Scotland dính líu vào những chuyến bay dẫn độ của CIA

Chương trình dẫn độ bao gồm hàng loạt các chuyến bay của CIA, thường rời khỏi nước Mỹ, di chuyển các nghi can khủng bố từ một nhà tù ở nước ngoài đến một địa diểm khác rồi sau đó quay trở lại nước Mỹ.

Nhờ nguồn hơn 11.000 thông tin thô từ nhóm gọi là Rendition Project (tạm dịch: Dự án Dẫn độ), các nhà nghiên cứu báo cáo 6 điểm dừng của những chiếc máy bay CIA bao gồm 4 điểm ở Prestwick (nơi có sân bay quốc tế) và 2 điểm ở Glasgow.

Các chuyên gia nghi ngờ có lẽ còn có thêm hàng trăm chuyến bay nữa của CIA trong chương trình dẫn độ bí mật hạ cánh xuống các sân bay khắp Scotland.

Khalid Mohammed - người được coi là "chuyên gia chiến lược" của Al-Qaeda đã lập kế hoạch tấn công khủng bố nước Mỹ ngày 11/9/2001 - bị bắt giữ ở Pakistan vào ngày 1/3/2003 và sau đó bị đưa về tạm giam trong căn cứ không quân Mỹ tại Bagram, Afghanistan. Ngay ngày hôm sau, một chiếc máy bay của CIA cất cánh từ sân bay Dulles ở Washington bay qua 2 thành phố Prague (Cộng hòa Séc) và Tashkent (Uzbekistan) để đến Bagram.

Các chuyên gia nghi ngờ chiếc máy bay này chở Khalid Mohammed đến một nhà tù bí mật của CIA ở Ba Lan. Sau khi bàn giao Mohammed ở Ba Lan, chiếc máy bay quay trở về Prague và sau đó bay đến thành phố Glasgow của Scotland vào ngày 8/3/2003, tạm dừng chân 24 giờ trước khi bay về Washington.

Dự án Dẫn độ cũng nghi ngờ một "chuyên gia chiến lược khác" của Al-Qaeda là Ramzi bin al Shibh người Yemen - bị dẫn độ từ Morocco đến Ba Lan bằng chính chiếc máy bay CIA từng chở Mohammed. Các thám tử thuộc Đội Điều tra khủng bố và Tội phạm nghiêm trọng ở Glasgow, cung cấp bằng chứng cho thấy có sự dính líu của chính quyền Scotland trong các chuyến bay dẫn độ của CIA đồng thời tuyên bố họ có một số nhân chứng tiềm năng.

Một cuộc điều tra được tiến hành trong 2 năm 2007 - 2008 chưa tìm thấy bằng chứng thuyết phục cho nên năm 2013, Frank Mulholland QC - người đứng đầu hệ thống tòa án hình sự Scotland -  yêu cầu cảnh sát mở lại cuộc điều tra.

Lúc đó, Mulholland nhấn mạnh: "Không có chỗ cho sự lưỡng lự. Tôi tin tưởng cảnh sát sẽ tiến hành cuộc điều tra đến nơi đến chốn. Việc sử dụng biện pháp tra tấn là không thể bỏ qua. Điều đó đi ngược lại luật pháp quốc tế và luật pháp Scotland".

Theo yêu cầu của Mulholland, các thám tử tìm kiếm bằng chứng được thu thập bởi Dự án Dẫn độ - dưới sự lãnh đạo của 2 giáo sư người Anh Sam Raphael, thuộc Đại học Kingston và Ruth Blakeley, giáo sư Đại học Kent. Hai ông này cho biết, họ có thông tin chi tiết về các điểm đỗ máy bay của CIA ở Scotland và tin rằng hàng trăm chiếc máy bay liên quan đến dẫn độ hạ cánh xuống nước này giữa 2 năm 2001 và 2006.

Các chuyến bay CIA được cho là sử dụng sân bay ở các thành phố Prestwick, Glasgow, Edinburgh, Wick, Inverness, Aberdeen, Dundee và căn cứ không quân RAF Leuchars ở Anh. Hai giáo sư Raphael và Blakeley tin rằng có 83 chuyến bay của CIA hạ cánh xuống Scotland trên đường bay đến hay bay từ các quốc gia liên quan đến các nhà tù bí mật của tình báo Mỹ như là: Afghanistan, Algeria, Ai Cập, Georgia, Iraq, Jordan, Libya, Morocco, Pakistan, Ba Lan, Romania, Thái Lan, Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE), Uzbekistan và Yemen.

Theo Dự án Dẫn độ, các chuyến bay của CIA có thể chở tù hoặc các nhà điều tra của tình báo Mỹ. Raphael và Blakeley còn cho biết, một chiếc máy bay CIA mang số hiệu N379P cũng được gọi là Guantanamo Express do nó thường chở tù nhân đến nhà tù Guantanamo ở Cuba.

Các nhà điều tra tin rằng N379P hạ cánh tại Prestwick vào tháng 12/2001 sau khi chở 2 nghi can khủng bố người Ai Cập - Mohammed el-Zery và Ahmed Agiza - từ Thụy Điển đến một địa điểm tra tấn ở thủ đô Cairo của Ai Cập. Hiện 2 người đã được tự do sau 10 tháng bị nhân viên CIA giam giữ và tra tấn dã man.

Raphael và Blakeley cũng nghi ngờ chiếc máy bay N379P cũng hạ cánh xuống Prestwick vào ngày 15/1/2002 sau khi dẫn độ một nghi can người Ai Cập khác tên là Mohammed Saad Iqbal Madni, người bị bắt giữ tại thủ đô Jakarta của Indonesia theo yêu cầu của CIA. Saad Madni tuyên bố anh bị một nhân viên tình báo Ai Cập tra tấn ở Indonesia rồi sau đó bị đưa lên chiếc máy bay của CIA, nơi anh bị tống vào trong một cái hộp gỗ! Madni khai sau khi đến Cairo, anh bị tra tấn suốt 12 đến 15 giờ về Afghanistan và Osama bin Laden.

Một năm sau, khi được đưa tới Guantanamo, Madni đã 2 lần treo cổ định tự sát. Madni được trả tự do mà không bị buộc tội năm 2008. Giáo sư Sam Raphael phát biểu với báo chí Scotland: "Chúng tôi hoan nghênh cuộc điều tra của cảnh sát. Năm 2013, Dự án Dẫn độ đã tiết lộ với công chúng bằng chứng về các chuyến bay dẫn độ của CIA".

Giáo sư Sam Raphael cũng kêu gọi các thám tử Scotland nghiên cứu báo cáo tra tấn dài 6.300 trang của Thượng viện Mỹ hiện nay đã được giải mật. Ông nhấn mạnh: "Những chi tiết trong báo cáo khẳng định chắc chắn Scotland có vai trò trong chương trình dẫn độ của CIA"