Nhiều vỉa hè ở Hà Nội đang xuống cấp nghiêm trọng – Ai chịu trách nhiệm?

Nhằm chỉnh trang đô thị, tạo diện mạo mới cho vỉa hè hơn 900 tuyến phố trong nội thành, từ năm 2016, lãnh đạo TP Hà Nội đã quyết định tiến hành thay thế các loại gạch lát vỉa hè truyền thống bằng đá tự nhiên. Các loại đá này được giới thiệu có kết cấu bền vững, độ bền từ 50 đến 70 năm, hạn chế các hư hỏng trong quá trình sử dụng. Chủ trương này được người dân rất ủng hộ và kỳ vọng sẽ đem lại mỹ quan cho đường phố. Tuy nhiên, đến thời điểm này, hàng loạt tuyến phố đã xuất hiện tình trạng hư hỏng, đá vỡ… ảnh hưởng đến giao thông, sinh hoạt của người dân.

Thực tế, câu chuyện đá lát vỉa hè không như “quảng cáo” đã được nhắc đến rất nhiều. Thậm chí, năm 2017, Thanh tra TP Hà Nội đã có kết luận về những sai phạm liên quan đến lát đá vỉa hè.

Đến thời điểm này, câu chuyện đá lát vỉa hè lại tiếp tục được dư luận quan tâm vì tình trạng vỡ đá, bật đá lên đang tiếp diễn trên nhiều tuyến phố khác nhau. Quận nội thành nào cũng xảy ra tình trạng này. Đơn cử như các tuyến phố Nguyễn Trãi, Láng Hạ, Lê Trọng Tấn, Khuất Duy Tiến (quận Thanh Xuân); Trần Phú (Hà Đông), Lê Văn Lương, Nguyễn Văn Huyên (Cầu Giấy), Nguyễn Thái Học (Ba Đình), Giải Phóng (Hoàng Mai)...

Chị Đào Thị Hạnh (sống tại phố Nguyễn Trãi, quận Thanh Xuân) cho biết, tuyến đường Nguyễn Trãi có khá nhiều đoạn vỉa hè bị hỏng, đá vỡ nát. “Đi bộ trên vỉa hè nhiều đoạn như “bẫy”, không chú ý là vấp đá vỡ ngã ngay. Chưa kể buổi sáng, tuyến đường này thường xuyên tắc, xe máy phải đi lên vỉa hè. Nhiều người đi xe máy đã bị ngã vì gạch, đá lô xô từ những chỗ vỉa hè bị bong tróc”, chị Hạnh cho biết.

Được biết, sau những tồn tại, sai phạm giai đoạn trước năm 2018, từ năm 2019 đến nay, Sở Xây dựng Hà Nội đã tăng cường kiểm tra, hướng dẫn các chủ đầu tư, nhà thầu dự án lát đá vỉa hè nói riêng và dự án cải tạo chỉnh trang hè phố nói chung. Tuy nhiên, Phó Chi cục trưởng Chi cục Giám định xây dựng (Sở Xây dựng Hà Nội) Hoàng Ngọc Thắng thừa nhận, việc quản lý chất lượng và hiện trạng chất lượng thi công thực tế tại các dự án vẫn còn những bất cập, như: Công tác kiểm tra, giám sát vật liệu đá đầu vào tại một số dự án chưa đạt yêu cầu; công tác giám sát của chủ đầu tư và đơn vị tư vấn giám sát chưa thường xuyên, liên tục, chưa kịp thời giải quyết, xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình thi công, đặc biệt việc phối hợp xử lý thiết kế theo thực tế hiện trạng công trình (vị trí bó gốc cây, cột điện, tủ điện) không bảo đảm kỹ thuật, mỹ thuật.

Cũng theo ông Thắng, theo quy định, thành phố giao cho Ban Quản lý dự án các quận làm chủ đầu tư tổ chức thực hiện dự án, tổ chức đấu thầu và lựa chọn đơn vị nhà thầu từ bước khảo sát, thiết kế, thi công, giám sát thi công và xây dựng công trình. Việc sử dụng loại đá nào để thi công là do quận, huyện lựa chọn. Do vậy, trách nhiệm chính trong việc thi công, vận hành vỉa hè thuộc về các quận, huyện. Bên cạnh đó, công tác quản lý sử dụng, bảo trì hè đường sau đầu tư chưa thật sự tốt. Việc tổ chức kiểm tra, rà soát, duy tu, sửa chữa, bảo trì hè hư hỏng, xuống cấp tại một số tuyến chưa kịp thời, vì thế chất lượng sử dụng công trình và cảnh quan đô thị chưa bảo đảm. Đặc biệt là việc quản lý, sử dụng mặt hè không đúng công năng sử dụng, mục tiêu đầu tư và thiết kế phê duyệt. Tình trạng các phương tiện cơ giới như ô tô, xe máy… đi lên vỉa hè chỉ dành cho người đi bộ là nguyên nhân chính gây hư hỏng, xuống cấp mặt hè. Điều này đã khiến cho rất nhiều người dân sinh sống ở các khu vực có vỉa hè xuống cấp bức xúc.

Ngoài nguyên nhân khách quan, ông Thắng thừa nhận có nguyên nhân chủ quan, ngay trong quá trình xây dựng cũng tồn tại một số vấn đề. Đơn cử, đối với 3 dự án lát đá vỉa hè Sở Xây dựng Hà Nội kiểm tra, dù hầu hết các dự án đã áp dụng theo thiết kế, được thẩm tra, thẩm định nhưng quá trình thi công vẫn có một số hạn chế như: Hồ sơ thiết kế chưa quy định rõ cường độ vật liệu đá lát, chưa chỉ định rõ mạch lát, thiếu thiết kế chi tiết tại các vị trí góc bó vỉa; công tác giám sát của chủ đầu tư và các bên liên quan chưa thường xuyên liên tục.

Trao đổi với chúng tôi, KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, TP Hà Nội bỏ ra cả nghìn tỷ để lát đá tự nhiên cho vỉa hè nhưng lại nhanh chóng xuống cấp có nguyên nhân do quy trình thi công chưa đảm bảo, sử dụng giao thông hỗn hợp trên vỉa hè, xe cơ giới cũng di chuyển mà chưa được kiểm soát.

Để tình trạng này xảy ra, ông Nghiêm cho biết, trách nhiệm trước hết thuộc về các cơ quan quản lý địa phương. Sở Xây dựng là một trong những đơn vị có liên quan chính, có trách nhiệm phải giải quyết. Không loại trừ cả trách nhiệm của lãnh đạo TP khi để tình trạng gây lãng phí ngân sách mà chưa quyết liệt xử lý. Rõ ràng, việc cần thiết nhất hiện nay là tổng kiểm tra chất lượng đá lát vỉa hè, sửa chữa, chỉnh trang lại các điểm đã hỏng hóc. Ngoài ra, người dân cũng mong chờ chỉ rõ trách nhiệm thuộc về cá nhân, tổ chức nào để có biện pháp xử lý nghiêm khắc các sai phạm.