Lầu Năm Góc phát triển "chiến tranh khảm”

• Liệu có xảy ra chiến tranh Mỹ - Iran?
• "Chảo lửa" Idlib rực cháy, Syria-Thổ Nhĩ Kỳ trước nguy cơ chiến tranh
• “Lời qua, tiếng lại” đẩy Mỹ - Iran tới miệng hố chiến tranh

Tầm nhìn mới lạ của họ về chiến tranh không phải về việc chế tạo các bộ dụng cụ công nghệ lớn hơn, nhanh hơn hoặc thậm chí cao cấp hơn. Trái lại, đó là về việc có được nhiều hệ thống nhỏ hơn, rẻ hơn và có lẽ là công nghệ thấp hơn, nhưng triển khai chúng theo một cách hoàn toàn mới.

Thuật ngữ chính thức của phong cách chiến đấu mới này là "chiến tranh khảm" (mosaic warfare), nhưng một số chiến lược gia ví nó như trò xếp hình Lego.

"Giống như các khối Lego gần như khớp với nhau, các lực lượng "khảm" có thể được kết hợp với nhau để tạo ra các lực lượng có thể nhắm mục tiêu một cách hiệu quả vào hệ thống của kẻ thù với khả năng áp đảo vừa đủ để thành công", theo một nghiên cứu của Viện Clark, phát hành trong tháng 9-2019.

Chiến tranh khảm là giải pháp của Cơ quan Dự án Nghiên cứu Quốc phòng Tiên tiến (DARPA) để đối phó với năng lực quân sự đang phát triển của Trung Quốc.

Các tướng lĩnh của Trung Quốc đã mài giũa quân đội của họ để có thể làm tê liệt bộ não và hệ thống thần kinh của quân đội Mỹ, một chiến lược được gọi là "chiến tranh phá hủy hệ thống" (systems destruction warfare). Họ cũng đã đầu tư rất nhiều vào các hệ thống tên lửa tầm xa và hệ thống phòng không đe dọa các tàu sân bay và máy bay phản lực của Mỹ.

Trong trò chơi chiến tranh được thực hiện bởi các nhà phân tích Mỹ, Trung Quốc thường đánh bại Mỹ trong một số kịch bản của chiến tranh Thái Bình Dương. Với các hàng không mẫu hạm, máy bay phản lực và hệ thống chỉ huy không còn có thể đảm bảo quyền thống trị, quân đội Mỹ đang cải tổ trên diện rộng.

Chiến tranh Lego

Hệ thống vũ khí mạnh nhất của Mỹ tích hợp nhiều khả năng. Ví dụ, máy bay F-35 bao gồm bệ phóng tên lửa, cảm biến radar, trinh sát tàng hình, hệ thống nhắm mục tiêu và nhiều thứ khác được tích hợp thành một.

Với chiến tranh khảm, thay vì một số lượng hạn chế các "đồ chơi" công nghệ cao tân tiến nhất, các chỉ huy quân sự sẽ có chiến lược tương đương với vô số khối xây dựng, bao gồm cả một số sẽ không có người điều khiển. 

Mọi thứ trong bộ công cụ quân sự, như radar, cảm biến radar, thiết bị gây nhiễu, bệ phóng tên lửa hoặc khả năng không gian mạng sẽ được tách ra thành các khối này, sẵn sàng để ráp lại với nhau. Chúng có thể được lắp ráp theo ý muốn để phù hợp với từng kịch bản, tạo ra các vở kịch độc đáo cho từng tình huống. 

Theo một tuyên bố trên trang web của DARPA, giống như các viên đá trong bức tranh khảm, các nền tảng chiến tranh riêng lẻ này được ghép lại với nhau để tạo nên một bức tranh lớn hơn, hoặc trong trường hợp này là một gói lực lượng.

DARPA lần đầu tiên tiết lộ khái niệm chiến tranh khảm vào tháng 8-2017, và kể từ đó đã phát triển nó thông qua thử nghiệm với các kịch bản chiến tranh khác nhau. Cơ quan này đã bắt đầu phát triển công nghệ thông tin có khả năng gắn các khối lại với nhau. 

"Một cách tiếp cận "truyền thống" nghĩa là xây dựng các hệ thống nguyên khối được thiết kế cho các mục đích cụ thể", Harrison Schramm, thành viên cao cấp tại Trung tâm Đánh giá Chiến lược và Ngân sách cho biết. "Với tư cách là một kẻ thù, nếu tôi nhìn vào hệ thống của bạn, tôi có thể nhanh chóng phân tích chiến lược của bạn là gì".

"Nhưng sự khác biệt lớn ở đây (và khác biệt so với các ý tưởng khác) là các lực lượng sẽ nhanh chóng có khả năng sáng tạo và có thể kết thúc bằng cách sử dụng các chiến thuật chưa từng được phát triển trước đó. Nói cách khác, chúng tôi sẽ xác định cách sử dụng bộ công cụ của chúng tôi dựa trên nhận thức của chúng tôi về kịch bản. Đó là một sự khác biệt triệt để. Chiến tranh khảm đang cố gắng làm cho chúng ta tách rời khỏi ý tưởng rằng chúng ta có những nền tảng chỉ có thể chiến đấu theo một cách nhất định, và nếu đối thủ của chúng ta không gia ơn chúng ta, thì chúng ta sẽ thua".

Các chỉ huy cố gắng tìm ra cách ghép các lực lượng của họ bằng hỗ trợ của một cố vấn có trí tuệ nhân tạo (AI). "Thí dụ, Chiến tranh khảm có thể hoạt động trong một trận chiến trên mặt đất bằng cách gửi một máy bay không người lái hoặc robot mặt đất đi tiền trạm cho lực lượng chiến đấu mặt đất chính", theo DARPA. 

"Chúng có thể phát hiện ra một chiếc xe tăng địch. Hệ thống không người lái sẽ trở lại, sau đó được chuyển tiếp sang hệ thống tấn công không tầm nhìn ở phía sau, lần lượt phóng đạn vào mục tiêu".

"Có vẻ như đấy là một điều gì đó rất khả thi, nhưng không phải lúc này", theo Tom Burns, cựu Giám đốc của DARPA - người đã đưa ra khái niệm chiến tranh khảm. "Các giao diện không được thực hiện để truyền đạt loại thông tin đó và quân đội không có phương tiện trên không và trên mặt đất mà nó có thể gửi về phía trước".

Theo các nhà phân tích, sự không phù hợp của các hệ thống này hiện diện khắp quân đội Mỹ. Ngay cả F-35 thế hệ tiếp theo cũng nổi tiếng không thể "nói chuyện" với đồng đội F-22 của nó. Loại thiếu hụt truyền thông đó chính xác là vấn đề mà DARPA đang cố gắng giải quyết trong hoạt động nghiên cứu và phát triển.

Nhỏ hơn và rẻ hơn

DARPA cho biết ý tưởng trung tâm là rẻ, nhanh, gây chết người, linh hoạt và có thể mở rộng, theo bài viết trên trang web chính thức. 

"Thay vì chế tạo một loại đạn đắt tiền, tinh tế được tối ưu hóa cho một mục tiêu cụ thể, hãy kết nối các hệ thống không người lái nhỏ với các khả năng hiện có trong các tổ hợp sáng tạo và liên tục phát triển, tận dụng các điều kiện chiến trường và các lỗ hổng nổi bật. Nói một cách đơn giản, đó là Voltron với giá rẻ: một nhóm máy-người kết hợp các hệ thống không người lái linh hoạt với trực giác chiến lược để đạt nhịp độ mà một kẻ thù không thể sánh được".

"Tốc độ đó về cơ bản khiến một kẻ thù không thể đưa ra phản ứng kịp thời, khiến nó đóng băng như một chiến binh phải đối mặt với một cuộc tấn công lạ lẫm. Về mặt quân sự, nó nằm trong vòng lặp quan trọng của OODA (quan sát, định hướng, quyết định, hành động)".

DARPA không phải là tổ chức quốc phòng duy nhất đang tìm kiếm nhiều hệ thống không người lái nhỏ hơn để đối phó với cuộc cạnh tranh quyền lực lớn với Nga và Trung Quốc, như được nêu trong Chiến lược phòng thủ quốc gia năm 2018 của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Hải quân Mỹ đang xem xét một chiến lược mới gọi là các hoạt động phân tán, có nghĩa là tránh xa sự phụ thuộc vào một vài tàu lớn. Thay vào đó, vũ khí và cảm biến của nó sẽ được trải rộng trên nhiều nền tảng khác, bao gồm cả tàu không người lái, như vậy sẽ không có điểm thất bại duy nhất. Thủy quân lục chiến cũng đang đề xuất sử dụng các tàu nhỏ hơn để cho phép Thủy quân lục chiến cập vào các đảo Thái Bình Dương, nơi họ có thể đặt pin tên lửa an toàn khỏi các tên lửa chống hạm của kẻ thù.

(Còn tiếp)