Châu Âu nỗ lực tồn tại trong cuộc đua không gian

• Đưa khinh khí cầu vào không gian - Lo ngại quyền riêng tư?
• Nga đánh tiếng tránh chạy đua vũ trang trên không gian
• Không quân Mỹ sẽ kiểm soát Lực lượng Không gian

Sáu vệ tinh nguyên mẫu nhỏ dự kiến sẽ ra mắt trong nay mai với trọng tải nhẹ và ý nghĩa quan trọng: Một tầm nhìn mới cho các chương trình không gian châu Âu đang bị Mỹ và Trung Quốc che khuất.

Rớt lại phía sau

Các vệ tinh liên lạc OneWeb được sản xuất tại Pháp bởi Airbus SE, một nhà lãnh đạo toàn cầu về thiết bị vũ trụ và việc phóng chúng sẽ được giao cho Arianespace, công ty tên lửa hàng đầu châu Âu. Nhưng khái niệm sản xuất hàng trăm vệ tinh rẻ tiền giống như tủ lạnh thay vì chế tạo một số tàu vũ trụ cỡ xe buýt, đến từ một doanh nhân người Mỹ, Greg Wyler.

Giám đốc điều hành Airbus Tom Enders đã nhảy vào hợp tác với ông Wyler phần lớn để xốc lại hoạt động vệ tinh của công ty và quan điểm của châu Âu về vai trò của họ ở ngoài bầu khí quyển. Trong một dấu hiệu sự khao khát của châu Âu đối với ngoài không gian, Airbus đang cài đặt dây chuyền lắp ráp OneWeb, sẽ xây dựng ít nhất 650 vệ tinh ở Florida, gần Trung tâm Vũ trụ Kennedy.

Với các vệ tinh do OneWeb thiết kế ban đầu được sản xuất tại Pháp, lắp ráp sẽ chuyển đến Florida, nơi liên doanh sẽ hoàn thành việc sản xuất phần còn lại. Nếu mọi việc suôn sẻ, Airbus sau đó hy vọng sẽ xây dựng các “chòm sao” cho các nhà khai thác vệ tinh khác tại cơ sở ở Florida. “Theo nhiều cách, OneWeb là một nhà cung cấp tuyệt vời cho châu Âu”, ông Wyler nói. “Tạo ra một dây chuyền lắp ráp và các thủ tục liên quan là rất quan trọng đối với nhiều quốc gia”.

Trong nhiều thập kỷ, châu Âu là một nhà lãnh đạo thế giới trong các tàu thăm dò không gian, vệ tinh và bệ phóng. Nó đóng góp một số yếu tố tinh vi nhất của trạm vũ trụ quốc tế. Các liên doanh xuyên châu Âu đã thúc đẩy các khoản đầu tư của chính phủ và tư nhân để duy trì vị trí mạnh mẽ thứ hai, chỉ sau Mỹ do Lầu Năm Góc dẫn đầu.

Nhưng đà tăng của châu Âu đã bị đình trệ giữa những hạn chế về ngân sách, áp lực từ những người tham gia khác như Trung Quốc, Ấn Độ và tình trạng xói mòn sự đồng thuận quốc gia, khiến họ bị kẹt giữa Washington và Bắc Kinh. Elon Musk, SpaceX và một làn sóng tên lửa mới của Mỹ, kết hợp với một loạt nhà sản xuất vệ tinh vi mô khởi động, đã giảm giá và đẩy mạnh việc kinh doanh phóng tải trọng thương mại lên quỹ đạo. 

Gần đây, Trung Quốc đã đưa ra yêu sách đối thủ với Mỹ, bao gồm triển khai vũ khí chống vệ tinh và cuối cùng là phóng trạm vũ trụ của riêng mình. Đáp lại, các nhà lãnh đạo quân sự Mỹ đang tăng đáng kể chi tiêu. Đồng thời, họ đang đầu tư hàng tỷ đô la vào các hệ thống đẩy tên lửa, phòng thủ vệ tinh, cảnh báo tên lửa và giám sát mặt đất mới.

“Gần đây, ở châu Âu, chúng ta không có ý thức tập thể rõ ràng về việc sẽ cùng nhau giải quyết vấn đề không gian như thế nào”, Elzbieta Bienkowska, Ủy viên Hội đồng Liên minh châu Âu về vũ trụ, nói. Bà cho biết vấn đề này là một câu hỏi về tự chủ chiến lược và sự phụ thuộc công nghệ.

Cuộc chinh phục của con người về không gian - một cuộc phiêu lưu thú vị và lãng mạn của loài người - phần lớn là về các ưu tiên của thế giới như quốc phòng và kinh doanh. Cuộc đua vào vũ trụ của Liên Xô-Mỹ đã thực sự vượt trội về quân sự. Công nghệ vệ tinh đã được tài trợ bởi nhu cầu cho các vệ tinh gián điệp và thông tin liên lạc. GPS, hệ thống định vị toàn cầu của Mỹ đã được Lầu Năm Góc tạo ra để sử dụng cho quân đội.

Cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Washington và Bắc Kinh một lần nữa thúc đẩy đường đến mặt trăng và hơn thế nữa, trong khi các doanh nhân Mỹ như ông Musk, với Space Explective Technologies Corp, và Jeff Bezos, người sáng lập Amazon.com Inc., đang theo đuổi cơ hội thương mại trong không gian.

Xu hướng thương mại

Châu Âu không phải là một cường quốc quân sự, vì vậy nó không phải là nói về các hình ảnh mặt trăng. Các nhà lãnh đạo không gian dân sự đã lên tiếng về sự hợp tác khoa học và các sứ mệnh tiềm năng của con người với Trung Quốc, một điều bị phản đối đối với Quốc hội và Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Mỹ (NASA). Người châu Âu vẫn thiếu sự đồng thuận về cách đối phó với dự án cửa ngõ mặt trăng theo kế hoạch của NASA để tạo ra một nền tảng tiếp nhiên liệu cho tên lửa và các phi hành gia tạm cư.

“Chúng tôi muốn các đối tác quốc tế tăng cường và có thể cung cấp tàu đổ bộ và tàu vũ trụ”, Jim Bridenstine, người đứng đầu NASA, cho biết vào mùa hè năm ngoái. Nhưng sau khi các yêu cầu được đáp ứng trên khắp châu Âu, giờ đây, người đứng đầu NASA nói về việc “quay trở lại mặt trăng nhanh nhất có thể” bằng cách sử dụng phần cứng của Mỹ.

Trong khi đó, các nhà thầu không gian thương mại của châu Âu đã quen với việc độc quyền ảo lắp ráp một số lượng nhỏ vệ tinh thông tin liên lạc hoặc khoa học cho các tổ chức đa quốc gia, mỗi công ty trị giá hàng trăm triệu đô la. Nhưng phân khúc đó cũng đã bị vượt qua bởi các công nghệ phát triển nhấn mạnh sự phát triển nhỏ hơn, rẻ hơn và nhanh hơn.

“Đối với châu Âu, câu hỏi là làm thế nào để chúng ta tồn tại được trong cuộc đua? Làm thế nào để chúng ta bảo vệ quyền tự chủ của mình trong không gian? CEO Arianespace Stéphane Israel nói.

Arianespace, từng là lựa chọn số 1 cho việc phóng vệ tinh của châu Âu, hiện nay đang cố gắng duy trì cuộc chơi bằng cách phát triển một hệ thống đẩy mới, ít tốn kém hơn, và cuối cùng là các động cơ tên lửa có thể tái sử dụng đầu tiên. Nhiều sáng kiến trong số đó đi sau hàng năm trời so với những nỗ lực của Mỹ. Ông Israel hồi tháng trước đã phàn nàn công khai rằng các kế hoạch phát triển tên lửa của ông đang bị đe dọa bởi sự chậm chạp của các chính trị gia châu Âu khi cam kết thực hiện các hợp đồng phóng dài hạn.

Nền kinh tế vũ trụ toàn cầu, theo một số ước tính, vượt quá 400 tỷ đô la hàng năm. Nhưng trong số khoảng 110 lần ra mắt trên toàn thế giới vào năm ngoái, chỉ có khoảng 20 lần được mở để cạnh tranh. Phần còn lại là các vụ phóng của Chính phủ Mỹ, Trung Quốc hoặc Nga được trao cho các công ty quốc gia của họ, thường ở mức cao hơn nhiều so với các khách hàng thương mại phải trả, các quan chức ngành công nghiệp cho biết.

Jean-Loic Galle, Chủ tịch Tập đoàn công nghiệp Eurospace, cho biết châu Âu vẫn có triển vọng sáng sủa bởi vì các công ty sáng tạo của họ là nhà cung cấp cho hầu hết các dự án thương mại mới đang được tiến hành, như Black Sky, một liên doanh của Mỹ đã phóng 60 vệ tinh để quan sát Trái đất. Tổ chức không gian lớn của Moskva đã hợp tác với Arianespace để cung cấp các bệ phóng nhỏ hơn, kinh tế hơn. “

Các chính phủ châu Âu nên chi nhiều hơn cho các dự án và nghiên cứu không gian”, ông Galle nói. “Bởi vì các khoản chi ngoài hiện tại chỉ bằng 10% số tiền mà Washington và Bắc Kinh đặt cho các mục tiêu ưu tiên cao. Các sự kiện sẽ thúc đẩy ý chí chính trị về chi tiêu nhiều hơn, mặc dù vậy, nó sẽ hơi muộn một chút”.

Các quan chức ngành ít kiên nhẫn xem các dự án như OneWeb là niềm hy vọng tốt nhất của châu Âu. Nhóm của ông Wyler, nhằm mục đích tạo ra các vệ tinh với giá khoảng 1 triệu USD mỗi chiếc, dựa vào các biện pháp kiểm tra tự động và kiểm soát chất lượng không bao giờ được sử dụng cho phần cứng không gian ở quy mô như vậy. 

Các dự án OneWeb cuối cùng cung cấp các kết nối băng thông rộng đến các khu vực đang phát triển thông qua ăng-ten mà ông Wyler đang tài trợ riêng và dự kiến sẽ nhỏ hơn, ít tốn kém hơn và tiết kiệm điện hơn trước đây.