Cảnh sát xưa và nay khác nhau như thế nào? - Kỳ 2
Lực lượng cảnh sát hiện đại là một tổ chức được thành lập tương đối gần đây. Vào những năm 1800, khi đó cảnh sát mặc đồng phục, được trả lương và bắt đầu thực thi luật pháp ở Mỹ và Anh. Cảnh sát trong các xã hội cổ đại thường là các vị quan huyện hoặc lực lượng an ninh tư nhân do các lãnh chúa giàu có thuê. Ngoài ra, người dân còn dùng bạo lực để tự giải quyết tranh chấp khi có mâu thuẫn xảy ra.
Paris có lực lượng cảnh sát đồng phục đầu tiên trong lịch sử
Sau Cách mạng Pháp, Napoléon I đã tái tổ chức lại lực lượng cảnh sát nhỏ tại thủ đô Paris. Vào ngày 17-2-1800, Cục Cảnh sát Pháp được thành lập với 5.000 nhân viên có mặt trên khắp các tỉnh, thành của nước Pháp.
30 năm sau, những cảnh sát mặc đồng phục lần đầu tiên xuất hiện tại Paris theo Sắc lệnh năm 1829. Sắc lệnh này thành lập lực lượng có tên gọi là "sergents de ville", hay còn gọi Cảnh sát thành phố. Trang web của Cảnh sát Paris khẳng định đây là lực lượng cảnh sát đồng phục đầu tiên trên thế giới.
London, năm 1829 có lực lượng cảnh sát hiện đại chuyên nghiệp đầu tiên
Tháng 9-1829, Anh đã ký đạo luật thành lập lực lượng Cảnh sát Metropolitan. Đạo luật này ghi rõ cảnh sát được tổ chức, được trả lương để ngăn ngừa và trừng phạt tội phạm. Vì các “cảnh sát tình nguyện” trước đây không còn đủ khả năng để hoàn thành nhiệm vụ của mình.
Cuộc cách mạng Cảnh sát Metropolitan là ý tưởng của chính trị gia Anh, Sir Robert Peel. Để cho người dân không sợ hãi đối với lực lượng thực thi pháp luật, Peel buộc lực lượng cảnh sát phải chịu trách nhiệm trước các cơ quan dân sự. Đồng phục của cảnh sát màu xanh, khác với màu đỏ của quân đội. Họ được trang bị một cây gậy gỗ và một chiếc còi. Mỗi cảnh sát có một số hiệu riêng, để đảm bảo nhận dạng dễ dàng. Họ có biệt danh là "Bobbies".
Lực lượng Cảnh sát Mỹ ban đầu mặc đồng phục thời nội chiến
Lực lượng Cảnh sát Mỹ được thành lập năm 1838 tại Boston, sau đó là New York vào năm 1844, và tại Philadelphia năm 1854. Tuy nhiên, các lực lượng cảnh sát này từ chối mặc đồng phục vì sợ dân chúng kỳ thị.
| Lực lượng Cảnh sát Mỹ thời nội chiến. |
Mãi đến năm 1854, lực lượng Cảnh sát NYPD của Mỹ bắt đầu mặc đồng phục. Nhiều lực lượng cảnh sát ban đầu mặc đồng phục quân đội thời Nội chiến, phong cách màu xanh, uy phong lẫm liệt, đồng phục này được cảnh sát sử dụng trong thời gian dài ở thế kỷ 19.
Cảnh sát Mỹ không mặc đồng phục trong nhiều thập kỷ
Cảnh sát ở các vùng nông thôn của Mỹ chống lại việc mặc đồng phục, họ chỉ gắn một huy hiệu hình ngôi sao trên áo, nhằm để hình ảnh gần gũi dân chúng.
| Lực lượng Cảnh sát Mỹ không mặc đồng phục trong nhiều thập kỷ. |
Vào đầu thế kỷ 20, cảnh sát một số tiểu bang Mỹ vẫn không mặc đồng phục, cảnh sát quận Cam mặc đồng phục năm 1938, và Cảnh sát Manatee County có đồng phục năm 1955.
Vào cuối những năm 1960, cảnh sát chuyển sang mặc áo vest
Những bộ đồng phục dân sự dễ gần, đã có một hiệu ứng tích cực. Thương vong do cảnh sát gây ra giảm hẳn, thế nhưng những tên quậy phá trong các sự kiện công cộng thì không bị bắt giữ.
| Cảnh sát Mỹ vào cuối những năm 1960 chuyển sang mặc áo vest. |
Thời gian tốt đẹp không kéo dài lâu, và cảnh sát nhận thấy những bộ áo vest dân sự của họ không còn được tôn trọng. Các cuộc tấn công vào cảnh sát gia tăng, và các lực lượng cảnh sát phải bỏ trang phục dân sự để trở lại trang phục quân đội.
Cảnh sát Nhà Trắng mặc đồng phục theo phong cách châu Âu
Năm 1970, Tổng thống Nixon đã quyết định đổi trang phục Cảnh sát Nhà Trắng thành bộ trang phục lấy cảm hứng từ đồng phục nghi lễ mà cảnh sát và lực lượng quân đội châu Âu sử dụng.
| Trang phục Cảnh sát Nhà Trắng. |
Đồng phục được thiết kế gồm áo chui trắng, nút áo màu vàng, có cầu vai và mũ cao. Trong thực tế, họ trông giống như một ban nhạc diễu binh. Bộ đồng phục này nhanh chóng “chết yểu”, và nó trở thành đồng phục của đoàn nhạc công trong quân đội.
Cảnh sát các nước phát triển thống nhất trong đồng phục và nhiệm vụ
Khi các lực lượng cảnh sát hiện đại hóa, họ cũng bắt đầu có sự thống nhất hơn trong cả nhiệm vụ và trang phục. Các lực lượng cảnh sát dân sự châu Âu hiện nay là cơ quan thực thi pháp luật địa phương, giao lại các nhiệm vụ lớn cho các đơn vị quân đội, hoặc cảnh sát liên bang.
Trong khi đó, cảnh sát các nước đang phát triển thì kiêm luôn công tác tư tưởng chính trị cho dân.