toàn đường sắt còn tồn đọng rất lớn với 16.389 vị trí chưa được giải tỏa, chiếm hơn 92% số vụ việc. Các vi phạm này thường tập trung ở khu vực đô thị đông dân cư, nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh. Một ví dụ điển hình là khu vực "phố cà phê đường tàu" tại Hà Nội, nơi hoạt động kinh doanh tự phát trong hành lang an toàn vẫn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn rất nghiêm trọng.

PV: Thưa ông, ý thức của người dân luôn là yếu tố quyết định. Qua công tác kiểm soát, ông đánh giá thế nào về hành vi của người tham gia giao thông tại các điểm giao cắt?

Đại tá Nguyễn Quang Nhật: Phải thẳng thắn rằng ý thức của một bộ phận người dân còn rất kém. Trong Quý I/2026, hành vi vi phạm phổ biến nhất là dừng, đỗ xe trong phạm vi hành lang an toàn với 1.637 trường hợp. Đặc biệt nguy hiểm là có tới 559 trường hợp cố tình vượt rào chắn, vượt đường ngang khi chuông đèn cảnh báo đã hoạt động. Thậm chí, có 14 trường hợp còn làm hỏng cả cần chắn, thiết bị tại đường ngang. Những hành vi này không chỉ đe dọa tính mạng của chính họ mà còn uy hiếp trực tiếp đến an toàn của đoàn tàu.

PV: Chính phủ vừa ban hành Nghị định 81/2026/NĐ-CP với nhiều mức phạt tăng nặng. Ông kỳ vọng thế nào về những  quy định mới này trong việc răn đe và nâng cao ý thức người dân?

Đại tá Nguyễn Quang Nhật: Chúng tôi kỳ vọng Nghị định 81/2026/NĐ-CP sẽ là bước ngoặt quan trọng. Các mức phạt trong lĩnh vực đường sắt đã được điều chỉnh tăng rất mạnh để tạo sức răn đe đủ lớn.

Chẳng hạn, với hành vi vượt rào chắn khi đã đóng hoặc vượt đường ngang khi đèn đỏ đã bật sáng, mức phạt đối với người điều khiển xe ô tô có thể lên tới 18 - 20 triệu đồng. Nếu hành vi đó dẫn đến làm hỏng cần chắn, giàn chắn thì mức phạt sẽ từ 20 - 25 triệu đồng. Đối với người đi bộ vượt rào chắn, mức phạt cũng tăng lên đến 300.000 đồng.

Đặc biệt, để xử lý triệt để "gốc rễ" của các lối đi tự mở, Nghị định mới quy định mức phạt từ 20 - 25 triệu đồng đối với cá nhân và 40 - 50 triệu đồng đối với tổ chức có hành vi tự mở lối đi qua đường sắt hoặc tháo dỡ trái phép các thiết bị thu hẹp lối đi. Những con số này chắc chắn sẽ khiến người dân và các tổ chức phải cân nhắc kỹ trước khi có ý định vi phạm.

PV: Ngoài việc tăng mức phạt tiền, Nghị định mới còn có những hình thức xử phạt bổ sung hay biện pháp khắc phục nào đáng chú ý không, thưa ông?

Đại tá Nguyễn Quang Nhật: Bên cạnh phạt tiền, chúng tôi sẽ áp dụng nghiêm các hình thức xử phạt bổ sung như tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe từ 1 đến 3 tháng đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng tại đường ngang. Về biện pháp khắc phục hậu quả, Nghị định quy định rất rõ: người vi phạm buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do hành vi vi phạm hành chính gây ra. Ví dụ, nếu anh tự ý mở lối đi hoặc tháo dỡ hộ lan, anh không chỉ bị phạt tiền nặng mà còn buộc phải dỡ bỏ, hoàn trả lại nguyên trạng an toàn cho tuyến đường.

PV: Để Nghị định 81 thực sự đi vào cuộc sống và kéo giảm tai nạn tại các "điểm đen" dân sinh, Cục CSGT sẽ có những hành động cụ thể nào trong thời gian tới?

Đại tá Nguyễn Quang Nhật: Chúng tôi sẽ tập trung vào ba trụ cột chính. Thứ nhất là tuyên truyền, phối hợp với chính quyền địa phương để người dân hiểu rõ các quy định mới và mức phạt tại Nghị định 81.

Thứ hai là quyết liệt thực thi. Trong đó, tăng cường lực lượng, sử dụng tối đa các thiết bị kỹ thuật để "phạt nguội" và xử lý nghiêm các hành vi cố tình vi phạm tại đường ngang. Trưởng phòng hướng dẫn tuần tra, kiểm soát giao thông đường sắt thuộc Cục CSGT có thẩm quyền phạt tiền đến 60 triệu đồng và tước GPLX, đây là công cụ mạnh để chúng tôi thực hiện nhiệm vụ.

Thứ ba là phối hợp các lực lượng liên ngành. Cụ thể, chúng tôi sẽ làm việc chặt chẽ với ngành đường sắt và chính quyền các cấp để rà soát, kiến nghị hoàn thiện hệ thống báo hiệu, đồng thời kiên quyết đóng các lối đi tự mở trái phép theo đúng lộ trình. Mục tiêu cuối cùng là bảo vệ tính mạng cho người dân và đảm bảo mạch máu giao thông đường sắt luôn thông suốt, an toàn.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông !