Chuyện về vườn cây cảnh “mang gông”

Chuyện bọn trộm cắp cây cảnh liên tiếp hoạt động với các thủ đoạn liều lĩnh, táo tợn đang là vấn đề thời sự, gây bức xúc trong nhân dân.

"Đeo gông, xích cổ" cho vườn cây cảnh

Có dịp nghỉ lại khách sạn Non Nước, nơi có không gian và góc nhìn khá đẹp ở Ninh Bình, dạo trong vườn cây cảnh được chủ nhân sưu tầm, bày biện khá công phu, chúng tôi bỗng giật mình khi thấy những thanh sắt phi 16, khóa, xích buộc chằng chịt vào các chậu, thân cây. Mỗi cây cảnh đều có ít nhất một vòng sắt, nhiều thanh sắt dài nối các chậu lại với nhau thành từng chuỗi, lủng lẳng những chiếc khóa sắt bấm chặt. Dẫu chủ nhân có phủ lên chuỗi sắt một lớp sơn màu xanh nhạt, nhưng không thể phủ nhận những dãy cây cảnh trở nên thảm thương như từng hàng tù nhân thời trung cổ đang mang gông cùm chờ lưỡi đao hành quyết.

Chủ của vườn cây cảnh "mang gông" là ông Nguyễn Đăng Thành, cựu chiến binh, Giám đốc Doanh nghiệp tư nhân Thành Minh. Ông Thành giãi bày: “Như nhiều người khác, tôi chơi cây cảnh cũng là làm kinh tế, vì đây là hàng hóa phục vụ thú chơi tao nhã đang rất được thị trường ưa chuộng. Việc "xích cổ" cây cảnh là cực chẳng đã, do nạn trộm cắp cây cảnh đang hoành hành, nên tôi mới buộc phải bảo vệ thôi”.

Nhiều năm gắn bó với cây cảnh, hiện vườn của ông Thành có trên 300 cây cảnh có giá trị thẩm mỹ và kinh tế cao. Ngoài ra, ông còn cả ngàn cây cảnh khác trong khu trang trại. Theo ước tính, tổng giá trị vườn cây cảnh của ông ngót nghét 50 tỉ đồng, trong đó có cây trị giá khoảng 15 tỉ đồng.

Dẫn chúng tôi xem vườn cảnh, ông Thành cho biết: "Vườn cây của tôi lúc nào cũng có hai nhân viên bảo vệ. Nhưng ngày 29/4 vừa qua, tôi bị mất chậu cây sanh lớn, dáng trực hoành, rễ ôm đá, ôm cả chậu cây, giá 70 triệu đồng. Lúc đó vào khoảng 1h sáng, có đoàn khách vào nghỉ ở khách sạn nên một nhân viên đưa họ vào gặp lễ tân. Người bảo vệ còn lại thì bị đánh động bên phía vườn phía tây, xách đèn chạy sang. Té ra chúng giương đông kích tây, lập tức lấy đi chậu cây cảnh ấy. Cây ấy to lắm, nặng lắm, dễ phải có cả chục tên mới phối hợp và làm được như vậy. Chúng tổ chức đập phá và kéo lên đê, để lại vệt đất ngoằn ngoèo như con trăn bò và mấy hàng lốp xe tải nhỏ. Từ sau lần đó, tôi phải tăng cường thêm người bảo vệ và gia cố các dây thép, xích sắt và khóa sắt để bảo vệ cây, cân nhắc việc thuê đội bảo vệ chuyên nghiệp, trang bị thêm camera chống trộm… nhưng mà vẫn không yên tâm được. Nhiều cây cảnh rất có giá nhưng đêm hôm vẫn phải phơi sương ngoài trời, không cất vào nhà được, như mời gọi bọn trộm cắp tham lam. Chúng có đàn có lũ, có cả phương tiện hỗ trợ, lại liều lĩnh, chỉ sợ rằng sẽ manh động tấn công cả người bảo vệ để cưỡng đoạt những cây có giá trị lớn hơn".

Nghệ nhân Đinh Xuân Giang, Phó Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh phường Đông Thành (TP Ninh Bình) cũng có cùng quan điểm. Gần đây, bọn trộm đã cắt hệ thống thép B40 bảo vệ vườn, hạ gục hai con chó tinh khôn, đem đi mất hai cây cảnh quý của ông Giang. Chúng còn mang đi cả xác hai con chó, có lẽ để làm món "mộc tồn" mừng phi vụ trót lọt. Theo ông Giang, bà con quen gọi lũ trộm mới này là "cảnh tặc" (trộm cây cảnh).

Thủ đoạn của bọn trộm thường là ban ngày giả dạng người có thú chơi cây cảnh đến vườn xem, hỏi mua để nắm tình hình, thăm dò những loại cây có giá trị, phát hiện quy luật, sơ hở của chủ nhà để gây án. Sau đó, chúng trở lại vào ban đêm, thời điểm chủ nhà ngủ say. Chúng thường chọn những cây lâu năm, có dáng đẹp, nhất là cây sanh, bởi đây là loại cây dễ trồng, giá lại cao.

Phương tiện chúng sử dụng không chỉ có xe máy, mà còn có xe ôtô (thuê hoặc tự lái), nhiều khi có cả xe cẩu nhỏ. Xe cẩu thường là loại xe Hyundai 5 tấn, cũ, mua chừng 200 triệu đồng, đi êm nhẹ lắm, khi cẩu chỉ nghe tiếng "tạch tạch" khe khẽ, nhưng đứng ngoài đường đưa chậu cây vượt tường rào cao chừng 2m thì "ngon ơ". Để sử dụng cẩu vượt tường, có lẽ bọn trộm phải chằng buộc dây cáp vào cây trước. Cây trộm được, chúng thường cắt tỉa đi cho biến dạng, và giá bán chỉ còn 20-30% giá trị thực của cây.

Chúng tôi đến huyện Yên Khánh, nơi nạn trộm cắp cây cảnh đang diễn ra khá phức tạp. Vườn cây cảnh của ông Đinh Văn Trấn (thị trấn Yên Ninh, Yên Khánh) nhìn vào kiên cố như pháo đài. Mấy người đàn ông đang uống chè nhìn ngó chúng tôi cẩn thận rồi mới xua mấy con chó dữ không xích ra mở cửa đón khách. Chiếc cổng sắt chằng trên khóa dưới. Hàng rào hai lớp thép B40 cao hơn đầu người treo lủng lẳng hàng trăm chiếc vỏ lon làm chuông cảnh giới.

Ông Đinh Văn Trấn lụp xụp chiếc mũ cối với chiếc áo phanh ngực nhàu nhĩ, bức xúc: "Bọn trộm ở đây ngang nhiên hoành hành suốt từ mấy tháng nay, khiến bà con bức xúc lắm. Nhiều đêm chúng ngồi xổm trên đầu ôtô rình ngó chằm chằm vào vườn cây. Có người hô hào bắt trộm, nó thù ghét, thỉnh thoảng lại ném vỏ chai, đất đá vào nhà. Có nhà phải bán rẻ hết cả cây cảnh đi vì không chịu nổi cái cảnh thấp thỏm chống trộm nữa…".

Do canh phòng cẩn mật, vườn cây cảnh của ông Đinh Văn Trấn chưa lần nào bị trộm. Ông bảo: "Tôi bảo vệ đêm ngày, không dám rời nhà đi đâu 5 phút. Đêm đến, tôi giăng bẫy trong vườn chi chít, người nhà có khi còn vấp phải. Rồi thì bố trí gậy gộc, xếp gạch đá sẵn trong nhà. Chậu cây nào đẹp thì tôi đắp chiếu để ở giữa vườn, các cây khác đều chằng khóa xích sắt hết. Những lúc cao điểm, ngoài khách quen thì tôi không tiếp, không có xem xét, mua bán gì hết. Anh em chơi cây cảnh, hàng xóm đều hỗ trợ tôi, đêm chỉ "ngủ một mắt", nghe thấy động là choàng dậy ngay. Sống chung với lũ mà".

Thế nhưng ở Yên Khánh vẫn có nhiều nhà mất cây cảnh trị giá cao. Ông Phạm Đức Luyện mất một cây sanh to, tuy rễ chưa ôm lên đá nhưng cũng khoảng 75 - 85 triệu đồng. Ông Phạm Hồng Phấn cũng mất ba chậu cây quý là mai chiếu thủy, cây cần thăng, sanh cổ, trị giá hàng trăm triệu đồng... Người bị mất nhiều lần và nhiều cây cảnh nhất là ông Nguyễn Văn Bằng, chủ doanh nghiệp kinh doanh phân bón. Nhà ông Bằng kín cổng cao tường, nhưng bọn trộm vẫn trộm được. Có lần đi tìm cây mất, thấy cây cảnh của mình đang ở một vườn khác cách xa mấy chục cây số, nhưng ông vẫn phải ngậm đắng nuốt cay mua lại cây đó với giá 15,5 triệu đồng...

Một lần khác, vào khoảng ngày mồng 5 tết, thời điểm nạn trộm cây cảnh ở Yên Khánh đang nóng bỏng, ông Bằng phối hợp với cơ quan chức năng tổ chức phục kích bọn trộm. Hơn 1 giờ sáng, khoảng 4-5 tên trộm vượt tường vào nhà. Chúng lựa 5 cây cảnh đẹp, đập vỡ chậu đá, dỡ đá cảnh bám quanh rễ cho nhẹ, rồi chuyển ra ngoài, chờ xe ôtô đến để chuyển đi. Là người yêu quý cây cảnh hơn mạng mình, thấy bọn trộm tàn phá chậu cây cảnh như vò bắp cải, ông Bằng chua xót không thể chịu nổi, từ trong chỗ phục kích một mình lao ra, hô hào bắt trộm. Bọn trộm bỏ chạy tán loạn, nên ông chỉ tóm được một tên. Ông Bằng chép miệng: "Cơ quan chức năng định giá, số tài sản chúng trộm cắp của tôi hôm đó là 225 triệu đồng".

Những vườn cây cảnh tiền tỉ, mồi ngon của bọn trộm.

Cần sớm xử lý dứt điểm

Có một vụ việc liên quan đến vấn nạn trộm cắp cây cảnh ở Ninh Bình đến nay vẫn còn xôn xao trong giới chơi cây. Khoảng rạng sáng ngày rằm tháng củ mật năm ngoái, có 5 tên trộm mò vào vườn cây nhà ông D. "Phủ" (ở Vụ Bản, Nam Định), lấy đi 4 cây sanh quý. Ông D. khẩn cấp đi báo công an về vụ trộm, tỉ mỉ từ số cây, dáng cây, nguồn gốc, giá trị…, rồi tự mình cất công truy tìm. Do đã theo nghề lâu năm, mỗi năm vườn cây cảnh của ông có doanh thu cả trăm tỉ đồng, nên bạn hàng, đại lý của ông có ở khắp nơi. Ròng rã âm thầm tìm kiếm, đến tháng 4 vừa qua, ông phát hiện hai cây cảnh bị trộm của mình (một cây dáng trực phân chi, một cây tam đa) đang ở thôn An Lạc (phường Ninh Phong, TP Ninh Bình).

Khi cơ quan chức năng đến, chủ nhà đã kịp tẩu tán một cây, đồng thời có một nhóm chừng 20 thanh niên tóc xanh đỏ, trùm tai cợp gáy dặt dẹo ngồi đó, ngăn cản không cho thu giữ cây. Không chỉ dao, gậy gộc, nhóm người này còn đe dọa sẽ chặt tan cây cảnh ra từng mảnh. Cơ quan chức năng vẫn đang phối hợp giải quyết, nhưng ông D. thì không chịu được. Nghe những người thạo tin, ông D. cũng về gọi thêm mấy chục "người nhà" đến gặp chủ nhà kia "nói chuyện". Chẳng hiểu hai bên "tâm sự" với nhau như thế nào, rồi thấy hôm sau, chủ nhà nọ tự đưa chậu cây cảnh trị giá khoảng 300 triệu đồng lên xe, chở sang tận vườn trả cho khổ chủ.

Cách giải quyết như của ông D., cũng như cách "phòng thủ" thụ động như của các chủ vườn cây khác không phải là biện pháp đúng đắn nhất đối với bọn trộm cắp cây cảnh. Trao đổi với chúng tôi, Thượng tá Vũ Anh Tuấn, Phó trưởng Công an TP Ninh Bình xác nhận, gần đây trên địa bàn thành phố đã xảy ra 8 vụ trộm cây cảnh, gây bức xúc trong nhân dân. Một phần nguyên nhân nảy sinh loại tội phạm này là do hiện nay cây cảnh đang có giá trị ngày một cao, là sở thích của người dân địa phương, mặt khác, tài sản giá trị này lại thường để ở ngoài hành lang, sân vườn chứ không bảo vệ nghiêm cẩn như các tài sản quý khác.

Thượng tá Vũ Anh Tuấn cho biết: "Trước tình trạng này, lực lượng công an đã tập trung để đấu tranh. Về công tác tuyên truyền, chúng tôi đã gửi thông tin cảnh báo đến các cơ quan thông tấn tại địa phương để phát liên tục vào lúc 5h30’ và 17h30’ hàng ngày, xen lẫn các bản tin thời sự khác, để nâng cao ý thức cảnh giác của nhân dân. Bên cạnh đó là đẩy mạnh công tác tuần tra, phục kích, sử dụng các biện pháp nghiệp vụ đấu tranh. Trong các đợt ra quân tấn công tội phạm như nhân dịp bầu cử gần đây, trên địa bàn chưa xảy ra thêm vụ việc nào".

Thông qua các biện pháp nghiệp vụ và tổ chức tuần tra, kiểm soát ban đêm, lực lượng công an Ninh Bình đã điều tra khám phá 15 vụ, bắt giữ 35 đối tượng, thu hồi hàng chục cây cảnh có giá trị lớn trả lại cho người bị hại… Đến nay, Công an TP Ninh Bình đã xử lý hình sự 2 vụ, tạm giữ và khởi tố 4 đối tượng; 1 vụ đã thu giữ tang vật trao trả cho người bị hại nhưng chưa làm rõ đối tượng. Đó là vụ hai đối tượng Bùi Công Minh (29 tuổi, trú tại phố Phúc Tân, phường Tân Thành) và Đinh Văn Phong (25 tuổi, trú tại phố Trung Nhì, phường Tân Thành).

Hồi 3h ngày 10/4, qua công tác tuần tra kiểm soát, phát hiện xe ôtô taxi mang biển kiểm soát 30P-6301 do lái xe Đinh Văn Hải (34 tuổi) điều khiển, trên cốp xe phía sau có một cây sanh cảnh. Với tinh thần cảnh giác, các chiến sĩ đã tiến hành truy bắt chiếc xe nghi vấn suốt chặng đường chừng 3km, bắt giữ một đối tượng là Bùi Công Minh. Qua đấu tranh, Minh khai nhận đã cùng Phong trộm một cây sanh (trị giá 40 triệu đồng) của nhà chị Phạm Thị Duyên ở phố 12 phường Đông Thành. Trước đó, cả hai còn trộm 2 cây cảnh khác của gia đình chị Thanh ở cùng phường.

Cơ quan Công an đã tiến hành bắt giữ tên Phong để mở rộng vụ án. Vụ án thứ hai là vụ hai đối tượng Nguyễn Văn Hoan (26 tuổi) và Trần Văn Linh (24 tuổi), cùng trú tại thôn Yên Thịnh (xã Khánh Dương, huyện Yên Mô) đã trộm 2 cây sanh trị giá 35 triệu đồng tại đình làng Bạch Cừ (xã Ninh Khang, huyện Hoa Lư) vào ngày 14/4. Lúc 1h sáng, trên đường đưa cây trộm được về quê, qua địa bàn TP Ninh Bình thì bị tổ tuần tra phát hiện, truy đuổi. Hiện cả hai đã được giao cho Công an huyện Hoa Lư xử lý…