Vì sao người Hồng Kông phản đối dự thảo Luật dẫn độ?

• Bé gái 12 tuổi mang 142 mẫu máu vào Hong Kong để xét nghiệm giới tính
• Tết Hong Kong qua góc nhìn của một người Việt Nam

Thành phần tham gia biểu tình rất đa dạng, từ luật sư, doanh nhân tới sinh viên cùng hô hào khẩu hiệu và cầm biểu ngữ yêu cầu chính quyền đặc khu hủy bỏ dự luật này. Chính quyền đã phải huy động khoảng 2.000 cảnh sát để giữ trật tự.

Cuộc biểu tình bắt đầu lúc 15h ngày 9-6 tại công viên Victoria. Cảnh sát buộc phải đóng cửa các ga tàu Wanchai và Mongkok trong nỗ lực kiểm soát đám đông trong vòng một giờ kể từ khi cuộc tuần hành bắt đầu. Dưới cái nóng 32 độ C, đám đông thu hút cả những gia đình trẻ đưa con nhỏ theo trong xe đẩy và những người lớn tuổi cùng tuần hành. 

Phe đối lập phản đối dự luật dẫn độ bao gồm nhiều thành phần, từ các doanh nhân, luật sư tới sinh viên… Những người tuần hành đi qua các khu vực mua sắm và dân cư đông đúc của Hồng Kông như vịnh Đồng La và Wanchai, tới trụ sở lập pháp viện Hồng Kông. 

 “Tôi đến đây để chiến đấu”, Reuters dẫn lời một cụ ông 78 tuổi họ Lai, người ngồi xe lăn đi biểu tình và là một trong những người có mặt sớm nhất ở công viên Victoria trước khi cuộc tuần hành bắt đầu.

Theo Reuters, số người tham gia cuộc biểu tình ngày 9-6 là lớn nhất tại Hồng Kông kể từ năm 2003, khi đó, 500.000 người xuống đường phản đối chính quyền lên kế hoạch thắt chặt luật an ninh. Trong đợt đại biểu tình Chiếm Trung Hoàn kéo dài gần 3 tháng vào năm 2014 cũng chỉ có khoảng 100.000 người có mặt thường trực trên đường phố.

Những thay đổi của đạo luật nhằm đơn giản hóa thủ tục cho phép dẫn độ nghi phạm bị truy nã, xét theo từng trường hợp, sang Trung Quốc đại lục, thậm chí cả Macau và Đài Loan, ngoài 20 quốc gia mà Hong Kong đã có hiệp ước dẫn độ trước đó. Những thay đổi này sẽ được bỏ phiếu thông qua thành luật vào cuối tháng 6 này. 

Đặc khu trưởng Lâm Trịnh Nguyệt Nga và các quan chức chính quyền cho rằng dự thảo là cần thiết để xóa bỏ "lổ hổng pháp lý tồn tại từ lâu", chấm dứt tình trạng tội phạm truy nã từ đại lục lợi dụng đặc khu hành chính này làm nơi trú ẩn; đồng thời khẳng định luật này có biện pháp bảo vệ đầy đủ, bao gồm sự bảo hộ cho thẩm phán địa phương xét xử vụ án trước khi có sự chấp thuận của Đặc khu trưởng Hồng Kồng. Chính quyền cho biết người phạm tội chính trị hoặc tôn giáo, hoặc án tử hình sẽ không bị dẫn độ.

Tuy nhiên, dự luật bị chỉ trích làm giảm sự độc lập của hệ thống tư pháp Hồng Kông và khiến người dân có nguy cơ đối mặt với cáo buộc không rõ ràng cùng khả năng bị xét xử không công bằng ở đại lục. Viễn cảnh dẫn độ sang xét xử tại tòa án Trung Quốc không chỉ khiến người dân mà ngay cả các thẩm phán cấp cao của Hong Kong cũng lo sợ.

Trước đó, vào tháng 4- 2019, hàng ngàn người cũng đã tham gia biểu tình, yêu cầu chính quyền Hồng Kông hủy bỏ dự luật dẫn độ.

Hội đồng Lập pháp Hồng Kông sẽ có phiên họp lần 2 về dự luật vào ngày 12- 6. Phiên họp hồi tháng 5 xảy ra trong hỗn loạn do vụ ẩu đả giữa các nhà lập pháp đối lập và những người ủng hộ chính quyền trung ương. Dự luật này dự kiến sẽ được thông qua vào tháng 7 tới.

Hồng Kông, thuộc địa cũ của Anh được trao trả về cho Trung Quốc vào năm 1997 với những đảm bảo về các quyền tự trị và tự do, bao gồm cả hệ thống tòa án riêng biệt. Năm 2003, khoảng 500.000 người Hồng Kông đã biểu tình phản đối một dự luật an ninh gây tranh cãi. Cuộc biểu tình năm đó đã góp phần dẫn tới việc Trưởng đặc khu hành chính Hồng Kông khi đó là ông Đổng Kiến Hoa phải từ chức. Đến nay, dự luật đó vẫn chưa được thông qua.

Nhiều nước phương Tây và doanh nghiệp nước ngoài cho rằng dự luật Dẫn độ của Hồng Kông là một sự đe dọa đối với khuôn khổ "một quốc gia hai chế độ" - điều vốn được xem là nhân tố giúp duy trì địa vị của Hồng Kông là một trung tâm tài chính toàn cầu. Trước khi biểu tình nổ ra, dự luật trên đã trở thành một vấn đề căng thẳng mới giữa Trung Quốc và Mỹ - quốc gia cấp cho Hồng Kông địa vị thương mại đặc biệt dựa trên sự độc lập về pháp lý của vùng lãnh thổ với đại lục. Mỹ, Canada, Liên minh châu Âu (EU) và Anh đều đã bày tỏ quan ngại về dự luật.

Trong khi đó “Thời báo Hoàn cầu” của Trung Quốc thì cho rằng các nhóm đối lập ở Hồng Kông và lực lượng nước ngoài ủng hộ các nhóm này đang "thổi phồng" hoạt động lập pháp bình thường của Hồng Kông.