Vòng xoáy của hụi “bẩn”

Điệp khúc... “hụi chết”

Hụi là hình thức huy động vốn cho vay, tiết kiệm theo hình thức tự nguyện, dựa trên niềm tin và các mối quan hệ cá nhân. Chủ hụi không cần tài sản bảo đảm, cũng không cung cấp đầy đủ thông tin cho người tham gia. Trên thực tế, người dân chủ yếu thỏa thuận miệng, ghi giấy tay. Thủ đoạn thường thấy là sau một vài vòng hoạt động ổn định nhằm tạo lòng tin cho người chơi, các chủ hụi bắt đầu dựng lên các dây hụi “ma”, sử dụng tên giả, mượn danh người khác để hốt khống nhiều chân hụi. Khi số tiền gom được đủ lớn, chủ hụi sẽ tuyên bố vỡ hụi, viện lý do mất khả năng chi trả rồi bỏ trốn, cắt đứt liên lạc, chiếm đoạt tiền góp của hụi viên.

Một vụ vỡ hụi “khủng” vừa xảy ra trên địa bàn xã Xuân Thới Sơn (TP Hồ Chí Minh) đang gây xôn xao dư luận bởi con số ước tính lên tới 200 tỷ đồng với hàng trăm dây hụi. Vào sáng 6/10, rất đông người đã có mặt tại trụ sở Công an xã Xuân Thới Sơn để nộp đơn trình báo và cung cấp giấy tờ liên quan vụ vỡ hụi này. Họ cho biết đã tham gia nhiều dây hụi khác nhau do bà Nguyễn Thị Mỹ Dung (sinh năm 1991, ngụ xã Xuân Thới Sơn, TP Hồ Chí Minh) làm chủ. 

Không chỉ dừng lại ở trụ sở Công an, trong ngày 6/10, nhiều nhóm hụi viên còn kéo đến khu vực nhà riêng của bà Dung trên đường Xuân Thới 14 để đòi lại số tiền gốc. Tình trạng tập trung đông người đã khiến Công an xã Xuân Thới Sơn phải huy động thêm lực lượng để đảm bảo an toàn, giữ trật tự.

Ngày 7/10, Công an TP Hồ Chí Minh phối hợp với Công an xã Xuân Thới Sơn tiếp tục tiếp nhận trình báo của nhiều người dân liên quan đến đường dây hụi của bà Nguyễn Thị Mỹ Dung. Theo UBND xã Xuân Thới Sơn, bà Dung hiện vẫn đang cư trú tại địa phương, không bỏ trốn. Qua làm việc với chính quyền, bà Dung thừa nhận có làm chủ nhiều dây hụi, nhận tiền góp hụi của các hụi viên và hiện mất khả năng chi trả do bị giật hụi từ những dây khác nên phải lấy đầu này đắp đầu kia, dẫn đến vỡ hụi.

Theo xác minh ban đầu, từ tháng 10/2021, bà Dung tổ chức chơi hụi, hưởng lợi từ tiền hoa hồng. Ban đầu, các hụi viên chủ yếu là người quen biết, sau đó bà Dung đăng bài mời gọi trên mạng xã hội Facebook của mình quảng cáo thu hút số lượng người tham gia ngày càng nhiều ở tất cả các tỉnh, thành. Trước năm 2023, bà Dung mở khoảng 15-20 dây hụi, gồm hụi ngày, hụi tuần, hụi nửa tháng, hụi tháng, với khoảng 50 hụi viên. Từ năm 2023 đến nay, con số này tăng mạnh, có thời điểm 154 dây hụi hoạt động.

Giá trị mỗi phần hụi dao động 1-50 triệu đồng cho mỗi kỳ góp. Đến ngày 23/9/2025, bà Dung không còn khả năng thanh toán 15 tỷ đồng cho các hụi viên đến kỳ hốt hụi. Khi thông tin này bị lộ, nhiều người cùng nhau kéo đến đòi tiền khiến cơ quan chức năng phải huy động lực lượng giữ an ninh, trật tự. 

Có mặt trong nhóm hụi viên đến nhà bà Dung đòi lại tiền, chị L.T.T (ngụ xã Tân An Hội, TP Hồ Chí Minh) tỏ ra thất vọng và bất an khi biết tình trạng của chủ hụi hiện tại đã không còn khả năng tài chính. Chi T. cho biết, tháng 4/2025, chị có đăng thông tin trên trang cá nhân của mình về việc có một số tiền tiết kiệm thì nên gửi ở đâu để có lãi suất tốt. Sau đó, chị được một tài khoản trong dây hụi của bà Dung tiếp cận rủ chuyển số tiền đó sang chơi hụi sẽ được lãi suất cả tỷ đồng, thời gian hoàn vốn nhanh.

“Người này gửi cho tôi thông tin của bà Dung cùng những dây hụi bà đang làm chủ. Tôi vào xem thấy có nhiều người tham gia, nhiều hụi viên khoe đã hốt mấy lượt hụi với lãi suất từ 10-20% chỉ trong 10 ngày. Ban đầu tôi chơi thử dây hụi hơn 100 triệu. Tôi nộp tiền vào và 10 ngày sau hốt được 10 triệu, cộng với đầy đủ tiền gốc. Từ đó, tôi tin tưởng tham gia thêm mấy dây nữa, với số tiền hàng tỷ đồng nhưng bây giờ có nguy cơ mất trắng cả vốn lẫn lãi”, chị T. bức xúc kể.

Không bình tĩnh được như chị T., khi nghe tin chủ hụi bể nợ, bà L.T.V (ngụ xã Bà Điểm, TP Hồ Chí Minh) đã ngất xỉu vì quá sốc. Bà V. là dân buôn bán tại chợ Bà Điểm, từng chơi hụi nhiều năm nay. Vào đầu năm 2025, khi biết được dây hụi của bà Dung quá “ngon ăn” vì lãi suất cao ngất ngưởng, thời gian hốt từ 1 tuần đến nửa tháng. Những cú hốt ban đầu trót lọt, bà V. đã gom hết tiền tiết kiệm, đi vay thêm bạn bè để dồn vào dây hụi của bà Dung, những mong có thể hốt hụi mà đổi đời.

Khi số tiền lên tới hàng tỷ đồng cũng là lúc chủ hụi có dấu hiệu chậm chi trả cả lãi suất lẫn gốc, bà V. vẫn nghĩ do vốn xoay vòng của chủ hụi chưa về kịp, hy vọng mọi việc sẽ ổn. Chỉ khi nghe tin bể hụi thật và các con hụi kéo nhau đến nhà bà Dung thì bà V. mới tin sự thật. “Chúng tôi gặp bà Dung chất vấn thì bà hứa sẽ bán hết tài sản để trả cho mọi người. Nhưng, bây giờ nạn nhân lên tới hàng trăm người, số tiền lên tới hàng trăm tỷ thì bao giờ mới tới lượt tôi”, bà V. nghẹn ngào không nói nên lời.

Hình thức góp hụi của bà Nguyễn Thị Mỹ Dung thể theo cách thức, cho hụi viên nộp tiền vào và hưởng lãi suất theo từng tuần, từng tháng. Hụi viên nào nộp nhiều tiền thì lãi càng cao, nếu càng để lâu sẽ nhận lãi mẹ, lãi con. Lãi suất của bà Dung đưa ra rất hấp dẫn nên đã thu hút được nhiều người chơi. Có những người đã nộp hàng tỷ đồng. 

Hụi biến tướng, rủi ro cao

Trong những vụ bể hụi có quy mô lớn, quá trình điều tra, xác minh tội phạm gặp rất nhiều khó khăn do việc chơi hụi dựa trên niềm tin và các mối quan hệ. Chủ hụi là người kiểm soát và điều hành toàn bộ đường dây. Khi có đông người tham gia, khoản tiền thu về của chủ hụi rất lớn, từ đó nảy sinh những hành vi chiếm đoạt tài sản của hụi viên qua những án bể hụi hàng trăm tỷ đồng. 

Ngày 16/9 vừa qua, TAND tỉnh Lâm Đồng (cơ sở 1) đưa bị cáo Lê Thị Lại (61 tuổi, xã Tuyên Quang, tỉnh Lâm Đồng) ra xét xử sơ thẩm về tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Tại phiên tòa, ngoài bị cáo còn có hàng trăm bị hại và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Theo cáo trạng của VKSND tỉnh Lâm Đồng, bị cáo Lại tổ chức chơi hụi từ năm 2005 và làm chủ dây hụi. Ban đầu việc chơi diễn ra bình thường, theo thỏa thuận giữa chủ hụi và những người chơi. Thời gian này số lượng người tham gia chơi ít nên bà Lại thu và trả tiền hụi đầy đủ cho người chơi. Người chơi tin tưởng nên tham gia ngày càng đông hơn. Từ năm 2017 trở đi, bà Lại mở nhiều dây hụi cùng lúc nhưng không cân đối được việc thu và trả tiền cho những người chơi. Từ đó nhiều dây hụi thâm hụt dòng tiền thu - trả.

Để có tiền chi trả cho những người chơi hốt hụi chót và tiền bị thâm hụt, bà Lại đưa ra thông tin gian dối đối với dây hụi có giá 1 triệu đồng/phần/tháng và thu hút 947 người chơi. Dây hụi này mở trong vòng 3 tháng, trong đó có người bán lại phần hụi của mình (tức choàng hụi) để chiếm đoạt tiền của những người mua lại. Có 295 người đồng ý mua choàng, với tổng số tiền hơn 156 tỉ đồng.

Sau khi nhận được tiền, bị cáo Lại dùng một phần để trả tiền lời cho người choàng hụi và chiếm đoạt gần 118 tỉ đồng, tiếp tục sử dụng vào việc trả nợ tiền hụi, tiền vay bị thua lỗ, thâm hụt của những năm trước đó.

Hội đồng xét xử nhận định, hành vi của bị cáo không chỉ xâm hại trực tiếp quyền sở hữu tài sản của hàng trăm cá nhân mà còn gây mất an ninh, trật tự xã hội, để lại hậu quả nặng nề về kinh tế và tinh thần cho nhiều gia đình. Hội đồng xét xử tuyên án Lê Thị Lại mức án tù chung thân về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Ngoài hình phạt tù, bị cáo có trách nhiệm bồi thường số tiền chiếm đoạt cho các bị hại theo quy định pháp luật.

Trong những năm gần đây, người chơi hụi liên tục phải chứng kiến những vụ vỡ hụi quy mô lớn, nhưng dường như phong trào chơi hụi không hề lắng xuống mà vẫn tiếp tục ở các làng quê, thôn xóm, trong cộng đồng dân cư, khu vực, thậm chí có những dây hụi mở rộng ra khắp cả nước thông qua hội nhóm online và mạng xã hội. Sức hút nào khiến dân hụi đam mê với trò chơi chứa nhiều rủi ro này?

Theo luật sư Đặng Trường Thanh (Đoàn luật sư TP Hồ Chí Minh), sức hút chính là lãi suất quá cao của chủ hụi đưa ra, cùng hình thức rút vốn, hốt hụi linh hoạt. Đây là sự biến tướng của hụi truyền thống nên mức độ may rủi rất cao đối với người chơi. Bản chất của hụi là một hình thức giao dịch tài sản, dựa trên tập quán đã có từ lâu và căn cứ theo thỏa thuận của một nhóm người để cùng định ra số người, số tiền hoặc tài sản khác, cách thức góp, số tiền lĩnh, thời gian, quyền và nghĩa vụ của các thành viên. Mục đích của việc tổ chức hụi nhằm tương trợ vốn trong nhân dân và phải được thực hiện theo Nghị định 19/2019 về họ, hụi, biêu, phường.

Nguyên nhân của thực trạng vỡ hụi là do ban đầu chủ hụi đứng ra mở các dây hụi rồi huy động người dân trên địa bàn tham gia chơi hụi do mình làm chủ. Mục đích của chủ hụi là hưởng tiền hoa hồng trong các lần khui hụi theo thỏa thuận. Thời gian đầu chủ hụi chỉ mở vài dây hụi, với số tiền thấp, thanh toán tiền cho các hụi viên đầy đủ, đúng hạn nên tạo được uy tín với các hụi viên. Khi có được uy tín, chủ hụi mở thêm nhiều dây hụi, quy tụ nhiều người tham gia đóng tiền. Có những dây hụi lớn, chủ hụi nắm giữ hàng trăm tỷ đồng ắt sẽ sinh lòng tham và tìm cách chiếm đoạt, sử dụng vào mục đích cá nhân, cho vay, mua bán bất động sản... Khi không còn khả năng thanh toán bị nhiều hụi viên, chủ nợ bên ngoài đòi nợ, gây áp lực nên chủ hụi tuyên bố vỡ hụi.

“Để tránh nguy cơ bị mất tiền, tài sản cũng như các rắc rối pháp lý khi tham gia hụi, các hụi viên nên tìm hiểu kỹ nhân thân cũng như điều kiện kinh tế của chủ hụi, có thể yêu cầu chủ hụi cho xem hoặc sao chụp, kiểm tra số lượng người tham gia, sổ ghi hụi, số tiền góp. Hụi viên cũng nên lập văn bản và yêu cầu công chứng, chứng thực các thỏa thuận về hụi, nếu chủ hụi điều hành từ hai dây hụi trở lên hoặc số tiền góp hụi từ 100 triệu đồng trở lên thì phải báo UBND cấp xã, phường biết để rà soát, quản lý, theo dõi đúng với quy định pháp luật”, luật sư Nguyễn Trường Thanh chia sẻ.