Lực lượng cảnh sát hiện đại đầu tiên của châu Á

• Nhiều cảnh sát Hong Kong bị cách chức vì đánh người biểu tình
• Cảnh sát Hong Kong trấn áp người biểu tình bằng đạn hơi cay

Lực lượng Cảnh sát Hồng Kông là một trong những lực lượng cảnh sát hiện đại lâu đời nhất thế giới. Trong gần 175 năm, các sĩ quan cảnh sát ở khu vực này luôn có những thay đổi phù hợp với tình hình thực tế để đảm bảo cho Hong Kong trở thành một khu vực an toàn với hệ thống kiểm soát an ninh hiện đại bậc nhất châu Á. 

"Thành công lớn nhất của lực lượng Cảnh sát Hong Kong là biến Hong Kong trở thành một trong những thành phố an toàn nhất thế giới. Khi tôi gia nhập lực lượng vào những năm 1970, Hong Kong không an toàn. Nhưng bây giờ mọi thứ đã khác", Henry Ho Ming-sun, một Giám đốc cấp cao của cảnh sát Hong Kong đã nghỉ hưu và là cựu Chủ tịch của Hiệp hội các cựu Cảnh sát Hong Kong nói.

Vậy làm thế nào mà lực lượng cảnh sát Hong Kong lại tạo nên những thay đổi lớn như thế? Theo báo cáo của chính quyền khu tự trị này, hiện Hong Kong có 29.000 sĩ quan cảnh sát. 

Họ đều nói được cả tiếng Quảng Đông và tiếng Anh. Trước khi Hong Kong được bàn giao từ Anh sang Trung Quốc, các sĩ quan cấp cao trong lực lượng cảnh sát thường là người Anh hoặc công dân các nước thuộc địa trước đây của Anh. 

Lực lượng cảnh sát đầu tiên của Hong Kong thành lập vào năm 1844 cũng bao gồm chủ yếu là quân nhân châu Âu, Trung Quốc và Ấn Độ. Vào những năm 1860, khoảng hai phần ba sĩ quan là người Ấn Độ, được đưa đến từ Mumbai để dọn dẹp tội phạm trên đường phố và trên biển của Hong Kong. 

Nhưng khi đó, cảnh sát Hong Kong chỉ có nam giới và nữ sĩ quan bắt đầu là một phần của lực lượng từ năm 1949, khi Hui Kam-to, còn được gọi là Kimmy Koh, một cư dân Hong Kong gốc Malaysia, trở thành thám tử điều tra. 

Còn tính đến cuối năm 2018, cảnh sát Hong Kong có khoảng 16% là nữ giới và chỉ còn khoảng 100 sĩ quan là người nước ngoài (phần lớn là những người được tuyển dụng trong đợt tuyển dụng sĩ quan nước ngoài cuối cùng vào năm 1994). 

Những người này đến từ Pakistan, Ấn Độ, Nepal, Philippines và đã vượt qua các bài kiểm tra ngôn ngữ, được thuê theo điều khoản hợp đồng địa phương. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, sở dĩ cảnh sát Hong Kong hoạt động độc lập, chuyên nghiệp và khoa học là bởi họ có một cơ cấu hiện đại, gắn kết chặt chẽ giữa các đơn vị, lực lượng.

Lực lượng cảnh sát Hong Kong đã có nhiều thay đổi trong suốt 175 năm thành lập.

Các đội và lực lượng cảnh sát đặc nhiệm

Lực lượng cảnh sát Hong Kong được chỉ huy bởi Ủy viên cảnh sát. Hỗ trợ Uỷ viên cảnh sát có một Phó ủy viên Hoạt động, giám sát tất cả các vấn đề hoạt động bao gồm tội phạm và một Phó ủy viên Quản lý, chịu trách nhiệm chỉ đạo và điều phối quản lý lực lượng bao gồm nhân sự, đào tạo và dịch vụ quản lý. 

Cảnh sát Hong Kong được tổ chức thành 6 khu vực: Đảo Hong Kong; Cửu Long Đông; Cửu Long Tây; lãnh thổ mới phía phía Bắc; Lãnh thổ mới Nam; và vùng biển. Về mặt quản lý hành chính, cảnh sát Hong Kong có 5 phòng ban: Hoạt động & Hỗ trợ; Tội phạm & An ninh; Đào tạo cán bộ; Dịch vụ quản lý; Tài chính, Hành chính & Kế hoạch. 

Các khu vực chủ yếu là tự chủ trong các vấn đề quản lý và điều hành hàng ngày của họ, và mỗi khu vực đều có trụ sở riêng, bao gồm hành chính và hoạt động, đơn vị khẩn cấp, cũng như các đơn vị điều tra giao thông và tội phạm.

Ngoài ra còn có các đơn vị chuyên ngành như Cục điều hành, Đơn vị chiến thuật cảnh sát và Cục xử lý tình trạng nổ. Cục điều hành bao gồm Phòng hoạt động, Phòng chống khủng bố và an ninh nội bộ, và Phòng tìm kiếm và điểm chính bao gồm Đơn vị chó cảnh sát. 

Đơn vị khẩn cấp trong bộ phận hoạt động chủ yếu được giao nhiệm vụ cung cấp phản ứng nhanh cho các tình huống khẩn cấp như 999 cuộc gọi, cũng như sự hiện diện nhanh chóng và bổ sung của cảnh sát mặc đồng phục để chống tội phạm. 

Đơn vị chiến thuật cảnh sát cung cấp một nguồn dự trữ nhân lực ngay lập tức để sử dụng trong trường hợp khẩn cấp quy mô lớn. PTU cũng bao gồm Đơn vị đặc nhiệm (SDU) chuyên chống khủng bố và giải cứu con tin. Cục xử lý chất nổ là một đơn vị độc lập đặc biệt trong Cánh hoạt động và hỗ trợ. 

Trách nhiệm chính của đơn vị này là xử lý bom cả trên cạn và dưới nước; đào tạo các sĩ quan, chuyên gia về chất nổ. Các hoạt động liên quan đến tội phạm như vụ án, khủng bố, tấn công mạng, nhập cư bất hợp pháp, buôn bán ma túy và buôn bán người đều thuộc nhiệm vụ của các đội đặc nhiệm trong đó phải kể đến "Đội bay hổ" bí mật hoặc Đơn vị nhiệm vụ đặc biệt. 

Trong 4 thập kỷ, “Đội bay hổ” đã thực hiện hơn 160 nhiệm vụ và 335 cuộc tìm kiếm dưới nước. Còn bây giờ họ làm việc với tư cách là một đơn vị phản ứng chống khủng bố chuyên dụng của cảnh sát, được cơ cấu lại vào năm 2012.

Đơn vị hỗ trợ chuyên trách

Một điểm mới trong lực lượng cảnh sát Hong Kong là ngoài các đơn vị hành động, lực lượng này còn có một cánh hỗ trợ đắc lực giúp giám sát việc thực thi và sắp xếp các vấn đề như xây dựng chính sách hoạt động cho cả lực lượng cảnh sát và chi nhánh giao thông... 

Chi nhánh hỗ trợ được chia thành năm bộ phận. Bộ phận hiện trường chịu trách nhiệm điều phối các vấn đề chính sách liên quan đến vũ khí, thiết bị, đồng phục và quy trình hoạt động. 

Tổng cục xử lý các vấn đề chính sách liên quan đến thủ tục trạm; an ninh và quản lý của tổ hợp Trụ sở Cảnh sát (PHQ); và đa dạng các nhiệm vụ khác. Bộ phận Giao thông chịu trách nhiệm quản lý và triển khai đội xe Lực lượng gồm khoảng 2.400 phương tiện, thành lập lái xe và mua lại xe cảnh sát mới; quản lý tất cả các vấn đề chính sách liên quan đến yêu cầu vận chuyển của cảnh sát… 

Còn chi nhánh Quan hệ Công chúng có trách nhiệm duy trì mức độ tin cậy cao của công chúng bằng cách mạnh mẽ chiếu một hình ảnh tích cực của lực lượng thông qua quan hệ cộng đồng, truyền thông và chia thành hai nhánh Cục Quan hệ Cộng đồng và Cục Thông tin và Công khai.

Cảnh sát Hong Kong làm nhiệm vụ.

Và phân chia cấp bậc của sĩ quan

Mặc dù hệ thống phân cấp trong lực lượng cảnh sát Hong Kong khá chặt chẽ nhưng các sĩ quan cao cấp lại được phép và thậm chí được khuyến khích di chuyển giữa các phòng ban trong suốt quá trình sự nghiệp của họ. 

Các bộ phận cấu thành trong hệ thống lực lượng cảnh sát Hong Kong được điều hành bởi các Giám đốc, Trợ lý ủy viên cảnh sát được xếp hạng cao nhất, với 10 cấp độ giữa chức vụ này và cấp bậc thấp nhất là một sĩ quan tuần tra. Một loạt các huy hiệu được hiển thị trên đồng phục biểu thị thứ hạng, với các chỉ số chỉ hiển thị số của họ. 

Đồng phục đầu tiên của cảnh sát Hong Kong phản ánh sự đa dạng, quốc tế của lực lượng. Các sĩ quan Sikh mặc tua-bin, các sĩ quan địa phương đội mũ tre hình nón còn các sĩ quan thuộc địa thường được nhìn thấy trong những chiếc mũ bảo hiểm nhọn. 

Đến năm 1979, trang phục của cảnh sát Hong Kong có một diện mạo mới với đồng phục kaki màu xanh lá cây và quần short Bermuda đi kèm vớ cao, trong khi các nữ cảnh sát mặc váy và áo kaki thể thao. 

Đồng phục hiện tại của cảnh sát Hong Kong bao gồm áo sơ mi màu xanh nhạt với quần màu xanh đậm, mũ đen và cà vạt cho cả hai giới. Các sĩ quan cảnh sát cao cấp mặc áo sơ mi trắng. Cảnh sát tuần tra thường sẽ mang theo một khẩu súng lục ổ quay.