Hồ sơ Idaho: Gã nghiên cứu sinh tội phạm học và đêm kinh hoàng

Khoảng 4h30 sáng, Dylan nhanh chóng nhắn tin cho cô bạn Bethany Funke, sau đó chạy xuống tầng hầm, nơi cô và Bethany tìm cách trú ẩn. Hai cô gái khóa chặt cửa và không dám ra ngoài cho đến khi cảm thấy an toàn hơn. Chờ đến trưa, khi những người bạn cùng nhà không trả lời điện thoại, hai cô gái tuyệt vọng gọi cho Hunter Johnson và Emily Alandt, hai người bạn sống gần đó. Họ yêu cầu giúp đỡ, nhờ đến "kiểm tra ngôi nhà" vì lo sợ chuyện gì đó nghiêm trọng đang xảy ra.

Hiện trường kinh hoàng

Hunter Johnson không hề do dự bước lên cầu thang, hướng về căn phòng tầng hai. Tại đó, anh phát hiện thi thể đẫm máu của Ethan Chapin và bạn gái Xana Kernodle, cả hai đều 20 tuổi. Vội vàng đưa những người còn lại ra ngoài, Hunter gọi 911 vào lúc 11h58. Khi cảnh sát đến, họ phát hiện bốn thi thể. Hai nạn nhân còn lại là Madison Mogen và Kaylee Goncalves, 21 tuổi. Tất cả đều là sinh viên Đại học Idaho, thuê căn nhà tại số 1122 phố King, ngoài khuôn viên trường. Dylan Mortensen sau đó khai rằng cô không gọi 911 ngay lập tức khi nhìn thấy người đàn ông đeo mặt nạ, vì trong trạng thái hoảng loạn, cô không muốn tin vào sự thật.

Khám nghiệm tử thi chỉ ra rằng các nạn nhân bị tấn công bằng "lực rất mạnh". Xana bị đâm hơn 50 nhát, trong đó nhiều vết thương chí mạng vào phổi và tim. Khuôn mặt Kaylee gần như không nhận diện được do tổn thương nặng, cô cũng phải chịu hơn 30 nhát dao. Hung khí được xác định là một con dao sắc bén, chỉ có một lưỡi. Vỏ dao bị bỏ lại bên thi thể của Madison.

Vụ giết hại bốn sinh viên tại Đại học Idaho đã gây chấn động toàn nước Mỹ, khiến cộng đồng thị trấn Moscow, bang Idaho, rơi vào hoang mang tột độ. Chưa đầy một ngày sau, cảnh sát công bố một manh mối quan trọng: chiếc xe Hyundai Elantra màu trắng được phát hiện lái qua ngôi nhà hai lần vào ngày xảy ra vụ giết người, lần đầu vào khoảng thời gian trước khi vụ giết người diễn ra và lần tiếp theo vào khoảng 9h sáng cùng ngày. Tuy nhiên, mọi nỗ lực điều tra vẫn không mang lại kết quả gì sau những tuần tìm kiếm bế tắc. Các giả thuyết và câu hỏi không ngừng lan truyền trong cộng đồng, đặc biệt là qua các nhóm trên Facebook với hàng trăm nghìn thành viên, làm dấy lên sự hỗn loạn và hoang mang trong dư luận.

Sau hàng trăm cuộc thẩm vấn và hàng nghìn manh mối, cảnh sát cuối cùng đã tập trung vào Bryan Kohberger, một nghiên cứu sinh 28 tuổi ngành Tội phạm học tại Đại học Bang Washington (WSU), sống cách hiện trường 15 phút lái xe. Giữa tháng 12/2022, chính quyền lần ra Bryan về nhà bố mẹ ở Pennsylvania nghỉ lễ sau khi kết thúc học kỳ đầu tiên. Bryan bị bắt vào 30/12/2022, vài ngày sau bị dẫn độ về Idaho.  

Ám ảnh với kẻ sát nhân hàng loạt

Với những người quen biết Bryan Kohberger, việc gã bị bắt không phải điều quá ngạc nhiên. Trước khi trở thành nghiên cứu sinh ngành tội phạm học tại Đại học Bang Washington, Bryan đã theo học lớp tâm lý pháp y tại một trường đại học ở Pennsylvania. Gã có vẻ cô đơn, lập dị, "thông minh nhưng giống như robot" vì không có khả năng giao tiếp xã hội như người bình thường.

Bryan đã nhiều lần bộc lộ sự bất thường trong các mối quan hệ, đặc biệt là với phụ nữ. Các cuộc cãi vã nghiêm trọng với bạn học đã khiến gã bị đuổi khỏi vị trí trợ giảng, chỉ vài ngày trước khi vụ án động trời xảy ra. Trong mắt những người cùng lớp, Bryan không chỉ là một học sinh xuất sắc mà còn là một người bị ám ảnh bởi những tên sát nhân hàng loạt nổi tiếng như Ted Bundy và Jeffrey Dahmer.

Mối quan tâm này, tuy gây lo ngại, lại không bị đánh giá quá đáng, bởi chính sự lựa chọn chuyên ngành của gã, cho phép Bryan nghiên cứu và tìm hiểu về các kẻ giết người hàng loạt mà không gây sự nghi ngờ. Điều đáng nói là, chính lựa chọn ngành học của Bryan đã tạo cơ hội để gã nghiên cứu sâu về các kẻ giết người hàng loạt, điều này khiến mọi động thái của gã càng trở nên mờ ám và khó đoán.

Tuy nhiên, vào thời điểm xảy ra vụ giết người, một trợ giảng cùng làm việc với Bryan tại WSU đã để ý thấy những vết thương lạ trên mặt gã, giống như vết xước do móng tay gây ra. Khi được hỏi, Bryan giải thích rằng mình bị tai nạn xe hơi, một lý do không mấy thuyết phục khiến sự nghi ngờ ngày càng lớn.

l Vạch trần “tội ác không hoàn hảo”

Bryan Kohberger, một nghiên cứu sinh ngành tội phạm học, có kiến thức chuyên sâu về tội phạm và đã viết một bài luận chi tiết về cách xử lý hiện trường vụ án khi làm luận án tiến sĩ. Tuy nhiên, hắn đã mắc phải những sai lầm nghiêm trọng khi thực hiện tội ác thực sự. Các điều tra viên đã lập ra dòng thời gian chính xác về vụ án vào sáng 13/11/2022. Lúc hơn 4 giờ sáng, Bryan đã vào căn nhà số 1122 qua cửa trượt ở bếp phía sau. Tại đây, hắn lên tầng ba, dùng dao đâm chết Madison Mogen và Kaylee Goncalves.

Sau khi hạ sát hai nạn nhân, hắn di chuyển xuống tầng dưới và đối mặt với Xana Kernodle, người vừa nhận hàng giao tận nhà. Xana và bạn trai cô, Ethan Chapin, đang ngủ, cũng bị tấn công tàn bạo. Cuộc điều tra đã chỉ ra rằng điện thoại của Bryan thường xuyên phát tín hiệu gần ngôi nhà số 1122, từ 22h tối hôm trước cho đến 4h sáng hôm sau, ít nhất 23 lần. Điều này cho thấy hắn đã âm thầm theo dõi các nạn nhân trong suốt thời gian dài trước khi ra tay.

Dữ liệu video giám sát ngày 13/11/2022 cho thấy một chiếc Hyundai Elantra màu trắng xuất hiện nhiều lần quanh ngôi nhà số 1122, nơi xảy ra án mạng. Qua đối chiếu hồ sơ, cảnh sát Idaho xác định chiếc xe này thuộc sở hữu của Bryan Kohberger, sau khi hắn từng bị ghi nhận vi phạm giao thông vào tháng 8/2022, với đầy đủ thông tin cá nhân và phương tiện.

Từ hệ thống camera giao thông và giám sát khu dân cư, lực lượng điều tra dựng lại lộ trình di chuyển tương đối hoàn chỉnh của chiếc xe. Khoảng 3h02 sáng, xe tiến vào thành phố Moscow, liên tục chạy vòng quanh khu phố gần hiện trường. Đến 4h05, chiếc Hyundai dừng lại ở con phố phía sau ngôi nhà số 1122, trước khi rời đi với tốc độ cao. Đáng chú ý, lộ trình được lựa chọn theo hướng các tuyến đường nông thôn hẻo lánh, tránh xa đường cao tốc có camera.

Cảnh sát cũng phát hiện Bryan đã mua một con dao Ka-Bar chuyên dụng trên Amazon vào tháng 3/2022. Dù lịch sử giao dịch đã bị xóa, mẫu ADN thu được từ vỏ dao bỏ lại bên cạnh thi thể Madison Mogen, cũng như từ máu của Madison và Kaylee Goncalves, đều trùng khớp với ADN của nghi phạm.

Trước thời điểm bắt giữ, các điều tra viên liên bang bí mật thu thập rác thải tại nhà cha mẹ Bryan ở bang Pennsylvania. Kết quả giám định cho thấy ADN từ một mẫu sinh học trong số đó thuộc về “cha của người để lại ADN trên vỏ dao tại hiện trường”. Khi Bryan bị dẫn độ về Idaho, mẫu ADN trực tiếp của hắn được đối chiếu và cho kết quả trùng khớp hoàn toàn.

Tuy nhiên, khi khám xét căn hộ và văn phòng làm việc của Bryan, cảnh sát không thu giữ được hung khí hay dấu vết trực tiếp nào khác. Chiếc Hyundai Elantra của nghi phạm cũng được lau chùi kỹ lưỡng đến mức gần như không còn sót lại dấu vết sinh học, kể cả ở các khe hẹp trong xe. Dù vậy, theo các điều tra viên, chính sự “sạch sẽ bất thường” này lại trở thành một yếu tố gia tăng nghi vấn, hơn là giúp Bryan thoát khỏi vòng điều tra.

Các công tố viên nhận định Bryan có hiểu biết sâu về kỹ thuật điều tra hình sự và phương thức che giấu dấu vết. Nhưng kiến thức đó không đủ để kiểm soát mọi biến số trong một vụ tấn công thực tế. "Hắn ta chắc chắn thông minh hơn hầu hết những kẻ giết người khác. Nhưng đó không phải là tội ác hoàn hảo", cựu công tố viên liên bang Neama Rahmani nói. Ông Rahmani cho biết sai lầm mấu chốt về vỏ dao cho thấy vụ giết người này khó khăn hơn Bryan dự đoán, chứng tỏ hắn phải đối mặt với cảnh hỗn loạn khi tấn công nhiều người và bị chống trả quyết liệt.

Hồi kết của kẻ sát nhân

Trước sức ép dư luận, các công tố viên Idaho đã đề nghị mức án tử hình đối với Bryan Kohberger. Tuy nhiên, ngày 2/7, nghi phạm bất ngờ chấp nhận thỏa thuận nhận tội, thừa nhận toàn bộ cáo buộc và từ bỏ quyền kháng cáo nhằm tránh án tử.  Thỏa thuận nhận tội không yêu cầu hắn phải giải thích động cơ hoặc hành động của mình trong quá trình tuyên án.

Quyết định trên ngay lập tức tạo ra những phản ứng trái chiều trong thân nhân các nạn nhân. Gia đình Madison Mogen bày tỏ sự nhẹ nhõm, coi việc khép lại vụ án là cách duy nhất để chấm dứt chuỗi ngày sống trong ám ảnh. Ngược lại, gia đình Kaylee Goncalves công khai phản đối, cho rằng thỏa thuận nhận tội đã tước đi cơ hội buộc hung thủ phải đối diện trọn vẹn với trách nhiệm đạo đức và xã hội, đồng thời trao cho Kohberger một con đường sống “quá dễ dàng” phía sau song sắt nhà tù.

Trước những chỉ trích này, công tố viên Bill Thompson lên tiếng bảo vệ quyết định truy tố. Ông cho biết đội ngũ luật sư bào chữa của Kohberger đã chuẩn bị nhiều chiến lược nhằm bác bỏ và kéo dài vụ án. Dù các công tố viên nắm trong tay đầy đủ chứng cứ, phiên tòa xét xử vẫn có thể bị kéo dài với vô số kháng cáo, dẫn đến một cuộc chiến pháp lý tốn kém và mệt mỏi.

Ngày 23/7, tòa án tuyên bốn án tù chung thân không ân xá đối với Bryan Kohberger, kèm theo nghĩa vụ bồi thường 50.000 USD cho mỗi gia đình nạn nhân. Khi công bố phán quyết, Thẩm phán Steven Hippler thẳng thắn gọi Kohberger là “kẻ hèn nhát”, chỉ trích thái độ lạnh lùng và vô cảm của hắn trước nỗi đau của những gia đình đã mất đi người thân. Ông xúc động đến mức phải lấy khăn giấy lau nước mắt.

Được trao cơ hội phát biểu sau lần đầu tiên trực diện đối mặt với gia đình các nạn nhân, Kohberger chỉ đáp ngắn gọn: “Tôi xin từ chối”. Đó cũng là câu nói dài nhất của hắn trước tòa kể từ khi bị bắt.

Trong cuộc họp báo sau tuyên án, cảnh sát bang Idaho xác nhận rằng đến thời điểm hiện tại, nhà chức trách chưa tìm thấy bất kỳ mối liên hệ trực tiếp nào giữa Kohberger và bốn nạn nhân, cũng như hai người bạn cùng phòng sống sót. Theo cơ quan điều tra, giữa nghi phạm và các nạn nhân không tồn tại tương tác cá nhân, không quen biết và cũng không có kết nối qua mạng xã hội.

Nhà chức trách thừa nhận vẫn chưa xác định được Kohberger có chủ đích nhắm vào cá nhân cụ thể nào hay không. Việc thiếu vắng một động cơ rõ ràng khiến vụ án, dù đã khép lại về mặt pháp lý, vẫn để lại nhiều khoảng tối trong phân tích hành vi tội phạm.

Kể từ khi Kohberger bị bắt, hàng loạt giả thuyết đã xuất hiện trong dư luận. Trong số đó, Madison Mogen thường xuyên được các “thám tử online” nhắc đến như một mục tiêu tiềm năng. Hai nhà văn Vicky Ward và James Patterson, trong cuốn sách “The Idaho Four: An American Tragedy”, đưa ra giả thuyết rằng Kohberger có thể đã tìm cách tái hiện hành vi của Elliot Rodger, một kẻ mang tư tưởng thù ghét phụ nữ và từng sát hại sáu người sau khi bị một cô gái tóc vàng tên Maddy từ chối.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 21/7 cho biết hy vọng thẩm phán Hippler "ít nhất phải khiến Bryan Kohberger giải thích lý do thực hiện những vụ giết người khủng khiếp này". Nhưng ông Hippler lại đặt ra một vấn đề mang tính căn bản của tư pháp hình sự: ngay cả khi có một lời giải thích, liệu nó có phản ánh sự thật?

Ông Hippler cho rằng ngay cả trong giả định có thể buộc bị cáo lên tiếng, điều mà pháp luật không cho phép, thì cũng không có gì đảm bảo những lời nói đó là trung thực. Theo ông, động cơ của một kẻ sát nhân có thể bị bóp méo bởi sự ích kỷ, toan tính hoặc mong muốn thao túng dư luận.

Kết lại, thẩm phán Hippler kêu gọi truyền thông và công chúng chấm dứt việc tiếp tục tập trung vào Kohberger như một hiện tượng. Ông lập luận rằng việc kéo dài câu hỏi vì sao hắn giết người không chỉ khó mang lại câu trả lời xác đáng, mà còn vô tình trao cho hung thủ sự chú ý và quyền lực biểu tượng, điều mà những kẻ phạm tội kiểu này thường khao khát hơn cả việc thú nhận.