Đi “chợ” mua thuốc lá lậu

Náo nhiệt “chợ” thuốc lá lậu

Theo thống kê mới nhất nước ta có khoảng 15,6 triệu người hút thuốc, Việt Nam thuộc top 15 quốc gia tiêu thụ thuốc lá hàng đầu thế giới. Ước tính mỗi năm, người Việt sử dụng 31.000 tỉ đồng cho chi tiêu thuốc lá; 24.000 tỉ đồng cho chi phí y tế liên quan tới tác hại của khói thuốc lá. Hiện thị trường Việt Nam không chỉ có các sản phẩm thuốc lá điếu mà còn những sản phẩm thuốc lá khác bao gồm thuốc lào, xì gà, thuốc lá tẩu...

Mặc dù cơ quan chức năng đã có nhiều biện pháp để hạn chế việc mua bán, sử dụng thuốc lá nhưng thị trường chợ đen vẫn hoạt động rất sôi động. Qua tìm hiểu của phóng viên, hiện nay ngày càng xuất hiện nhiều sản phẩm thuốc lá thế hệ mới nhập lậu, chủ yếu là thuốc lá làm nóng (hay còn gọi là thuốc lá nung, thuốc lá không khói). Bên cạnh đó các sản phẩm cung cấp nicotine thay thế thuốc lá, miếng dán nicotine, bình xịt nicotine, ống hút nicotine, thuốc lá ngậm…

Hiện nhu cầu cho các sản phẩm này đang tăng cao qua nhiều năm. Nếu như trước đây, các tay buôn lậu chỉ bán thông qua các hội nhóm kín thì nay những sản phẩm này đã được bày bán công khai, thách thức cơ quan quản lý tại các trục đường lớn của Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh. Không những vậy, người mua dễ dàng đặt hàng chỉ bằng một cuộc gọi hoặc thông qua các ứng dụng Zalo, Facebook.

Để khảo sát thực tế, chúng tôi dạo quanh một vòng trên các con phố quanh khu vực hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội. Không khó khăn để người hút thuốc tìm mua cho mình một gói thuốc ngoại nhập theo thói quen của mình. Tại một con ngõ nhỏ trên đường Lê Thái Tổ (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội), có một quầy thuốc lá “dã chiến” chiếm giữ từ rất lâu. Khi chúng tôi ngỏ ý muốn mua 2 bao thuốc Marlboro trắng ngoại, bà chủ quầy thuốc nhanh nhảu: “40.000 đồng/bao, chờ cô mấy phút vào lấy hàng đã”. Mặc dù quầy thuốc bày bán rất nhiều mẫu thuốc lá ngoại khác nhau nhưng chủ quán phải đi sâu vào bên trong con ngõ mới lấy ra được hai bao thuốc cho chúng tôi.

Qua tiết lộ của những người bán thuốc lá, những quầy thuốc “dã chiến” như vậy chỉ bày vỏ bao thuốc, còn thuốc lá được giấu phía bên trong. Khi có khách, người bán mới lấy ra và mua bao nhiêu cũng có, đủ chủng loại.

Những loại thuốc lá ngoại nhập lậu thường có giá cao hơn thuốc lá sản xuất trong nước nhưng vẫn bán chạy vì đậm hơn và không có hình ảnh cảnh báo. Anh Lê Việt Hùng (Hoàn Kiếm, Hà Nội) chia sẻ: “Nói thật là tôi quen hút thuốc lá ngoại rồi, vì nó đậm và nặng hơn thuốc sản xuất trong nước. Hơn nữa thuốc lá ngoại không có hình cảnh báo nên nhìn đỡ ghê. Muốn mua cũng đơn giản ấy mà, đi dọc các con phố ở đây, họ bày bán đầy ra”.

Để tiếp tục khảo sát tình hình bán thuốc lá ngoại, chúng tôi đi vào phố Hàng Bông. Tại một con ngõ nhỏ, một quầy thuốc bày bán rất nhiều loại thuốc lá sản xuất trong nước. Tuy nhiên khi chúng tôi hỏi mua thuốc lá 3 số (thuốc 555), chủ quầy không hề nghi ngờ phát giá: “Thuốc ba số ngoại xịn, 70 nghìn đồng/bao, lấy bao nhiêu?” Khi chúng tôi hỏi thuốc lá ba số loại dẹt, chủ quầy nói: “Loại đó hết rồi, còn ba số thường thôi”.

Do cơ quan chức năng vào cuộc gắt gao, mức phạt cũng được nâng lên các đối tượng bán thuốc lá cũng chuyển sang sử dụng cả mạng xã hội để chào bán. Chỉ cần lên Google gõ từ khóa “mua thuốc lá ngoại” có thể cho ra hàng nghìn kết quả. Các trang web rao bán công khai các loại thuốc có nguồn gốc khác nhau, từ Hàn Quốc, Cuba, Mỹ, Trung Quốc… Trên trang web: “Sieuthithuocla” có bán hàng chục loại thuốc lá ngoại xuất xứ đủ các nước trên thế giới. Giá mỗi loại được niêm yết công khai, như thuốc Chapman Coffee được rao bán với giá 47.000 đồng/bao nếu mua từ 20 bao trở lên; 57.000 đồng/bao mua từ 1-9 bao. Trang này giới thiệu rất bùi tai: “Thuốc Chapman là dòng sản phẩm đặc biệt từ Đức với bao bì bắt mắt, gói đẹp dài, điếu slim nhỏ màu nâu nhìn cực sang… Chapman hút môi ngọt lịm, không bám mùi, khói thơm theo hương vị lựa chọn. Hút đậm đà, hương thơm bay xa tận 5m ngồi phòng kín hay máy lạnh sẽ thành tâm điểm”.

Hay trên trang Web: “muathuocla.com”, tại đây cũng có đầy đủ các loại thuốc có xuất xứ từ nước ngoài. Như sản phẩm thuốc lá ba số (thuốc 555) có xuất xứ từ nước Anh cũng được giới thiệu hết sức cặn kẽ. Từ hương vị, nơi sản xuất, giá cả… Chúng tôi liên hệ qua số điện thoại được ghim trên trang bán hàng, nhân viên tại đây tư vấn rất nhiệt tình: “Nếu chị mua để sử dụng thì cứ cho em địa chỉ, bên em sẽ ship hàng chỉ trong 3 ngày. Còn nếu mua để buôn thì sẽ có giá ưu đãi hơn, số lượng không giới hạn”. Khi chúng tôi hỏi có hóa đơn, chứng từ cho thuốc lá này không thì nhân viên không trả lời được. Sau vài câu hỏi, nhân viên này tỏ ra nghi ngờ đã tắt máy và không quên chặn số của chúng tôi.

Không chỉ trên các trang web, thuốc lá ngoại nhập lậu cũng được rao bán rất công khai trên các trang mạng xã hội. Chỉ cần lên trang Facebook cá nhân gõ từ thuốc lá ngoại là cho ra hàng trăm trang cá nhân, fanpage bán thuốc. Không chỉ những loại thuốc bình dân, phổ biến mà còn có cả những loại thuốc xì gà cao cấp xuất xứ từ Cuba. Những người bán hàng đều có một bài giống nhau, hàng của họ là người thân xách tay từ nước ngoài về. Số lượng có hạn, nếu muốn mua nhiều phải cọc tiền trước và chờ vài ba ngày.

Lên trang fanpage có tên “Khói Area III”, để tìm hiểu mua thuốc ngoại, phía nhân viên tại đây tư vấn: “Cơ sở của họ có rất nhiều loại thuốc ngoại khác nhau, chủ yếu là hàng xách tay, chất lượng và giá cả rất tốt”. Chúng tôi ngỏ ý mua 1 cây thuốc Zouk Chocolate, nhân viên như vớ được vàng: “Loại này bên em có đủ mùi vị, tuy nhiên hiện nay có một loại vị cà phê cực thơm xuất xứ từ Xứ Wale nhưng do Hàn Quốc sản xuất. Anh chị mua em sẽ miễn phí giao hàng”.

Sau khoảng 3 ngày đặt hàng chúng tôi nhận được cây thuốc Zouk Chocolate với giá 360 nghìn đồng. Qua quan sát, trên vỏ hộp thuốc có in chữ Hàn Quốc, không có tem điện tử nhập khẩu. Đặc biệt không có hình ảnh cảnh báo đối với người sử dụng.

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn - Giám đốc Công ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết, đối với những loại thuốc lá lưu hành đúng luật phải được dán tem điện tử. Với tất cả sản phẩm thuốc lá không có tem điện tử thì đều là sản phẩm nhập lậu. “Doanh nghiệp có giấy phép sản xuất sản phẩm thuốc lá phải thực hiện dán tem điện tử cho sản phẩm thuốc lá tại địa điểm sản xuất sau khi sản phẩm thuốc lá được đóng thành gói hoặc hộp gọi chung là bao thuốc lá trước khi đưa sản phẩm đi tiêu thụ trong nước” – Luật sư Tuấn cho biết thêm.

Vì lợi nhuận mà bất chấp

Theo thống kê, mỗi năm các lực lượng chức năng đã bắt giữ hơn 10.000 vụ vi phạm, tịch thu khoảng trên 8 triệu bao thuốc lá nhập lậu. Mặc dù đã có những hình phạt thích đáng cho những kẻ buôn thuốc lá lậu nhưng vì cám dỗ từ lợi nhuận lên đến 400% của thuốc lậu nên hoạt động này vẫn tiếp tục tái diễn.

Gần đây, Công an quận Cầu Giấy, Hà Nội phát hiện một số đối tượng có biểu hiện buôn bán thuốc lá điếu nhập lậu trên các trang mạng xã hội như Facebook, Zalo. Sau một thời gian theo dõi, đến khoảng giữa tháng 5/2022, bằng các biện pháp nghiệp vụ, đơn vị xác định đối tượng chuyên buôn bán thuốc lá điếu nhập lậu là Vũ Văn Toàn.

Khoảng 10h50 ngày 16/5, tại khu vực ngõ 32A Ngô Quyền, phường La Khê, Công an quận Cầu Giấy phát hiện Vũ Văn Toàn điều khiển xe máy biển kiểm soát 12P1-197.61 chở 2 thùng carton có biểu hiện nghi vấn nên đã yêu cầu dừng xe kiểm tra hành chính. Qua kiểm tra, tổ công tác xác định đối tượng đang vận chuyển 50 cây thuốc lá điếu 555 GOLD do nước ngoài sản xuất và 49 cây thuốc lá điếu nhãn hiệu WHITE HORSE do Việt Nam sản xuất mang về kho hàng của Toàn tại số 12, ngách 5, ngõ 32A Ngô Quyền tập kết.

Tiếp tục kiểm tra kho chứa hàng, lực lượng Công an thu giữ 137 cây thuốc lá điếu do nước ngoài sản xuất và 62 cây thuốc lá do Việt Nam sản xuất. Đấu tranh tại chỗ, Vũ Văn Toàn khai nhận, toàn bộ số thuốc lá trên anh ta mua trôi nổi trên thị trường mang về kho tập kết rồi lên mạng xã hội rao bán kiếm lời.

Vào tháng 10/2022, Công an quận Cầu Giấy (Hà Nội) đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, tạm giam các đối tượng Nguyễn Văn Anh (sinh năm 1995) và Cao Quang Anh (sinh năm 1986) cùng trú tại phường Yên Sở, quận Hoàng Mai (Hà Nội) để tiếp tục điều tra mở rộng vụ án buôn lậu thuốc lá trên mạng xã hội với số lượng lớn. Hai đối tượng bị phát hiện khi đang vận chuyển 5 thùng carton chứa thuốc lá điếu nhập lậu từ bưu cục chuyển phát nhanh ra xe ô tô chờ sẵn trước cửa, tổ công tác đã ập tới bắt giữ. Trong 5 thùng carton này, lực lượng chức năng thu giữ 2.500 bao thuốc lá điếu các loại nhập lậu.

Đồng thời, kiểm tra trong xe ôtô của các đối tượng, tổ công tác còn phát hiện 1 thùng carton chứa 500 bao thuốc lá điếu nhập lậu và 1.380 bao thuốc lá do Việt Nam sản xuất. Tiếp theo, trong tối 20 và 21/9, Công an quận Cầu Giấy tiếp tục thu giữ số hàng còn lại cũng được các đối tượng gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh. Tổng số hàng bị thu giữ là 7.500 bao các loại đều không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ

Tại cơ quan công an, các đối tượng khai nhận, để che giấu hành vi phạm tội và lai lịch bản thân, các đối tượng thường sử dụng tài khoản mạng xã hội Zalo, Facebook để giao dịch với những cái tên giả.

Toàn bộ số thuốc lá điếu nhập lậu được nhóm đối tượng này bọc kín trong các thùng carton, bên ngoài có in logo của các mặt hàng thông dụng để tránh bị cơ quan chức năng kiểm tra, cũng như sự phát hiện của đơn vị vận chuyển. Bên cạnh đó, toàn bộ các giao dịch đều được các đối tượng liên hệ qua các sim điện thoại khuyến mại để đăng ký dịch vụ chuyển phát nhanh nhằm gây khó khăn cho quá trình điều tra. Hiện vụ việc đang được điều tra mở rộng.