Rafael Correa: Cựu Tổng thống đối mặt cáo buộc tham nhũng

• Lee Myung-bak-hành trình từ Tổng thống tới tội phạm tham nhũng
• Đương kim Thủ tướng Israel phải hầu tòa vì cáo buộc tham nhũng

Phần liên quan đến bàn tay sạch sẽ được kiểm chứng tại tòa bắt đầu từ ngày 10/2. Các công tố viên cáo buộc ông và các trợ lý đã tài trợ cho chiến dịch tranh cử của ông bằng tiền hối lộ từ những người muốn giành các hợp đồng với chính phủ.

Phiên tòa đang diễn ra được một số người gọi là "phiên tòa thế kỷ của Ecuador", chống lại cựu Tổng thống Rafael Correa cùng 20 chính trị gia và lãnh đạo doanh nghiệp cấp cao khác, bị cáo buộc điều hành một kế hoạch hối lộ trị giá hàng triệu đô la. Nếu bị kết án, người đàn ông cai trị Ecuador trong một thập kỷ có thể bị cấm ra tranh cử một lần nữa, chấm dứt một trong những di sản chính trị lâu dài nhất.

Simón Pachano, giáo sư Khoa Khoa học Xã hội Mỹ Latinh, cho biết sự hiện diện của ông Correa mang rất nhiều sức nặng chính trị ở Ecuador. Bất cứ điều gì xảy ra sẽ có rất nhiều hậu quả trong nước. 

Cựu Tổng thống 56 tuổi bị cáo buộc giám sát một âm mưu trong đó các doanh nghiệp nước ngoài và địa phương thực hiện thanh toán bằng tiền mặt cho đảng chính trị Liên minh PAIS của ông để đổi lấy các hợp đồng làm việc công cộng sinh lợi. 

Các khoản thanh toán được cho là đã được thực hiện từ năm 2012 đến 2016, những năm trùng lặp với thời gian làm Tổng thống của Correa. Ông gọi các cáo buộc như một cuộc săn phù thủy chính trị để ngăn ông tham gia các cuộc bầu cử tiếp theo.

Correa đã lãnh đạo đất nước cho đến năm 2017, thời kỳ ổn định và tăng trưởng kinh tế do sự bùng nổ dầu mỏ và các khoản vay từ Trung Quốc cho phép ông mở rộng chương trình xã hội, xây dựng đường sá, trường học và các dự án khác làm thay đổi Ecuador. Nhưng ông cai trị bằng một nắm đấm sắt - bịt miệng hoặc trừng phạt các nhà phê bình trên báo chí, phe đối lập và tư pháp - và di sản của ông đã ngày càng bị mờ nhạt trong những năm gần đây.

Ông đã công khai mối thù với người kế vị được mình chọn, Lenín Moreno, người mà ông cáo buộc đã "phản bội Cách mạng Công dân" của mình, và bị điều tra về vụ bắt cóc năm 2012 của một nhà lập pháp đối lập. Tuy nhiên, Correa được cho là vẫn có sự hỗ trợ của khoảng 1/4 dân số. Mặc dù ông không thể ra tranh cử tổng thống một lần nữa vì giới hạn nhiệm kỳ, nhưng ông có thể tìm kiếm một ghế trong Quốc hội. 

"Ông ấy chưa chết về mặt chính trị", ông Carlos de la Torre, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Mỹ Latinh tại Đại học Florida, cho biết.

Trưởng công tố viên Diana Salazar đã mở phiên tòa tại Tòa án Công lý Quốc gia, mô tả một cấu trúc tội phạm trong đảng Liên minh PAIS. Hoạt động với tên mã, 11 quan chức đã cùng nhau nhận khoảng 7,7 triệu đô la từ 10 đại diện của các công ty khác nhau, bà nói. Các quỹ được cho là đã được sử dụng cho các hoạt động chính trị như quảng cáo, tiệc tùng, chiến dịch và an ninh tư nhân. "Họ đã phản bội niềm tin của người dân Ecuador", bà Salarar nói. Với những cáo buộc, nếu có tội họ phải đối mặt với 3-5 năm tù.

Luật sư của Correa, Fausto Jarrín, đã cáo buộc tòa án hành động không dựa trên luật pháp đúng đắn vì phiên tòa đã mở và đang tiến hành mặc dù ông yêu cầu phải loại bỏ 3 thẩm phán khỏi vụ án. Correa hiện đang sống lưu vong tại quê hương của vợ mình ở Bỉ. Hiện vẫn chưa rõ liệu ông sẽ ra tòa hay không, mặc dù tòa án đang cho phép một số người bị buộc tội phát trực tiếp qua video trực tiếp.

Trong số các bị cáo khác có ông Jorge Graffiti, cựu Phó Tổng thống của Correa, hiện đang thụ án 6 năm vì nhận hối lộ từ Odebrarou, người khổng lồ xây dựng Brazil tại trung tâm của vụ bê bối lớn nhất khu vực. 

Odebrarou thừa nhận đã trả gần 800 triệu đô la tiền hối lộ, phần lớn trong số đó cho các quan chức ở Mỹ Latinh để bôi trơn cho các hợp đồng xây dựng của công ty. 

Vụ bê bối Odebrarou đã chấm dứt sự nghiệp của một số chính trị gia nổi tiếng nhất ở Mỹ Latinh và kích động một phán đoán khu vực về tham nhũng cố thủ sâu sắc. Odebrarou không được nêu tên trong vụ kiện hiện tại chống lại Correa, mặc dù một mô hình chính trị tương tự bị cáo buộc nhận hối lộ để đổi lấy hợp đồng.

Tại phiên tòa hôm 10/2 vừa qua, Gabriela Moreira, luật sư của doanh nhân Pedro Verduga, chủ sở hữu công ty xây dựng Equitesa của Ecuador, cho biết một trong những cố vấn của Correa, Pamela Martínez, đã gây áp lực cho khách hàng buộc phải trả tiền hối lộ, đe dọa rút tiền của nhà nước đối với các hợp đồng đã được ký cho công ty. Một cách riêng biệt, một cựu thư ký tư pháp cho Correa gần đây đã đăng trên các tài liệu Twitter cho thấy các khoản thanh toán được thực hiện cho Martínez. 

"Đây là một thực tế không chỉ diễn ra ở Ecuador, mà tất cả các nước Mỹ Latinh", ông Pachano nói.

Vụ việc xảy ra khi Tổng thống đương nhiệm của Ecuador đấu tranh để hồi sinh một nền kinh tế ấm áp. Moreno vẫn mắc cạn sau gần 2 tuần bạo lực năm ngoái. Các cuộc biểu tình diễn ra sau quyết định đột ngột của Moreno nhằm chấm dứt trợ cấp nhiên liệu và được giải quyết bằng cách ký một thỏa thuận với các nhà lãnh đạo bản địa để hủy bỏ gói thắt lưng buộc bụng của Quỹ Tiền tệ Quốc tế.

Mặc dù phiên tòa có thể chấm dứt tham vọng chính trị của Correa, nhưng cũng có cơ hội để ông tìm ra cách để tiến lên. Nếu phiên tòa kéo dài, nó có khả năng trùng lặp với cuộc bầu cử vào năm tới. Nếu Correa tuyên bố ông đang tranh cử vào văn phòng lập pháp, ông có thể nhận được quyền miễn trừ của Quốc hội, bảo vệ anh ta khỏi bị truy tố, các nhà phân tích nói. Nếu bị kết tội, ông sẽ không bao giờ có thể trở lại với tư cách là một chính trị gia ở Ecuador, Torre nói.

Trên đường phố Quito, một số người dân Ecuador như María de Lourdes Tipán, 34 tuổi, một người đưa tin, cho biết họ không tin rằng Correa chịu trách nhiệm trực tiếp cho bất kỳ vụ hối lộ nào xảy ra trong chính phủ của mình. "Họ nên trừng phạt những kẻ đã cướp và không phải là một người đàn ông đã làm rất nhiều cho người nghèo", cô nói.

Những người khác đã có một cách tiếp cận ít thông cảm hơn. "Hiện tại, Correa đồng nghĩa với hối lộ", Juan Rodríguez, 21 tuổi, sinh viên đại học cho biết. "Thật khủng khiếp vì hình ảnh của Ecuador bị mờ nhạt bởi một chính phủ của những tên trộm".