Mặt trái của công nghệ AI: Vũ khí của những kẻ lừa đảo, tống tiền

Dùng công nghệ AI thao túng tâm lý

Ngày 26/2, Cơ quan CSĐT Công an quận Hoàng Mai, Hà Nội đã “giải cứu” một nữ sinh viên bị lừa dẫn dắt vào màn kịch quay clip khỏa thân để tống tiền, số tiền lên đến 1,5 tỷ đồng. Điều đáng chú ý là các đối tượng đã lợi dụng công nghệ AI (trí tuệ nhân tạo), áp dụng nhiều chiêu trò thao túng tâm lý, ép buộc nạn nhân phải cởi toàn bộ quần áo, quay lại các đoạn video nhạy cảm rồi dùng chúng để thực hiện hành vi tống tiền.

Khoảng 16h ngày 23/2, khi chị Hiền (tên nạn nhân đã được thay đổi), quê Ninh Bình đang ở nhà trọ tại phường Hoàng Văn Thụ, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thì bất ngờ nhận được cuộc gọi từ một số điện thoại lạ. Đầu dây bên kia là một người đàn ông tự xưng là Trung úy Nguyễn Thanh Trung, mang mã số Công an 223-694, hiện đang làm việc tại Công an Ninh Bình. Người này thông báo rằng chị Hiền đang liên quan đến một vụ rửa tiền. Theo lời “trung úy” này, đối tượng trong vụ án là Trương Mỹ Thành đã bị bắt giữ tại TP Hồ Chí Minh và chị Hiền bị nghi ngờ có liên quan đến việc rửa số tiền 350 triệu đồng.

Ban đầu, kẻ lừa đảo yêu cầu chị Hiền đến TP Hồ Chí Minh, nhưng do đang bận học, chị Hiền đã từ chối. Đối tượng sau đó thông báo rằng Công an TP Hồ Chí Minh sẽ liên hệ với chị và cung cấp mã số phòng Zoom cùng mật khẩu. Khi chị Hiền truy cập vào ứng dụng Zoom, một người đàn ông khoảng 40 tuổi, mặc trang phục Công an, xuất hiện. Người này giới thiệu mình là Tô Lương, cán bộ trinh sát, đồng thời gửi một bức ảnh và hỏi chị Hiền có quen ai trong ảnh không, nhưng chị Hiền nói không biết ai.

Tiếp theo, người đàn ông gửi một tấm ảnh chụp quyết định tạm giam có nội dung liên quan đến chị Hiền. Anh ta tuyên bố rằng tiền trong tài khoản ngân hàng của chị dính líu đến vụ rửa tiền và cần được thu hồi. Người này hướng dẫn chị thao tác trên ứng dụng ngân hàng và cung cấp mã xác nhận. Sau khi thực hiện theo chỉ dẫn, chị Hiền không nhớ đã làm những gì nhưng phát hiện tài khoản của mình bị trừ tiền.

Để tiếp tục chiêu trò, đối tượng yêu cầu chị Hiền đến một khách sạn gần nhất để “chờ giải quyết sự việc”. Trong thời gian này, người đàn ông đã chuyển cho chị 1 triệu đồng để chi trả sinh hoạt phí trong 2 ngày. Chị Hiền làm theo và đến một khách sạn tại phường Lĩnh Nam, quận Hoàng Mai. Tại đây, đối tượng tiếp tục liên lạc qua Zoom, yêu cầu chị cung cấp thông tin cá nhân như họ tên, nghề nghiệp, cùng các thông tin liên quan đến mật khẩu tài khoản cá nhân. Đồng thời, người này hướng dẫn chị Hiền giữ kết nối Zoom liên tục, không được ngắt, và đăng nhập vào tài khoản Zalo để “kiểm tra thông tin”.

Sáng ngày 24/2, theo chỉ dẫn của kẻ lừa đảo, chị Hiền tiếp tục di chuyển đến một nhà nghỉ ở làng Phú Đô, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội. Tại đây, đối tượng yêu cầu chị tháo sim điện thoại, gỡ bỏ tất cả ứng dụng mạng xã hội khỏi thiết bị. Trong thời gian ở nhà nghỉ, kẻ lừa đảo còn buộc chị Hiền tự chụp ảnh chân dung cầm CCCD, thậm chí yêu cầu cởi quần áo để kiểm tra hình xăm trên cơ thể, sau đó ở lại phòng chờ chỉ thị.

Đến khoảng 16h cùng ngày, theo lời yêu cầu của đối tượng, chị Hiền phải thực hiện cuộc gọi qua Zoom với nội dung: “Tôi tên là..., bây giờ là 16h ngày 24/2, con đang an toàn, con nhớ bố mẹ nhiều lắm, bố mẹ hãy phối hợp thật tốt để con được an toàn”. Trước đó, chiều ngày 24/2, Công an phường Hoàng Văn Thụ đã nhận được đơn trình báo từ mẹ của chị Hiền. Trong tình trạng hoảng loạn, mẹ chị Hiền cho biết đã nhận được tin nhắn đe dọa từ kẻ lừa đảo, nói rằng con gái chị sinh năm 2003, là sinh viên năm cuối tại một trường đại học ở Hà Nội, đang bị bắt cóc. Đối tượng đe dọa nếu chị không chuyển 1,5 tỷ đồng, chúng sẽ xâm hại con gái chị, phát tán clip nhạy cảm và bán nạn nhân sang Campuchia.

Ngay khi nhận được thông tin, dưới sự chỉ đạo trực tiếp từ Ban chỉ huy Công an quận, Đội Cảnh sát hình sự Công an quận Hoàng Mai đã phối hợp với Công an phường Hoàng Văn Thụ triển khai công tác điều tra khẩn trương. Dựa trên các tài liệu và thông tin thu thập được, cơ quan chức năng đã xác định đây là một vụ lừa đảo và lập tức tiến hành tìm kiếm chị Hiền. Đến khoảng 19h30 cùng ngày, lực lượng Công an đã phát hiện chị Hiền đang ở tại một nhà nghỉ thuộc khu vực Nam Từ Liêm, Hà Nội.

Theo cơ quan cảnh sát điều tra, sở dĩ chị Hiền răm rắp nghe theo yêu cầu của người lạ là bởi các đối tượng này đã sử dụng trí tuệ nhân tạo AI và phần mềm Zoom để gọi video. Cụ thể, công nghệ AI đã tạo ra một cán bộ Công an khiến chị Hiền tưởng đó là thật nên không dám trái lời.

Giả làm kẻ thứ 3 gửi link mã độc chiếm đoạt tài sản

Mới đây, xuất hiện chiêu thức lừa đảo tinh vi khiến nhiều gia đình lâm vào cảnh “mất cả tình lẫn tiền”. Cụ thể, kẻ xấu có số điện thoại của vợ hoặc chồng, chúng gửi tin nhắn tới “nửa kia” trong gia đình với nội dung: Tối hôm qua vợ hoặc chồng của “nửa kia” vừa ngủ với họ kèm theo một đường link và yêu cầu muốn xem hình ảnh, clip của 2 người thì ấn vào đường link và thực hiện một số hướng dẫn của “người thứ 3”. Để tăng tính thuyết phục, các đối tượng sẽ gửi kèm 1 vài hình ảnh nhạy cảm được cắt ghép bằng công nghệ AI, nhân vật trong ảnh sẽ là “nửa kia” cùng “người thứ 3”. Thời điểm nhắn tin chủ yếu buổi tối khi nạn nhân đang ở cùng gia đình (mục đích để vợ hoặc chồng đọc được tin nhắn).

Do tò mò và cũng có thể do nghĩ vợ hoặc chồng  mình đi quan hệ bất chính bên ngoài nên yêu cầu, thúc ép chồng hoặc vợ vào xem có đúng video/clip có mặt chồng hoặc vợ mình hay không, nhưng khi vào đường link đó, điện thoại của công dân đã bị chiếm quyền kiểm soát và tất cả số tiền trong tài khoản tự động bị trừ hết tiền.

Tối 27/2, gia đình chị Nguyễn Thị M, 32 tuổi (trú tại phường Hà Cầu, Hà Đông, Hà Nội) náo loạn chỉ vì một tin nhắn của “người thứ 3”. Cụ thể, người này gửi tin nhắn đến số điện thoại của chồng chị Hà với nội dung: “Cô ấy đã hết yêu anh rồi, hãy buông tha cho cô ấy để chúng tôi đến với nhau”. Kèm lời nhắn nhủ  ấy, “người thứ ba” còn khuyến mại thêm chồng chị một bức ảnh nhạy cảm mà nhân vật chính là chị Hà và một người đàn ông lạ, cùng với đó là một đường link với lời chú thích “muốn biết chúng tôi đã thân mật thế nào thì hãy vào xem”.

Nhận được tin nhắn kèm hình ảnh nhạy cảm, chồng chị Hà như phát điên. Người đàn ông này đã gào thét chửi vợ là kẻ phản bội cùng nhiều lời lẽ “sát thương” khác. Trước hình ảnh lõa lồ ấy chị Hà chỉ biết khóc và nói rằng chắc chắn đã có người muốn hại em. Dù vậy, máu ghen trong người bốc lên ngùn ngụt, chồng chị Hà vẫn tin rằng mình đã bị “cắm sừng”.

Mọi chuyện chỉ dừng lại khi chồng chị Hà click và link lạ nhưng không thấy hình ảnh hay clip nào hiện ra. Ngay lúc đó thì điện thoại chồng chị bị đơ và chỉ khoảng vài phút sau tài khoản ngân hàng báo trừ tiền. Lúc này vợ chồng chị Hà mới ngớ người vì biết mình vừa trúng kế kẻ lừa đảo. Cơn sóng gió đi qua, chị Hà đã lên trang cá nhân viết bài cảnh báo về tình trạng lừa đảo với mong muốn không ai gặp phải tình cảnh như mình.

Trên địa bàn Hà Tĩnh, thời gian gần đây nhiều cán bộ, viên chức và người dân nhận được hình ảnh chụp màn hình video clip giường chiếu nhạy cảm, trong đó có khuôn mặt của mình được cắt ghép tinh vi như thật, kèm theo lời nhắn mang tính chất đe dọa: “Anh Nguyễn Văn A hãy gọi ngay số điện thoại 0343.462.630 đến 16h không xử lý sẽ phát tán video lên mạng xã hội”; “Trước 16h nếu không gọi lại, người thân, gia đình sẽ nhận được video clip”.

Theo Công an tỉnh Hà Tĩnh, đây chỉ là một trong rất nhiều hình thức lừa đảo trực tuyến trên không gian mạng hiện nay, xuất hiện tại nhiều địa phương trong cả nước, trong đó có Hà Tĩnh. Với thủ đoạn cắt ghép khuôn mặt vào các hình ảnh, video clip nhạy cảm nói trên, tội phạm đánh vào tâm lý những người yếu bóng vía, hoặc “có tật giật mình” sẽ gọi lại theo số điện thoại cho sẵn. Lúc này, nạn nhân sẽ bị dẫn dụ vào các đường link, hoặc kết nối đến các kênh khác để đe dọa, khủng bố nhằm thực hiện hành vi tống tiền, cưỡng đoạt tài sản của nạn nhân. Công an nhiều địa phương đề nghị người dân thật cảnh giác trước các cuộc gọi, tin nhắn lạ, của người không có trong danh bạ, cần xác minh kỹ trước khi thực hiện các giao dịch.

Mới đây, liên quan đến các vụ việc lừa đảo tình cảm, cơ quan chức năng đã cảnh báo về thủ đoạn sử dụng ứng dụng AI, cụ thể là Deepfake. Theo đó, công nghệ này được sử dụng để tạo ra các nhân vật hư cấu, tương tác với nạn nhân qua các cuộc gọi video. Sau khi lấy được lòng tin của nạn nhân, kẻ lừa đảo sẽ yêu cầu chuyển tiền để giải quyết các tình huống khẩn cấp, chi phí đi lại, hoặc các khoản vay.

Trước tình hình trên, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cảnh giác với những lời khuyên đầu tư từ người nổi tiếng trên mạng xã hội; cảnh giác với những tin nhắn, email hoặc cuộc gọi không xác định; cần quan sát kỹ những biểu cảm khuôn mặt không tự nhiên trong các video.

Người dân cũng cần hạn chế đăng tải nội dung liên quan đến thông tin cá nhân lên mạng xã hội, để tránh trường hợp bị các đối tượng xấu đánh cắp thông tin như hình ảnh, video hoặc giọng nói; đồng thời, cài đặt tài khoản ở chế độ riêng tư để bảo vệ thông tin cá nhân.

Nếu nghi ngờ bị lừa đảo, hãy lập tức báo cáo cho cơ quan công an hoặc các tổ chức có thẩm quyền để được hỗ trợ và giải quyết kịp thời.