Quảng Ninh: Quyết liệt ngăn chặn nạn khai thác than “thổ phỉ”

Cam go cuộc chiến chống than "thổ phỉ"

Sau nhiều lần ngỏ ý muốn được cùng trinh sát đi "đánh" than “thổ phỉ”, buổi chiều một ngày cuối tháng 4 vừa qua, chúng tôi được chỉ huy Phòng An ninh Kinh tế - Công an tỉnh Quảng Ninh thông báo sẽ triển khai kế hoạch bắt giữ người và phương tiện đang hoạt động khai thác than trái phép tại một địa bàn vùng sâu ở huyện Hoành Bồ.

Đêm xuống, chỉ huy đơn vị và trinh sát lặng lẽ rẽ rừng, vượt đồi núi. Sau gần 2 giờ, mũi trinh sát đầu tiên cũng tiếp cận điểm khai thác than trái phép và thông báo "các đối tượng vẫn đang hoạt động". Khi tất cả các mũi đã sẵn sàng, lúc gần 22h, chỉ huy Phòng An ninh Kinh tế phát tín hiệu, lập tức trinh sát đồng loạt ập đến bắt quả tang hành vi tổ chức khai thác than trái phép của một nhóm đối tượng. Điểm khai thác than lộ thiên này thuộc khu 6, khai trường Xí nghiệp than Hoành Bồ - Công ty TNHH một thành viên than Uông Bí.

Thời điểm kiểm tra, phạm vi đã khai thác có chiều dài tới 60m, sâu hơn 15m, nơi rộng nhất khoảng 70m. Tại đây có 1 máy xúc đang xúc đất đá lộ vỉa than và 2 xe ôtô đang chờ ăn than. Cách vị trí khai thác trên khoảng 100m có một bãi tập kết than và đổ thải. Trên bãi có khoảng 30 tấn than và 4 xe ôtô đang chờ xúc than.

Qua kiểm tra, trinh sát xác định, tất cả các đối tượng, phương tiện trên đều không có thủ tục pháp lý liên quan. Chỉ huy đơn vị quyết định đưa tất cả người, phương tiện về Xí nghiệp than Hoành Bồ để xác minh, làm rõ.

Trong đêm, tất cả các thủ tục hồ sơ ban đầu được hoàn thiện, sáng sớm ngày hôm sau khi vụ việc đã được bàn giao để lực lượng Công an địa phương tiếp tục xử lý, chúng tôi theo các trinh sát "tận mục sở thị" những cung đường dẫn đến một số điểm khai thác than trái phép ở vùng đồi núi của huyện Hoàng Bồ. Hầu hết đường vào các điểm than “thổ phỉ” đều nhỏ hẹp, có điểm một bên vách núi dựng đứng, bên là vực sâu, hết lên cao rồi lại xuống sâu, rất hiếm những đoạn bằng phẳng. Giữa thanh thiên bạch nhật qua những đoạn đường này thấy vô cùng khó khăn, vất vả, hiểm nguy, vậy mà theo các trinh sát, vào buổi tối các đối tượng vận chuyển than chạy ầm ầm, phương tiện thường chở đầy than, nhiều ôtô tắt đèn pha, chỉ nhấp nháy đèn pin.

Việt Hưng, địa bàn giáp ranh với huyện Hoành Bồ, được coi là một trong những phường nóng bỏng bậc nhất bởi vấn nạn khai thác than trái phép nhiều năm qua ở TP Hạ Long. Ông Nguyễn Tiến Thông, Phó Chủ tịch UBND phường đưa chúng tôi đến một số điểm khai thác than trái phép vừa được phường phối hợp với lực lượng Công an triệt xóa.

Ông Thông giải thích: "Chỉ cần thấy tôi mặc quần áo lao động lập tức số làm than lậu "lấp cửa lò ngay", đến nơi chỉ "vườn không nhà trống". Ngoài việc liên tục thay đổi thời gian, tập kích bất ngờ, mỗi lần xử lý các điểm khai thác than trái phép máy xúc dùng để lấp cửa lò phải đưa đến từ nhiều ngày trước đó và ém sẵn vào các công trình xây dựng gần điểm than "thổ phỉ".

Công an Quảng Ninh lập biên bản các đối tượng khai thác than trái phép.

Huy động tối đa lực lượng bảo vệ "vàng đen"

Ngoài chủ công là các lực lượng CSĐT tội phạm về kinh tế và Công an các phường, xã, các đơn vị nghiệp vụ khác căn cứ chức năng, nhiệm vụ cũng được huy động xử lý khai thác than trái phép: Lực lượng Cảnh sát giao thông đường bộ lập các chốt kiểm soát về đêm trên Quốc lộ 18A, vừa xử lý phương tiện vận chuyển than, vừa phát hiện, ngăn chặn các đối tượng vận chuyển thuốc nổ phục vụ các điểm khai thác than trái phép. Cảnh sát Phòng chống tội phạm về môi trường  xử lý các điểm khai thác than trái phép gây ô nhiễm môi trường, riêng trong tháng 3/2011 đã liên tiếp đánh sập hơn 10 điểm khai thác than trái phép tại TP Hạ Long. Phòng Bảo vệ An ninh Kinh tế trong tháng 4 vừa qua, phát hiện hai điểm khai thác than trái phép quy mô nằm trong ranh giới quản lý của hai đơn vị ngành than ở huyện Hoành Bồ và thị xã Cẩm Phả.

Phòng CSĐT tội phạm về TTXH cũng được Giám đốc Công an Quảng Ninh chỉ đạo vào cuộc chống than "thổ phỉ". Trong hơn một năm qua, một số ổ nhóm liên quan đến hoạt động khai thác than trái phép được Cảnh sát hình sự của tỉnh lập chuyên án đấu tranh, xử lý. Trong đó, đã phối hợp với Công an huyện Hoành Bồ triệt xóa nhóm do anh em nhà Nguyễn Quang Việt (còn gọi là Việt “te”, 32 tuổi) và Nguyễn Quang Trọng (biệt danh Trọng "tép", 29 tuổi), nhà ở phường Việt Hưng, TP Hạ Long, cầm đầu, từng trang bị súng bắn đạn hoa cải tranh giành địa bàn khai thác than khu vực giáp ranh giữa huyện Hoành Bồ và TP Uông Bí, khởi tố, bắt 12 đối tượng thu giữ gần 2 tấn thuốc nổ các đối tượng tàng trữ, buôn bán phục vụ hoạt động khai thác than trái phép.

Theo trinh sát Phòng CSĐT tội phạm về TTXH, từ xử lý mạnh các nhóm trên, nhiều nhóm đã giảm hoạt động, một số nhóm manh nha hình thành để tổ chức các hoạt động phi pháp tương tự dần tan rã như nhóm Nghiêm "con" ở Hải Phòng, nhóm Phương "ớt" ở Đại Yên, TP Hạ Long; Dũng "Cừu" ở Vàng Danh, Uông Bí; Thăng Thang ở huyện Hoành Bồ ...

Tại các địa bàn trọng điểm về than như TP Hạ Long, TP Uông Bí, thị xã Cẩm Phả, Công an các địa phương trên huy động cả Cảnh sát QLHC về TTXH, lực lượng an ninh hỗ trợ Cảnh sát hình sự kiểm tra hành chính đột xuất các điểm là nơi cư trú của các đối tượng có biểu hiện khai thác than trái phép. Công an TP Uông Bí trong các đợt kiểm tra đột xuất tại khai trường Công ty Phát triển Việt - Minđô, từ tháng 3/2010 đến nay, đã xóa hàng trăm lán trại, xử lý hàng chục ổ nhóm tàng trữ hung khí trái phép có biểu hiện tranh giành địa bàn khai thác, thu mua than phi pháp, thu giữ hơn 50 khẩu súng các loại.

4 tháng đầu năm 2011, Công an tỉnh Quảng Ninh đã phối hợp với chính quyền, các ngành chức năng và doanh nghiệp than kiểm tra, phát hiện, xử lý gần 650 điểm khai thác, tập kết than trái phép; thu giữ 450 phương tiện vận chuyển, gần 12.000 tấn than các loại; xử phạt hành chính và phát mại hàng hóa trị giá trên 7,5  tỉ đồng...

Từ hiệu quả xử lý vi phạm thời gian qua, chúng tôi cảm nhận cuộc chiến ngăn chặn vấn nạn khai thác than "thổ phỉ" ở đây hiện đang tồn tại không ít những rào cản. Trong đó, về khách quan có thể kể đến điều kiện tài nguyên than của địa phương dồi dào, nhiều vỉa than nằm ngay trong sân, vườn nhà dân, một số khu vực “đào đâu cũng có than”, khi vi phạm về than chỉ bị xử lý hành chính nên than “thổ phỉ” vẫn là "cơm áo gạo tiền" của không chỉ những người dân  không công ăn việc làm.

Về chủ quan, một số nơi vẫn còn tình trạng đùn đẩy "quả bóng trách nhiệm" giữa chính quyền và các doanh nghiệp than trong công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên và đáng kể nhất là công tác quản lý của không ít doanh nghiệp than còn lỏng lẻo, thờ ơ,  nên vô tình tạo kẽ hở cho than "thổ phỉ" tồn tại