Các cuộc tấn công bài ngoại gia tăng ở Nam Phi

• Sinh viên gốc Á kiện Đại học Harvard vì phân biệt chủng tộc
• Người dân Mỹ xuống đường phản đối phân biệt chủng tộc

Trên vùng đồng bằng rộng lớn, đang đô thị hóa nhanh chóng ở phía đông Thủ đô thương mại Johannesburg của Nam Phi, bạo lực lẻ tẻ và phi lý của những tuần gần đây đã lắng xuống, để lại một cảm giác bối rối và tội lỗi. 

Thế nhưng, người ta tin rằng đây sẽ không phải là lần cuối cùng những cảnh như vậy - những cửa hàng rực lửa, những chiếc xe bị đốt cháy, những người nước ngoài kinh hoàng, những siêu thị bị cướp bóc và đám đông vũ trang - diễn ra trên đường phố của những thị trấn nghèo nàn, tồi tàn như Katlehong.

"Đó là một quả bom hẹn giờ" - Papi Papi, người tổ chức cộng đồng địa phương nói và đưa tay chỉ con đường đến một khu định cư không chính thức mới với khoảng chừng 100 lán kim loại chen chúc trên một mảnh đất nhỏ. 

Papi Papi nói về cái chết của một người đàn ông Zimbabwe trong tình trạng bất ổn hiện nay ở Nam Phi: "Họ bắt anh ta trong xe của anh ta và thiêu sống anh ta. Những nơi này có rất nhiều người di cư, nhiều hơn cả người dân địa phương. Chính phủ không có kế hoạch khi nói đến cơ sở hạ tầng cơ bản. Vì vậy, đó là vấn đề". 

Một nhóm đàn ông địa phương ban đầu cho rằng những tên tội phạm cơ hội gây ra bạo lực, nhưng họ sớm bắt đầu phàn nàn về sự hiện diện của người nước ngoài. Một người đàn ông tự xưng tên là Alfred cho biết: "Tôi không là người bài ngoại. Nhưng những người nước ngoài này sẵn sàng làm việc với tiền công ít ỏi hơn dân địa phương". Anh bạn Frederick đồng ý: "Họ chấp nhận làm việc với số tiền nhỏ. Và vì vậy thật khó để chúng tôi cạnh tranh. Đó chính là sự thất vọng cho người dân địa phương". 

Chính phủ Nam Phi đã nhanh chóng xin lỗi vì sự căng thẳng mới nhất của bạo lực bài ngoại. Mặc dù một số chính khách trong liên minh cầm quyền luôn tìm cách đổ lỗi bọn tội phạm và chính quyền nước ngoài gây bạo động, tổng thống Cyril Ramaphosa đã dẫn đầu các nỗ lực cải thiện hình ảnh của đất nước để bảo vệ các khoản đầu tư nước ngoài. 

Nhưng bất chấp sự chỉ trích dữ dội từ một số chính phủ và quốc gia châu Phi, sự thật lớn hơn là Nam Phi - với nền kinh tế khổng lồ và phát triển cao - vẫn là điểm đến hấp dẫn nhất ở châu Phi, thu hút mạnh mẽ người di cư, và trong khi một số công dân nước ngoài quyết định trở về nước thì đa số dường như cân nhắc những rủi ro và lợi ích cá nhân để chọn ở lại. 

Một công nhân người Ethiopia, 23 tuổi, giải thích từ phía sau một hàng rào an ninh phức tạp bao phủ mặt tiền cửa hàng tạp hóa nhỏ của mình ở Katlehong: "Nếu tôi rời bỏ công việc này vì sợ hãi thì sẽ không có công việc nào khác, không có lựa chọn nào khác cho tôi. Không có nơi nào để tôi đi cả".

Theo ước tính từ cơ quan thống kê quốc gia của Nam Phi, có khoảng 3,6 triệu người di cư ở Nam Phi, trong tổng dân số hơn 50 triệu người. Khoảng 70% người nước ngoài đến từ nước láng giềng như Zimbabwe, Mozambique và Lesoto. 

Khi làn sóng đô thị hóa nhanh chóng làm thay đổi châu Phi, người ta lo ngại về sự gia tăng áp lực và căng thẳng tại các thành phố đang phát triển ở Nam Phi và các nơi khác. Loren Landau, chuyên gia về di cư Đại học Wits ở Johannesburg, bình luận: "Nếu tôi là thị trưởng một thành phố ở châu Phi ngày hôm nay, tôi sẽ sợ hãi. Tôi sợ hãi vì chúng ta không có tài nguyên hoặc khả năng để thu hút dân số đang đến". 

Naledi Pandor, Bộ trưởng Quan hệ Quốc tế của Nam Phi, nói về sự cần thiết phải cung cấp cho mọi người giáo dục và kỹ năng để cho phép họ tìm việc làm mà không "thấy mình cạnh tranh với các nhóm khác đến nước ta". Nhưng nền kinh tế không phát triển đủ nhanh để giải quyết nạn thất nghiệp đang gia tăng - chiếm gần 30% - và nhiều người tin rằng bài ngoại về cơ bản là một vấn đề chính trị.

Ở Katlehong, người ta cho rằng các chính khách đang lợi dụng tình hình căng thẳng để nổi tiếng và tìm kiếm nhiều sự ủng hộ. Papi Papi bày tỏ mối lo ngại về một cuộc bầu cử địa phương sắp tới sẽ dẫn đến sự bùng phát bạo lực nhiều hơn: "Mọi người đều muốn có một mẩu bánh trong khi đó chỉ là một chiếc bánh nhỏ. Các chính khách, người di cư - tất cả mọi người. Họ nói chính bọn tội phạm gây bất ổn nhưng chúng ta có thể thấy đó là chính trị". 

Nhưng điều đáng chú ý là Nam Phi, giống như nhiều quốc gia khác trên lục địa, đã thu hút một lượng lớn người nhập cư. Và những bất ổn gần đây đã khiến nhiều nhà thờ và các nhóm xã hội dân sự khuyến khích đối thoại đồng thời củng cố một thông điệp về lòng khoan dung.