Vì sao hành khách không mặn mà với bến xe?

Số lượng xe tăng cường sẽ được phân bổ theo ngày, theo tuyến tùy thuộc vào sự gia tăng của luồng hành khách. Dù lượng xe tăng, song lãnh đạo Công ty Quản lý bến xe Hà Nội cũng phải thừa nhận việc tăng này chỉ là mùa vụ. Ngày thường tìm đến với các bến xe chưa phải sự lựa chọn của nhiều hành khách.

Ông Trần Hoàng, Phó giám đốc Công ty CP Bến xe Hà Nội cho biết: Sau thời gian dài ảnh hưởng dịch COVID-19, năm 2023, tình hình hoạt động vận tải tại các bến xe trên cả nước nói chung và tại các bến xe của Công ty cổ phần Bến xe Hà Nội nói riêng (Giáp Bát, Mỹ Đình, Gia Lâm) giảm 300.000 lượt/3 bến, chiếm 28%. Trong đó, tùy theo từng bến, có bến Mỹ Đình giảm trên 30%; Bến xe Giáp Bát giảm 25%, còn Bến Gia Lâm giảm gần 50%. Về hành khách, mức độ ảnh hưởng trầm trọng hơn, số lượng giảm trên toàn công ty là 52%, trong đó Bến Gia Lâm giảm gần 70%. Cùng đó là các vấn đề sụt giảm về doanh thu, lợi nhuận của doanh nghiệp. Đây là con số rất đáng lo ngại. Còn theo ông Nguyễn Văn Lập, Giám đốc bến xe Nước Ngầm, trước dịch COVID-19 ngày thường bến xe đón khoảng 600-700 lượt xe, riêng dịp lễ, Tết là trên 900 lượt nhưng nay chỉ còn 250-300 lượt xe/ngày. Riêng trong tháng 3-4 này là trên 400 lượt xe/ngày, tỉ lệ giảm gần 50%. Lãnh đạo các bến xe cũng thừa nhận một thực trạng, đó là hệ thống vận tải hành khách liên tỉnh tuyến cố định đang dần đánh mất vai trò là trục xương sống của vận tải. Hệ thống này mang lại hiệu quả xã hội cao nhất, vận chuyển khối lượng lớn, vận chuyển những chuyến xe đã được kiểm tra, kiểm soát.

Về nguyên nhân khiến hành khách vào bến xe sụt giảm, ông Nguyễn Công Hùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam cho rằng, Nghị định 10/2020 về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải đã quy định rõ các điều kiện cho các loại hình kinh doanh vận tải. Bộ Công an cũng đã ban hành Thông tư 58 quy định xe kinh doanh vận tải phải có màu biển số riêng. Theo ông Hùng, số lượng xe hợp đồng gia tăng so với xe tuyến cố định lên đến hàng chục nghìn xe, chưa kể còn xuất hiện loại hình xe ghép, xe tiện chuyến cũng đang cạnh tranh không công bằng với xe tuyến cố định. Cụ thể, theo ông Hùng, hiện số xe tuyến cố định là 17.419 xe, giảm đến 399 xe, trong khi đó, số lượng xe hợp đồng tăng hơn 232.000 phương tiện, gấp hơn 14 lần xe tuyến cố định. Những xe này thậm chí còn không đổi màu biển số theo quy định. Những loại hình vận tải này cùng lúc hoạt động, gây xung đột với nhau. Trong khi đó, nhu cầu người dân tăng cao, điều kiện quản lý xe hợp đồng quá lỏng lẻo khi không phải đăng ký xin vào “lốt”, không đăng ký luồng tuyến, lái xe không bị kiểm soát, văn phòng đại diện mọc khắp nơi như một bến xe thu nhỏ.

Để giải bài toán làm sao kéo hành khách trở lại với các bến xe, ông Đỗ Văn Bằng - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội cho rằng, hiện nay, hành khách đã thay đổi hành vi trong việc tìm kiếm phương tiện vận tải, chủ yếu thông qua môi trường Internet. Trong bối cảnh chuyển đổi số, cần ủng hộ phương thức này của người dân. Các doanh nghiệp vận tải, bến xe cũng cần nắm bắt và đáp ứng được nhu cầu này của hành khách. Đồng tình với quan điểm này, nhiều nhà xe có kinh nghiệm hoạt động lâu năm trong ngành vận tải hành khách cũng cho rằng, dịch vụ của xe khách liên tỉnh không chỉ nằm ở bến xe, đơn vị vận tải mà là ở một chuỗi những dịch vụ đưa hành khách từ nhà ở địa phương này đến một điểm khác ở địa phương kia. Họ từ nhà đến bến xe bằng cách nào, vào bến được đón tiếp ra sao, lên chuyến xe được phục vụ như nào. Trong bối cảnh nhiều các nhà cung cấp dịch vụ khác nhau để đáp ứng nhu cầu đi lại liên tỉnh của hành khách, để đồng bộ được chất lượng dịch vụ đòi hỏi phải có quy định, chế tài mới mẻ hơn.

Với cương vị là cơ quan quản lý nhà nước, ông Nguyễn Tuyển (Trưởng phòng quản lý phương tiện- Sở GTVT Hà Nội) bày tỏ, các bến xe trên địa bàn TP Hà Nội đã được nâng cấp rất nhiều về diện mạo, chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, các bến xe và các doanh nghiệp vận tải cần ngồi lại để chia sẻ với nhau, tạo nhiều thuận lợi cho doanh nghiệp vận tải vào bến. "Tại buổi làm việc với các bến xe gần đây đã đi đến thống nhất cho phép các bến xe có thể chủ động sắp xếp biểu đồ trong khu vực cao điểm. Có thể bố trí tăng xe ở giờ cao điểm và chúng tôi cũng sẵn sàng phối hợp, báo cáo với cơ quan cấp trên để đáp ứng nhu cầu của hành khách”, ông Tuyển nói. Ở góc độ CSGT, Thiếu tá Trần Anh Tuấn cho biết, trong ba tháng đầu năm, lực lượng CSGT đã xử lý gần 4.000 trường hợp vi phạm giao thông, trong đó có hành vi dừng đỗ, đón, trả khách sai qui định. Để đảm bảo tính răn đe cần có chế tài mạnh, đặc biệt với các vi phạm tái phạm nhiều lần. Lãnh đạo Phòng CSGT cũng cho rằng, cần tăng cường xử lý của lực lượng chức năng, phối hợp các cơ quan liên quan, gắn với các cơ quan quản lý để có tính răn đe hơn nữa. Chúng ta có thể phối hợp với Bộ TT&TT để ngăn chặn các doanh nghiệp chào mời dịch vụ vận tải “xe dù bến cóc” trên Internet.