Điều XXI lỗ hổng nguy hiểm

17:43 02/04/2018
Ngày 8-3 vừa qua, khi 11 nước châu Á-Thái Bình Dương có một bước tiến lớn trong tự do thương mại toàn cầu bằng việc ký kết CPTPP, thì Mỹ công bố áp thuế nhập khẩu 25% đối với thép, và 10% đối với nhôm, làm gia tăng nỗi lo về một làn sóng chiến tranh thương mại mới.


Như Tổng thống Trump đã mô tả ban đầu, thuế quan sẽ áp dụng cho khoảng 46 tỷ USD giá trị thương mại, khoảng 2% hàng hóa nhập khẩu của Mỹ. Điều đó sẽ biến quy định này trở thành hành động bảo hộ lớn nhất của ông Trump từ trước đến nay. Dù các biện pháp có vẻ không quá khủng khiếp như gợi ý ban đầu, đặc biệt khi Canada và Mexico có thể được miễn chịu thuế. Tuy nhiên nó đủ gây ra lo ngại cho nền kinh tế toàn cầu.

Những hạn chế thương mại trước đó của ông Trump, như thuế quan đối với các tấm pin mặt trời và máy giặt được công bố hồi tháng 1 với lý do phá giá, tức dù sao cũng thuộc khuôn khổ quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), và WTO thường xuyên phải giải quyết. Tuy nhiên, động thái mới nhất này với lý do là vì an ninh quốc gia khiến cho các quốc gia khác khó có thể phản ứng lại mà không định ra quy tắc riêng cho mình.

Ông Trump đang sử dụng Mục 232 của Dự luật Khuếch trương Thương mại năm 1962, cho phép hành động dựa trên mối đe dọa đến an ninh quốc gia. Điều này trước đây chỉ được sử dụng trong một số ít trường hợp, chủ yếu liên quan đến dầu. 

Các báo cáo từ Phòng thương mại của ông Trump công bố ngày 16-2 vừa qua cho thấy rằng Mục 232 có thể được sử dụng để hạn chế nhập khẩu thép và nhôm, vì lực lượng vũ trang Mỹ và các ngành công nghiệp quan trọng cần nguồn cung thép nội địa đang có nguy cơ bị đe dọa bởi hàng nhập khẩu.

 Trong trường hợp thông thường, WTO sẽ bày cho họ một cách để khiếu nại, nhưng yêu cầu cần thiết là các thẩm phán tại Geneva nhận định thuế quan này có vi phạm các cam kết WTO. Nếu họ phát hiện ra có vi phạm, các quốc gia bị ảnh hưởng bởi thuế quan có thể trả đũa theo cách riêng của họ với sự bảo trợ từ WTO, với một giới hạn nhất định.

Tuy nhiên, có một chướng ngại vật. Điều XXI của Hiệp ước WTO cho phép một nước thành viên tăng bất kỳ mức thuế được cho là cần thiết để bảo vệ các lợi ích an ninh quan trọng, ngay cả khi không có bằng chứng cho thấy hàng nhập khẩu đang tăng, được trợ cấp hoặc bán dưới giá thành. Viện dẫn Điều XXI cho phép một quốc gia có thể làm bất cứ điều gì họ muốn, và do đó gây nguy hiểm cho toàn bộ hệ thống - đó là lý do tại sao, nó rất hiếm khi được sử dụng.

Sức mạnh của Điều XXI đặt các quốc gia thách thức quy định áp thuế của ông Trump vào ngõ cụt. Nếu các quốc gia đó không đâm đơn kiện lên WTO mà tiến hành trả đũa bằng mọi cách, nghĩa là họ sẽ từ bỏ một nền tảng vững chắc và mọi thứ có thể sẽ leo thang. Nếu họ không thách thức cũng không trả đũa, các quốc gia này vẫn giữ được nền tảng đạo đức cao nhưng ông Trump sẽ tuyên bố chiến thắng, điều này sẽ làm xáo trộn nền kinh tế toàn cầu, và có thể sẽ tiếp tục được khuyến khích.

Đây cũng sẽ là trường hợp rất có thể xảy ra nếu các quốc gia khiếu nại lên WTO và tòa án đứng về phía Mỹ vì Điều XXI. Và trường hợp cuối cùng, nếu họ thách thức và giành chiến thắng, thì không khác gì nói với một quốc gia rằng tòa án tại Geneva biết rõ các lợi ích an ninh của quốc gia đó nằm ở đâu tốt hơn so với tổng thống của họ. Điều này cũng sẽ chẳng đi về đâu.

Tất cả những điều này giúp giải thích tại sao, trong chục năm qua khi Điều XXI được đưa ra, toà án chưa bao giờ có thể đưa ra phán quyết cuối cùng. Bằng cách dựa vào an ninh quốc gia, thay vì đưa ra một vụ án theo kiểu mà tòa án thường quy định, ông Trump đang ngăn cản cơ chế hạn chế trừng phạt bằng hành động trả đũa và do đó ngăn chặn các vụ tranh chấp thương mại có thể xảy ra.

Điều này có thể là tinh khôn về mặt chiến thuật nhưng cũng đặt ra một tiền lệ đáng ngại. Nếu Mỹ dễ dàng sử dụng việc bảo vệ cơ sở an ninh quốc gia cho hành động bảo hộ của mình, thì điều gì có thể khiến những thành viên khác như Ấn Độ hoặc Trung Quốc không hành động tương tự?

Hành vi xấu đã lan rộng trong quá khứ. Vào năm 1956, ngành nông nghiệp Mỹ được miễn trừ các quy tắc hạn chế sự hỗ trợ của nhà nước, để một vài năm sau đó EU đã sử dụng cùng một ngoại lệ tương tự để tạo ra chính sách nông nghiệp chung, một hệ thống trợ cấp méo mó mà các nhà thương thuyết người Mỹ phải mất nhiều năm để ngăn chặn.

Văn Nguyễn

Thời gian qua công tác đầu tư, phát triển hạ tầng công nghệ thông tin (CNTT) phục vụ chiến lược phát triển kinh tế số đã được nhiều bộ ngành, địa phương hết sức quan tâm. Hiện nhiều lĩnh vực đã được ứng dụng CNTT để tăng cường công tác quản lý Nhà nước về ANTT, tạo đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội...

Trong không khí khẩn trương của "Chiến dịch Quang Trung" tại các tỉnh, thành khu vực miền Trung, khi cả hệ thống chính trị đã và đang dồn lực sửa chữa, xây dựng lại những căn nhà của người dân bị mưa lũ lịch sử tàn phá, một lực lượng đáng trân trọng đang ngày đêm cống hiến, góp phần vào thắng lợi của chiến dịch là lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở (gọi tắt là lực lượng an ninh cơ sở). Tại TP Đà Nẵng, từ nơi những triền núi cao bị sạt lở đến những vùng "rốn lũ", hình ảnh lực lượng an ninh cơ sở hiện lên không chỉ là những người giữ gìn sự bình yên cho xóm làng mà đã trở thành những thợ xây, thợ điện nước, thợ mộc, phụ hồ… góp phần dựng nên những mái ấm từ tinh thần đoàn kết vô bờ bến.

Thể thao Việt Nam bước vào năm 2026 với kỳ vọng tạo thêm nhiều dấu ấn, trong đó đặc biệt là tại Đại hội thể thao châu Á lần thứ 20 (ASIAD 20). Cũng dễ hiểu khi ASIAD được xem là sân chơi đỉnh cao nhất của thể thao châu lục.

Đêm giao thừa là thời khắc thiêng liêng để mọi người sum vầy, cùng đón năm mới bên gia đình, nhưng với các CBCS Công an Thủ đô, đây lại là thời gian họ làm nhiệm vụ, thầm lặng hy sinh hạnh phúc riêng, để đảm bảo an ninh, trật tự an toàn giao thông, góp phần mang cái Tết bình yên đến với mọi người, mọi nhà.

Năm 2025 khép lại không bằng một "khoảnh khắc bước ngoặt" kiểu ký một hiệp ước hòa bình lớn hay khai sinh một trật tự quốc tế mới, mà bằng những chuyển động âm ỉ kéo dài suốt 12 tháng. Toàn cầu hóa không biến mất, nhưng bị "khía cạnh an ninh" kéo lại; luật lệ quốc tế không sụp, nhưng ngày càng bị diễn giải theo lợi ích; cạnh tranh nước lớn không dừng, nhưng cũng không còn là một trục duy nhất chi phối mọi hồ sơ.

Vào những ngày cuối năm, lưu lượng phương tiện trên QL1A và nhiều tuyến đường ở các tỉnh, thành miền Trung, trong đó có TP Huế tăng cao. Do đó, cùng với Công an các tỉnh, thành, lực lượng CSGT Công an TP Huế đã tăng cường công tác tuần tra kiểm soát, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm Luật Trật tự, an toàn giao thông (ATGT) đường bộ, góp phần đảm bảo an toàn, bình yên trên các tuyến giao thông.

Tối 31/12, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh cho biết vừa ra quyết định khởi tố vụ án hình sự “Tổ chức đánh bạc” và “Đánh bạc” xảy ra trên địa bàn thành phố, liên quan đến hoạt động cá cược bóng đá trái phép thông qua trang mạng bong88.com, với sự tham gia của 24 đối tượng.

Hội đồng xét xử kết luận, hành vi của bị cáo Lê Trung Khoa trong vụ án là đặc biệt nguy hiểm cho xã hội, gây hoang mang trong xã hội, ảnh hưởng đến uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Các cửa ngõ ở TP Hồ Chí Minh lượng phương tiện tăng đột biến khi dòng người là công nhân, học sinh, người dân về quê nghỉ Tết dương lịch. Người dân ở các tỉnh gần chọn phương tiện xe 2 bánh để về quê lỉnh kỉnh đồ đạc mang theo. Dòng phương tiện mỗi lúc mỗi đông dần. Có một vài tuyến đường các phương tiện đi chuyển rất chậm...

Hành vi phạm tội của Nguyễn Văn Đài đã xâm phạm đến an ninh quốc gia, ảnh hưởng đến uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế nhằm chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam, cần phải xử lý nghiêm trước pháp luật.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文