Nicaragua: Nắm đấm thép của Đội đặc nhiệm sinh thái

Sâu bên trong thảm thực vật xanh rờn ở bờ biển Mosquito của Nicaragua, một đội quân được huấn luyện đặc biệt chuẩn bị tiến hành một cuộc chiến mới chống lại loại kẻ thù mới. Chiến dịch Vàng Xanh (Green Gold) là sứ mạng mở đầu của Ecological Battalion - Đội đặc nhiệm sinh thái mới thành lập của Nicaragua. Đó là nỗ lực phối hợp đầu tiên của vùng Trung Mỹ nhằm tìm kiếm một giải pháp được quân đội hỗ trợ chống lại mối đe dọa của biến đổi khí hậu. Đội đặc nhiệm sinh thái, đơn vị gồm 580 chiến binh xanh, mới ra quân đã bắt giữ được 3.165m³  gỗ bất hợp pháp. Số gỗ này bị bọn chặt phá gỗ lậu đốn hạ tại khu bảo tồn tự nhiên Cerro Wawashang.

Đội đặc nhiệm sinh thái - phối hợp với các công tố viên và quan chức lâm nghiệp Nicaragua - phát hiện số gỗ đốn lậu giấu bên dưới các bụi cây và được trùm kín bằng lưới để tránh bị phát hiện từ trên không. Hiện đội đặc nhiệm đang lần theo dấu vết của tổ chức tội phạm phá rừng chuyển gỗ từ rừng rậm ra những chiếc tàu đáy bằng trên sông.

Đại tá Nestor Lopez, chỉ huy các chiến dịch dân sự của quân đội Nicaragua cho biết, bọn tội phạm bên ngoài hưởng lợi từ việc đốn gỗ lậu trong khi dân địa phương trở thành nạn nhân của nạn phá rừng lan tràn. Là quốc gia có đến 71 khu bảo tồn tự nhiên và nhiều vùng rừng rậm nguyên sinh rộng lớn, gỗ cứng quý giá của Nicaragua thật sự là "chiến lợi phẩm hấp dẫn" đối với bọn buôn lậu gỗ.

Đội đặc nhiệm sinh thái EB trong một chiến dịch.

Từ năm 1983, theo dữ liệu của chính quyền, diện tích rừng của Nicaragua tụt giảm từ 63% xuống khoảng 40%. Nhưng không chỉ có bọn tội phạm chịu trách nhiệm hoàn toàn về nạn phá rừng, mà thủ phạm còn có nông dân và những chủ trại nuôi gia súc. Nhưng cho dù thủ phạm là ai chăng nữa thì vào năm 2030, có lẽ diện tích rừng của Nicaragua chỉ còn lại 25% nếu không chặn đứng được nạn phá rừng.

Đến lúc đó có lẽ các khu bảo tồn tự nhiên như Cerro Wawashang chỉ còn lại những bụi cây rậm và cỏ dại, theo hình dung của quân đội. Khi diện tích rừng giảm đi, khí hậu sẽ thay đổi và trái đất ấm lên, từ đó tác động tiêu cực đến nền kinh tế đất nước và sự phát triển của quốc gia.

Tiến sĩ Paul Oquist, cố vấn của Tổng thống Nicaragua về các chính sách phát triển quốc gia và đại diện tham dự những diễn đàn quốc tế về biến đổi khí hậu, nói: "Từ năm 2006, chúng ta đã mất đi 200 triệu USD một năm do biến đổi khí hậu gây ra, mùa màng thất bát, ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp của đất nước. Điều đó cho thấy sự phát triển của Nicaragua bị tác động bởi biến đổi khí hậu như thế nào". Theo ông Oquist, nạn phá rừng và nhiệt độ tăng hàng năm ở Nicaragua - trên 3oC trong vòng 50 năm qua, theo số liệu của chính quyền - đã tác động đến chu kỳ mưa ở nước này. Do đó,  các chủ đồn điền cà phê buộc phải chuyển cây trồng lên vùng núi cao để tìm kiếm không khí mát mẻ phục vụ trồng trọt.

Trước tình hình phát triển kinh tế chậm phát triển,  chính quyền Nicaragua buộc phải tìm kiếm những giải pháp hiệu quả để giảm nhẹ tác động của nạn phá rừng và biến đổi khí hậu. Một phần trong những nỗ lực này chính là Đội đặc nhiệm sinh thái (EB) được triển khai để bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên và cũng là bảo vệ an ninh quốc gia.

Không chỉ mang súng theo bên người, các chiến binh xanh của EB còn mang theo cuốc xẻng để trồng 560.000 cây mới tại nhiều khu bảo tồn khác nhau bị bọn tội phạm phá rừng tàn phá. Không chỉ bảo vệ môi trường, các chiến binh sinh thái còn chống lại những sự đe dọa an ninh quốc gia. Điều 750 trong Hiến pháp Nicaragua nêu rõ tầm quan trọng giữa bảo tồn tự nhiên và bảo vệ hòa bình: "Bất cứ hành vi hay hành động nào tác động trầm trọng đến môi trường quốc gia sẽ được coi là mối đe dọa an ninh quốc gia". Do đó, sứ mạng của EB cũng nhằm bảo vệ an ninh năng lượng tương lai cho đất nước Nicaragua.

Trong những năm sắp tới, chiến dịch trồng mới cây rừng vẫn sẽ tiếp tục thực hiện trên quy mô lớn ở Nicaragua. Trong những thế kỷ qua, diện tích rừng ở Nicaragua bị sụt giảm nghiêm trọng một phần do nhiều phần rừng rộng lớn bị hy sinh cho hoạt động nông nghiệp. Chiến dịch trồng mới cây rừng và bảo vệ những diện tích rừng còn lại hiện được coi là nhiệm vụ ưu tiên của Chính phủ Nicaragua. Trong tương lai gần, Nicaragua sẽ có những luật mới về rừng được ban hành để giải quyết vấn đề môi trường đang bị tác hại nghiêm trọng ở nước này. Những khu rừng được trồng mới sẽ cải thiện được môi trường cũng như chất lượng nước và bảo vệ đất đai chống lại sự xói mòn.

Nicaragua hiện phụ thuộc rất lớn vào các nhà máy điện vận hành bằng dầu mỏ nhưng trong tương lai nước này có kế hoạch cung cấp hơn 50% nhu cầu tiêu thụ điện bằng mạng lưới nhà máy thủy điện.

Đại tá Juan Ramon Morales giải thích: "Chính quyền Nicaragua đang cố gắng thay đổi hệ thống cung cấp năng lượng, và muốn làm điều đó chúng ta phải bảo vệ các khu bảo tồn tự nhiên và rừng rậm để có nước phục vụ vận hành nhà máy thủy điện Tumarin lớn nhất Trung Mỹ. Không có rừng nghĩa là không có mưa để phục vụ dự án. Chúng ta không thể có một nhà máy thủy điện trong sa mạc khô cằn. Thế giới đang thay đổi cho nên quân đội cũng cần phải chống lại những mối đe dọa mới, như là sự tàn phá môi trường"