Tháo gỡ khó khăn, bảo đảm tiến độ bàn giao 100% mặt bằng sạch cao tốc Bắc - Nam

Để bảo đảm tiến độ bàn giao 100% mặt bằng sạch cho chủ đầu tư trước ngày 30/6/2023 theo yêu cầu của Chính phủ, tỉnh Quảng Bình đang huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chấp hành chính sách bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng (GPMB) của tỉnh; tạo sự đồng thuận trong việc GPMB triển khai dự án; khẩn trương giải quyết dứt điểm các khiếu nại, kiến nghị của người dân.

Tháo gỡ từng nút thắt liên quan đến dự án

Dự án cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2021 - 2025 đoạn qua địa phận tỉnh Quảng Bình bao gồm 3 dự án thành phần với tổng chiều dài 126,79km; tổng mức đầu tư trên 24.282 tỷ đồng. Dự án gồm 3 dự án thành phần là đoạn Vũng Áng - Bùng, Bùng - Vạn Ninh, Vạn Ninh - Cam Lộ; với tổng diện tích thu hồi đất là 1.273,84ha.

Được biết, khi triển khai Dự án cao tốc Bắc - Nam qua địa bàn tỉnh Quảng Bình có 3.082 hộ gia đình, trên 3.600 ngôi mộ bị ảnh hưởng. Đến nay, các địa phương đã xác định 871 hộ dân thuộc diện tái định cư tại 22 xã, dự kiến bố trí 29 khu tái định cư với diện tích 82,98ha; xác định bố trí 17 khu nghĩa trang cho 3.382 ngôi mộ tại 15 xã; các ngôi mộ còn lại đang được UBND huyện xác định di dời vào các khu nghĩa trang hiện có.

Đối với công trình hạ tầng kỹ thuật bị ảnh hưởng, hệ thống đường dây 500kV có 13 vị trí; đường dây 220kV có 9 vị trí; đường dây 110kV có 4 vị trí giao chéo với tuyến cao tốc và nhiều hệ thống đường dây diện trung thế, hạ thế; hệ thống viễn thông đang được cập nhật. Bên cạnh đó, có 12 công trình hạ tầng như trụ sở UBND xã, trạm y tế, sân vận động, trường mầm non, chợ thuộc thị xã Ba Đồn và 4 công trình hạ tầng như nhà văn hóa thôn, điểm trường mầm non, trường tiểu học... thuộc huyện Bố Trạch bị ảnh hưởng một phần hoặc toàn bộ.

Để thực hiện Dự án cao tốc Bắc - Nam, các đơn vị liên quan và các địa phương ở Quảng Bình gặp rất nhiều khó khăn, bởi dự án đi qua nhiều địa bàn dân cư, công trình xây dựng. Công tác giải phóng mặt bằng phải thực hiện rất khẩn trương về việc trích đo, kiểm kê, kiểm đếm đất và tài sản trên đất; chống việc xây dựng trái phép để chờ đền bù; bố trí tái định cư cho người dân; phương án bồi thường và tiến hành chi trả cho các hộ dân.

Một trong những vướng mắc khó khăn khi triển khai Dự án cao tốc Bắc - Nam là công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Theo UBND tỉnh Quảng Bình, việc phê duyệt bổ sung các khu đất không phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện (bao gồm các khu tái định cư, khu nghĩa địa) để thực hiện dự án; các vướng mắc liên quan đến đất quốc phòng. Bên cạnh đó, công tác chuyển mục đích sử dụng rừng, diện tích rừng được UBND tỉnh Quảng Bình thẩm định, trình Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thẩm định chủ trương chuyển đổi so với con số được Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành có sự chênh lệch.

Cụ thể, theo 3 tờ trình của UBND tỉnh Quảng Bình (số 492, 493, 494, ngày 30/3/3022) gửi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thẩm định, trình cấp thẩm quyền quyết định thì tổng diện tích rừng đề nghị chuyển đổi mục đích sử dụng là 554,51ha. Trong đó, diện tích rừng phòng hộ là 68,99ha; diện tích rừng sản xuất là 368,26ha; diện tích rừng ngoài quy hoạch là 117,26ha. Tuy nhiên, tại Nghị quyết số 273 ngày 11/7/2022, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sang thực hiện Dự án cao tốc Bắc - Nam đoạn qua tỉnh Quảng Bình có tổng diện tích chỉ là 437,25ha. Trong đó, diện tích rừng phòng hộ là 66,98ha; diện tích rừng sản xuất là 291,54ha; diện tích rừng ngoài quy hoạch là 78,73ha, như vậy còn 117,26ha đã không được quyết định chủ trương chuyển đổi mục đích sử dụng.

Theo lãnh đạo tỉnh Quảng Bình, việc chênh lệch 117,26 ha như vậy, UBND tỉnh Quảng Bình sẽ không có cơ sở để thực hiện nghĩa vụ trồng rừng thay thế và chuyển đổi mục đích sử dụng rừng ngoài quy hoạch. Vì vậy, UBND tỉnh Quảng Bình đã nhiều lần làm việc với Bộ Tài nguyên và Môi trường và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chính phủ hướng dẫn việc thực hiện nghĩa vụ trồng rừng thay thế và chuyển đổi mục đích sử dụng rừng đối với 117,26ha.

Nỗ lực bàn giao 100% mặt bằng sạch đúng tiến độ

Ngày 12/6, làm việc với Ban Chỉ đạo triển khai thực hiện dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021-2025 đoạn qua địa bàn tỉnh Quảng Bình, chúng tôi được biết; đến nay, UBND các huyện, thị xã, thành phố ở Quảng Bình nơi có Dự án cao tốc Bắc - Nam đi qua đã hoàn thành công tác trích đo hiện trường 126,43km (đạt 100%). Hội đồng giải phóng mặt bằng (GPMB) cấp huyện đã kiểm đếm tài sản trên đất phạm vi 125,62km (đạt 99,36%). Các địa phương cũng đã ban hành 131 quyết định và chi trả bồi thường GPMB trên 652,8 tỷ đồng với phạm vi hơn 97km. Chiều dài các đoạn tuyến đã bàn giao cho các ban QLDA là 97,3km (đạt 76,96%).

Tính đến ngày 12/6, tỉnh Quảng Bình đã bố trí được 580 hộ dân vào 26 khu tái định cư tại 19 xã với diện tích trên 69ha. Về các khu nghĩa trang UBND cấp huyện đã bố trí 13 khu với diện tích hơn 57ha cho trên 2.700 ngôi mộ tại 11 xã. Các công trình hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đang được các địa phương thực hiện các bước để di dời, hoàn trả. Tổng giá trị giải ngân đến ngày 8/6 là hơn 935 tỷ đồng (đạt 35,58%). Qua tìm hiểu thực tế, chúng tôi nhận thấy, một trong những vướng mắc đang rất khó tháo gỡ hiện nay là việc di dời các phần mộ vào các khu nghĩa trang, bởi liên quan đến văn hoá tâm linh, tập tục ở nhiều địa phương. Nhiều ngôi mộ mới, người thân mới mất được chưa đầy năm, hoặc chưa hết khó (tập tục 3 năm cất khăn tang), gia đình các hộ dân có phần mộ rất ngại chuyện cất, bốc. Chính quyền các địa phương đáng sâu sát với bà con địa phương để tìm phương án giải quyết hiệu quả, hợp tình, hợp lý.

Tại cuộc họp mới đây về việc bàn phương án tháo gỡ khó khăn liên quan đến Dự án cao tốc Bắc - Nam, để bảo đảm tiến độ bàn giao 100% mặt bằng sạch cho chủ đầu tư trước ngày 30/6/2023 theo yêu cầu của Chính phủ, UBND tỉnh cùng các sở, ban ngành, địa phương ở Quảng Bình đã thẳng thắn trao đổi, chỉ ra những mặt hạn chế để khắc phục như; nhìn chung tiến độ bồi thường, GPMB còn chậm; trong đó nhiều khó khăn, vướng mắc liên quan đến việc xây dựng các khu tái định cư, khu nghĩa trang và GPMB một số đoạn tuyến.

Phát biểu kết luận tại cuộc họp, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Trần Thắng nhấn mạnh: So với yêu cầu thì tiến độ bồi thường, GPMB đang còn chậm. Có nhiều nguyên nhân khách quan, chủ quan liên quan đến thủ tục, quy định có nhiều chồng chéo, chưa rõ, nhưng có những điểm nghẽn là do sự đồng thuận, phối hợp chưa cao. Để bảo đảm tiến độ bàn giao 100% mặt bằng sạch cho chủ đầu tư trước ngày 30/6/2023 theo yêu cầu của Chính phủ, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình yêu cầu UBND các huyện, thị xã, thành phố tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chấp hành chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB của tỉnh; tạo sự đồng thuận trong việc GPMB triển khai dự án; khẩn trương giải quyết dứt điểm các khiếu nại, kiến nghị của người dân.

Ban Chỉ đạo triển khai thực hiện Dự án cao tốc Bắc - Nam tỉnh Quảng Bình đang tập trung chỉ đạo các huyện, thành phố, thị xã trong tỉnh khẩn trương phê duyệt dự án, triển khai đầu tư xây dựng các khu tái định cư, khu nghĩa trang, nghĩa địa, các công trình hạ tầng kỹ thuật khác để thực hiện tái định cư, di dời mồ mả và các công trình hạ tầng kỹ thuật. Ưu tiên lựa chọn các nhà thầu thi công có đủ năng lực, trách nhiệm để thi công các khu tái định cư, khu nghĩa trang bảo đảm đúng tiến độ. Rà soát ngay các đoạn tuyến chưa được bàn giao liên quan đến đất rừng, đất nông nghiệp để ưu tiên giải quyết sớm công tác GPMB, tạo điều kiện cho đơn vị thi công có đường tiếp cận khu vực thi công, các điểm điều phối vật liệu đắp nền đường, các vị trí công trình cầu lớn.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình cũng yêu cầu các Ban Quản lý dự án chủ động phối hợp với UBND các huyện, thị xã, thành phố trong công tác GPMB; có ý kiến ngay đối với các phương án tái định cư, khu nghĩa trang, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật khi UBND các huyện, thị xã, thành phố xin ý kiến triển khai thực hiện.