Venezuela gia tăng khủng hoảng!

• Lãnh đạo phe đối lập Venezuela tố chính quyền Maduro bắt cóc cấp phó
• Nga ráo riết tìm lối thoát cho cuộc khủng hoảng Venezuela
• Rơi trực thăng quân sự ở Venezuela, 7 người thiệt mạng

Mặc dù lãnh đạo phe đối lập Juan Guaido kêu gọi quân đội hỗ trợ, nhưng lãnh đạo lực lượng vũ trang cho đến nay hầu hết vẫn trung thành với Tổng thống Maduro, người nắm quyền lực kể từ khi cố vấn của ông, cố Tổng thống Hugo Chavez, qua đời năm 2013.

Gia tăng căng thẳng

Phe đối lập ở Venezuela thường tổ chức các cuộc biểu tình lớn trên đường phố chống lại Tổng thống Maduro nhưng không thể đánh bật ông ta mặc dù suy thoái kinh tế sâu sắc và siêu lạm phát. Người biểu tình cho biết họ đã chuẩn bị cho quá trình lật đổ Tổng thống Maduro kéo dài. Laila Amezquita, một y tá 52 tuổi đến từ quận trung tâm của thành phố Caracas, cho biết: "Sau 3 tháng, Guaido đã có thể làm những gì họ chưa làm được trong 20 năm và người ta phải kiên nhẫn".

Những người khác thất vọng vì không có gì thay đổi hơn 3 tháng sau khi Guaido, người được nhiều nước công nhận là Tổng thống hợp pháp hiện nay của Venezuela, cho rằng cuộc bầu cử lại của ông Maduro năm 2018 là bất hợp pháp. Ông Guaido được Mỹ, Liên minh châu Âu và các nước khác công nhận là người đứng đầu hợp pháp của Venezuela, trong khi ông Maduro được hỗ trợ bởi các quốc gia như Nga, Trung Quốc và Cuba.

Những đường đứt gãy đó đang ngày càng đặt Venezuela vào trung tâm của căng thẳng địa chính trị toàn cầu. Chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Chính phủ Maduro và không loại trừ sự can thiệp của quân đội, mặc dù họ nói rằng họ thích một sự chuyển tiếp hòa bình. "Hành động quân sự là có thể. Nếu đó là những gì mà được yêu cầu, thì đó là những gì Mỹ sẽ làm", Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nói với Fox Business Network.

Lầu Năm Góc hôm 1-5 dường như trấn an khi nói rằng họ chưa chuẩn bị can thiệp trực tiếp vào Venezuela, nhưng thừa nhận kế hoạch dự phòng chi tiết khi tình trạng hỗn loạn chính trị ở quốc gia giàu dầu mỏ ngày càng sâu sắc. Vài giờ sau khi Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nói rằng Mỹ đã sẵn sàng hành động quân sự nếu cần thiết, quyền Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Patrick Shanahan nói rằng Mỹ đã thực hiện kế hoạch hết sức nghiêm trọng đối với Venezuela. Nhưng ông và các quan chức khác tiếp tục nhấn mạnh sẽ dùng áp lực ngoại giao và kinh tế như một cách giúp lật đổ Maduro, thay vì sự thay đổi chế độ do quân đội Mỹ lãnh đạo.

Khi được hỏi liệu quân đội Mỹ có được chỉ dẫn để chuẩn bị cho một cuộc xung đột ở Venezuela hay không, bà Kathryn Wheelbarger, trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng về các vấn đề an ninh quốc tế, nói: "Tất nhiên, chúng luôn luôn xem xét tùy chọn có sẵn và các kế hoạch cho các trường hợp dự phòng. Tuy nhiên, trong trường hợp này, chúng tôi chưa nhận được các mệnh lệnh mà bạn đang thảo luận, không, không phải", bà Wheel nói với Ủy ban Dịch vụ vũ trang Hạ viện.

Cho đến nay, quân đội Mỹ chủ yếu chỉ đang "quan sát" trong bối cảnh các quyết định chính sách đối ngoại của Mỹ đối với Venezuela đang được triển khai. Họ cũng có những đóng góp nhỏ, như giúp đưa tàu viện trợ nhân đạo đến Colombia để tiếp tục vận chuyển đến Venezuela. 

Quân đội cũng đã tăng cường thu thập thông tin tình báo và chia sẻ thông tin tình báo với các đồng minh, như Colombia, trong khi lên kế hoạch cho một cuộc di tản của người Mỹ không có khả năng chiến đấu khỏi Venezuela, nếu cần. Kế hoạch như vậy là tiêu chuẩn trong bất kỳ cuộc khủng hoảng nào ở mức của Venezuela hiện tại.

Tướng Hải quân Mỹ Joseph Dunford, cho biết ông tập trung vào thu thập thông tin tình báo và sẵn sàng đáp trả, nếu Tổng thống Trump tìm kiếm sự tham gia lớn hơn của Lầu Năm Góc. Nhưng ông nhấn mạnh rằng quân đội nên hành động theo cách tăng cường quan hệ đối tác ở Mỹ Latinh - nơi triển vọng can thiệp quân sự của Mỹ là không phổ biến. "Tôi nghĩ rằng điều thực sự rất quan trọng là chúng tôi làm việc với những người khác trong khu vực để giải quyết vấn đề này", Tướng Dunford nói.

Đô đốc Hải quân Mỹ Craig Faller, Chỉ huy Bộ Tư lệnh miền Nam Mỹ, giám sát các lực lượng Mỹ ở Mỹ Latinh, cho biết một trọng tâm lớn cho Mỹ và các đối tác trong khu vực là sẽ giúp khôi phục cơ sở hạ tầng kinh tế quan trọng của Venezuela sau khi ông Maduro ra đi. 

Khi được hỏi liệu ông có thấy vai trò của quân đội Mỹ trong việc lật đổ chính quyền của Tổng thống Maduro không, ông Faller nói: "Sự lãnh đạo của chúng tôi rõ ràng: Phải, chủ yếu là một sự chuyển đổi dân chủ". Tuy nhiên, ông Faller nói Bộ Tư lệnh miền Nam đã sẵn sàng hành động nếu được kêu gọi cho bất kỳ kịch bản nào.

Mỹ - Nga gia tăng bất đồng

Mỹ và Nga đã lời qua tiếng lại cảnh báo chống can thiệp vào Venezuela, sau khi Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cáo buộc Moskva ngăn Tổng thống Nicolas Maduro rời khỏi đất nước. Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov nói với ông Pompeo qua điện thoại rằng những "bước đi mạnh mẽ hơn nữa" tại Venezuela sẽ gây ra hậu quả nặng nề. Nga nhấn mạnh rằng sự can thiệp của Washington vào các vấn đề nội bộ của một quốc gia có chủ quyền và các mối đe dọa đối với sự lãnh đạo của họ là một sự vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết ông Pompeo kêu gọi Nga ngừng hỗ trợ Tổng thống Maduro. Ông cũng nhấn mạnh rằng sự can thiệp của Nga và Cuba đang gây bất ổn cho Venezuela và cho mối quan hệ song phương giữa Mỹ và Nga. Hôm 30-4, ông Pompeo đã cáo buộc Nga can thiệp để thuyết phục Tổng thống Maduro từ bỏ kế hoạch chạy trốn khỏi đất nước. Nga đã bác bỏ cáo buộc đó vào ngày 1-5, với phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Maria Zakharova gọi đó là tin giả mạo.

Mỹ đã chỉ trích Nga và Cuba đã làm việc để ủng hộ Tổng thống Maduro. Trong khi đó, Nga, nước đã cung cấp cho Venezuela vũ khí và các khoản vay, thì cho rằng Mỹ đang cố gắng khuyến khích một cuộc đảo chính ở quốc gia Mỹ Latinh. Khi được hỏi liệu Washington có xem xét thêm các biện pháp trừng phạt đối với Nga vì tình hình này hay không, Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ John Bolton nói với các phóng viên rằng Hội đồng An ninh Quốc gia sẽ họp để thảo luận về Venezuela và "chúng tôi sẽ cân nhắc rất nhiều bước".

Ông Bolton không nói chi tiết những gì Mỹ biết về những cáo buộc của mình rằng Nga đang ảnh hưởng đến các kế hoạch của Tổng thống Maduro, nhưng ông nói rằng sự can thiệp của Moskva không được hoan nghênh. "Đây là bán cầu của chúng tôi. Nó không phải là nơi người Nga nên can thiệp. Đây là một sai lầm về phía họ. Nó sẽ không dẫn đến sự cải thiện các mối quan hệ", ông Bolton nói.

Bài kiểm tra của Guaido

Cho đến nay, Tổng thống Maduro vẫn duy trì sự kiểm soát đối với các tổ chức nhà nước và lòng trung thành của các lực lượng vũ trang, khiến người ta thắc mắc liệu ông Guaido sẽ làm được gì tiếp theo. Tin cho biết ông Guaido đã tìm cách kêu gọi sự ủng hộ từ các căn cứ truyền thống của ông Maduro, tức các tầng lớp lao động. Hôm 1-5, Guaido cho biết ông sẽ xem xét đề nghị của công nhân để kêu gọi một loạt các điểm dừng dẫn đến một cuộc đình công chung.

Mức sống của người dân Venezuela đã giảm hơn nữa trong vài tháng đầu năm, với tình trạng mất điện và thiếu nước làm tăng siêu lạm phát và tình trạng thiếu lương thực và thuốc men kinh niên đã khiến hàng triệu người phải di cư. Hiện nay, mỗi ngày số người Venezuela chạy trốn qua biên giới tới Brazil cao gấp 3 lần trước đây, theo dữ liệu công bố hôm 1-5 của Chính phủ Brazil.

Ông Maduro, người nói Guaido là một con rối của Mỹ đang tìm cách dàn dựng một cuộc đảo chính, cũng kêu gọi một cuộc tuần hành. Trong một bài phát biểu trước những người ủng hộ tập trung gần dinh Tổng thống Miraflores, Maduro nói rằng ông nhận ra sự cần thiết của những thay đổi lớn trong cuộc cách mạng của người Bolivar.