TP Hồ Chí Minh: Gắn mã định danh cho công trình hạ tầng

Theo kế hoạch, ngay trong năm 2026, TP Hồ Chí Minh sẽ triển khai mã định danh thống nhất cho 100% công trình hạ tầng nhằm phục vụ công tác theo dõi, quản lý xuyên suốt vòng đời.

Mã định danh này là “chìa khóa” để truy xuất toàn bộ thông tin liên quan đến công trình: từ thiết kế, vật liệu, đơn vị thi công, tiến độ, đến lịch sử bảo trì, sửa chữa, thậm chí cả các sự cố đã từng xảy ra.

Hình dung một cách đơn giản, mỗi công trình sẽ có một “căn cước công dân số”. Chỉ cần nhập mã định danh, cơ quan quản lý có thể biết được “lý lịch” đầy đủ của công trình trong vài giây, thay vì phải tra cứu hàng chồng hồ sơ như trước đây.

Không dừng lại ở cấp địa phương, hệ thống mã định danh này còn được tích hợp với các cơ sở dữ liệu quốc gia như đất đai, đầu tư công, giao thông, xây dựng… tạo thành mạng lưới dữ liệu liên thông từ trung ương đến địa phương.

Để mã định danh phát huy hiệu quả, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu số hóa 100% dữ liệu công trình hạ tầng, bao gồm hiện trạng, tài sản, lịch sử vận hành, bảo trì và sự cố.

Đây là một khối lượng công việc khổng lồ, bởi thành phố hiện đang quản lý rất nhiều công trình hạ tầng lớn nhỏ, từ cầu đường, cống thoát nước đến hệ thống chiếu sáng, cấp nước… Tuy nhiên, khi hoàn thành, hệ thống dữ liệu này sẽ trở thành “tài sản số” vô giá, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và khai thác.

Theo lộ trình, đến năm 2030, 100% quy trình quản lý hạ tầng sẽ được chuyển sang môi trường điện tử, sử dụng hoàn toàn hồ sơ số thay cho giấy tờ truyền thống. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí, mà còn giảm thiểu sai sót, tăng tính minh bạch và rút ngắn thời gian xử lý công việc; 100% dự án đầu tư xây dựng hạ tầng mới sẽ áp dụng các công nghệ như AI, IoT, GIS, BIM trong toàn bộ vòng đời công trình.

Trước mắt, trong năm 2026, TP Hồ Chí Minh xây dựng kho dữ liệu mô hình thông tin công trình (BIM) dùng chung của thành phố sẵn sàng tích hợp Kho dữ liệu Quốc gia do Bộ Xây dựng triển khai, áp dụng BIM bắt buộc đối với các công trình cấp II trở lên của các dự án đầu tư xây dựng mới sử dụng vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công và đầu tư theo phương thức đối tác công tư bắt đầu thực hiện các công việc chuẩn bị dự án.

Khi kết hợp với mã định danh, các công nghệ này sẽ tạo ra một hệ thống quản lý hoàn chỉnh: từ mô hình thiết kế 3D, dữ liệu thi công, đến thông tin vận hành đều được gắn với một mã duy nhất, giúp theo dõi và kiểm soát toàn diện.

Không chỉ dừng lại ở việc lưu trữ dữ liệu, TP Hồ Chí Minh còn hướng tới quản lý hạ tầng theo thời gian thực thông qua Trung tâm điều hành thông minh.

Tại đây, dữ liệu từ các công trình được liên kết qua mã định danh sẽ được cập nhật liên tục thông qua hệ thống cảm biến IoT. Các công nghệ như Digital Twin, GIS, BIM sẽ giúp mô phỏng và giám sát tình trạng công trình một cách trực quan. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, hệ thống có thể tự động cảnh báo, giúp cơ quan chức năng kịp thời xử lý trước khi xảy ra sự cố nghiêm trọng.

Không chỉ phục vụ cơ quan quản lý, hệ thống mã định danh còn mở ra cơ chế tương tác mới với người dân. Thông qua các ứng dụng công dân thông minh, người dân có thể phản ánh sự cố hạ tầng bằng cách gửi hình ảnh, video kèm theo mã định danh của công trình. Hệ thống AI sẽ tự động phân loại và chuyển thông tin đến đơn vị phụ trách để xử lý. Cách làm này không chỉ rút ngắn thời gian phản hồi, mà còn tăng tính minh bạch, khi mọi phản ánh đều được ghi nhận và theo dõi trên hệ thống.

Để hiện thực hóa kế hoạch, thành phố sẽ xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu về chuyển đổi số trong lĩnh vực hạ tầng, từ cán bộ quản lý đến kỹ sư, kỹ thuật viên. Đồng thời, tăng cường hợp tác với các trường đại học và doanh nghiệp công nghệ để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Bên cạnh đó, thành phố cũng chú trọng hoàn thiện khung pháp lý, ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về dữ liệu số, BIM, GIS… nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho quá trình triển khai.

Đặc biệt, cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia chuyển đổi số, thông qua các chương trình hỗ trợ tài chính, quỹ đầu tư cho startup công nghệ, được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực hạ tầng.