Sóng gió Nhà Trắng

• Chuyện Donald Trump sau 1 năm cầm quyền: Trump là trên hết
• Tổng thống Trump bất ngờ sa thải Cố vấn an ninh quốc gia

Việc ông Trump sa thải 3 quan chức chủ chốt chỉ qua một đêm không chỉ khiến Nhà Trắng nổi sóng, mà người Mỹ và cả thế giới cũng phải mắt tròn mắt dẹt trước sự táo bạo và cương quyết của vị Tổng thống xuất thân tỷ phú.

Chưa có tiền lệ

Ông Trump đã mạnh dạn bảo vệ việc sa thải mạnh tay của mình, nhấn mạnh rằng ông chỉ đơn giản là một “người cầu toàn”. Nhưng chắc chắn những người trong cuộc - những người đang làm việc cho Nhà Trắng - phải sống dưới một áp lực tâm lý rất lớn. Nhà sử học chính trị Kathryn Tenpas nhận định trên Washington Post: "Điều này quả là chưa từng có tiền lệ”.

Chỉ trong năm đầu tiên của Tổng thống Trump, 34% nhân viên cao cấp bỏ việc, thay đổi vai trò hoặc bị sa thải, theo bà Tenpas. Trưởng Cố vấn kinh tế Gary Cohn tuần trước đã đưa con số này lên 43%, gần gấp 3 tổng con số tính đến cuối năm thứ 2 tại nhiệm sở của cựu Tổng thống Barack Obama.

Và theo bà Tenpas, sự xáo trộn này sẽ càng nhanh hơn, vì năm thứ hai của tổng thống có xu hướng là thời gian để các vị trí nhân sự củng cố hoặc ra đi. "Có một hiệu ứng domino", bà nói. "Họ không thay người đủ nhanh và các nhân viên hiện tại phải gánh thêm gánh nặng công việc".

Hầu hết các biến động xuất hiện từ văn phòng của Chánh Văn phòng, Phòng Truyền thông, Phòng Báo chí và Hội đồng An ninh Quốc gia. Có tới 28 cán bộ công nhân viên trong tổng số 65 người đã phải thay đổi hoặc rời vị trí.

Công việc của Giám đốc truyền thông Nhà Trắng là vị trí “ghế nóng” nhất. Kể từ khi ông Trump lên nắm quyền vào tháng 1-2017, Michael Dubke, Sean Spicer, Anthony Scaramucci và Hope Hicks đã rời khỏi “ghế nóng” này. Trong số đó, Scaramucci chỉ ngồi “ghế nóng” được 10 ngày.

Thư ký Nhà Trắng Rob Porter cũng đã từ chức hồi tháng trước sau khi có cáo buộc về bạo lực gia đình.

CNN đã gọi sự thay thế nhanh chóng Ngoại trưởng Tillerson bằng Giám đốc CIA Mike Pompeo là một "vụ nổ đầu người thực sự". Nhưng thật ra, căng thẳng giữa Tổng thống và Bộ trưởng Ngoại giao đã bộc lộ trong nhiều tháng liền, và việc sa thải ông Tillerson đã được đồn đoán từ vài tháng trước.

Hai người đã mâu thuẫn từ sau phản ứng của Tổng thống Trump về bạo lực tại Charlottesville, Virginia vào năm ngoái; thỏa thuận khí hậu Paris; thỏa thuận hạt nhân Iran; và khủng hoảng ngoại giao Qatar.

Thật không may cho các cựu nhân viên của ông Trump, làm việc cho Nhà Trắng không còn mang lại một lợi thế việc làm như trong quá khứ. Các nhân viên cao cấp như Reince Priebus và Steve Bannon không tận dụng được vị thế để sinh lợi sau khi họ rời đi.

“Khởi động sạch sẽ”

Vậy ai sẽ là người kế tiếp? Rất ít nhân viên có thể tự tin mình an toàn trước những quyết định sa thải thất thường của Tổng thống.

Ông Trump đã thường xuyên đánh đầu với "Tổng Chưởng lý bị bao vây của chúng tôi" Jeff Sessions, sau khi Bộ trưởng Tư pháp tự loại mình ra khỏi cuộc điều tra về nghi vấn nỗ lực can thiệp của Nga vào năm ngoái. Tổng thống Trump nói với tờ The New York Times: “Sessions đừng bao giờ tự rút lui, và nếu ông ta tự rút lui, ông ấy lẽ ra phải nói với tôi trước khi ông ấy đảm nhận công việc và tôi sẽ chọn người khác”.

Ông đã chỉ trích ông Sessions vì "quá yếu đuối trước những tội lỗi của Hillary Clinton". Và tháng trước, Tổng thống Trump viết trên Twitter: "Câu hỏi: Nếu tất cả sự can thiệp của Nga diễn ra trong thời của Tổng thống Obama, đến ngày 20-1-2017, tại sao chính quyền Obama không phải là đối tượng điều tra, ông Obama đã làm một điều gì đó liên quan đến việc can thiệp vào cuộc khủng hoảng này?”.

Khi nhậm chức, ông Trump đã ca ngợi nhân viên của mình là đội ngũ “nội các có chỉ số IQ cao nhất từ trước đến nay”. Nhưng trong những tháng tiếp theo, ông đã liên tục sa thải hoặc khiến họ phải rời khỏi chức vụ.

Nhiều bài báo đưa tin đồn ông Trump và Trưởng Văn phòng John Kelly không hài lòng với những báo cáo về các hành vi bị cáo buộc là không đúng đắn của nhân viên Nhà Trắng. Và dù họ thống nhất về vấn đề này, ông Kelly cũng được cho là một trong những người đầu tiên sẽ rời đi. Một người khác là Cố vấn An ninh quốc gia John Bolton, ông Trump dự kiến sẽ phỏng vấn cả hai vị trí vào cuối tuần này.

"Ông Trump là tư lệnh. Ông ấy cầm quyền hơn một năm nay, ông biết các đòn bẩy của những công việc có quyền lực sẽ tác động như thế nào”, một đảng viên Cộng hòa liên lạc thường xuyên với Nhà Trắng nói với Vanity Fair.

Một người khác nói rằng ông Trump đang muốn "khởi động lại một cách sạch sẽ". Con gái Ivanka và con rể Jared Kushner của ông Trump dự kiến sẽ được yêu cầu nhẹ nhàng rời khỏi vị trí, với miễn trừ an ninh của Kushner đã được gỡ bỏ. Tuy nhiên, họ có thể đóng vai trò trong chiến dịch năm 2020 của ông Trump.

Theo Axios, tháng trước, 4 quan chức nội các đã được mời đến các cuộc họp thảo luận về các thực tiễn đáng ngờ, mặc dù người phát ngôn cho biết đây là những cuộc thảo luận "tích cực" về "phán đoán đạo đức thông minh".

Bộ trưởng Bộ Cựu chiến binh David Shulkin đã sử dụng tiền của người đóng thuế để tài trợ cho chuyến đi của vợ đến châu Âu. Một cuộc điều tra của chính phủ cho thấy ông đã thất bại trong việc khắc phục những vấn đề tồn tại lâu dài của các ống tiêm bẩn và thiếu thiết bị làm cho bệnh nhân bị bệnh hiểm nghèo tại một bệnh viện cựu chiến binh lớn.

Bộ trưởng Bộ Phát triển Đô thị Ben Carson đã cố gắng "hủy bỏ một đơn hàng trị giá 31.000 USD để mua một bộ bàn ghế, tủ bếp", sau khi Chủ tịch Ủy ban Giám sát Nhà Trắng công bố một cuộc điều tra. Giám đốc Cơ quan Bảo vệ môi trường Scott Pruitt đã bị chỉ trích khi bay vé hạng nhất bằng tiền công và sử dụng máy bay quân sự với chi phí 45.800 USD trong chuyến đi tới Rome.

Bộ trưởng Nội vụ Ryan Zinke đã bị điều tra về các chuyến bay chở hàng và chọc giận Trump bằng cách thông báo bất ngờ rằng Florida sẽ được miễn khoan dầu ngoài khơi.

Ai an toàn?

Chỉ có một vài người dường như vẫn khá thoải mái: Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis, Giám đốc Ngân sách Mick Mulvaney, Đại sứ Liên Hiệp Quốc Nikki Haley và Ngoại trưởng mới Mike Pompeo.

Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin gần gũi với Tổng thống và đã giành được những “điểm thưởng” bằng chiến thắng cải cách thuế quan quan trọng, nhưng ngay cả ông cũng đã làm phật lòng đảng Cộng hòa trong việc xử lý trần nợ.

Một số bộ trưởng vẫn an toàn vì không mấy được chú ý. Họ bao gồm Bộ trưởng Nông nghiệp Sonny Perdue, Bộ trưởng Giao thông vận tải Elaine Chao, Bộ trưởng Lao động Alex Acosta, Bộ trưởng Bộ Y tế và Dịch vụ con người Alex Azar.