Chiến dịch tiêu diệt thủ lĩnh ly khai Chechnya

Lần đầu xạ thủ bắn tỉa đã trượt - viên đạn chỉ sượt qua bẹn của Dudaev. Lần thứ 2, trái mìn gài trên đường chỉ làm lật xe chở Dudaev. Trong lần thứ 3, Dudaev thoát chết một cách kỳ diệu: hắn đã ra khỏi nhà cùng với số bảo vệ, 5 phút sau ngôi nhà đó bị tên lửa bắn từ máy bay thổi sạch.

Báo KP (Sự thật Thanh niên - Nga) mới đây đã có cuộc phỏng vấn Vladimir Iakovlev và Iuri Akcenov - 2 cựu sĩ quan đã giải ngũ của Cục Tình báo trung ương thuộc Bộ tổng tham mưu lực lượng vũ trang. Họ đã tham gia chiến dịch loại bỏ thủ lĩnh phiến quân vào tháng 4/1996.

Cho đến nay, có lẽ không ai kể ra được mọi chi tiết của chiến dịch này. Tất cả tư liệu đều được giữ bí mật, vì trong những việc như thế "công nghệ" thành công là vũ khí bí mật của ngành tình báo. Còn kết quả của chiến dịch đó là từ hoạt động phối hợp của Cơ quan An ninh Liên bang Nga và Cục Tình báo quân đội, với sự tham gia của không quân Nga.

Sau phát tên lửa từ không trung, xe của Dudaev chỉ còn là đống sắt bẹp dúm; Tổng thống tự phong của Chechnya đến ngày cuối cùng vẫn không tin nổi là bàn tay của đặc nhiệm Nga có thể túm được hắn (ảnh nhỏ).

2 sĩ quan cấp tá từ trung ương được điều đến các đơn vị tình báo ở Chechnya. Khi đó ông Iakovlev là thiếu tá, phó chỉ huy đội đặc nhiệm. Dưới quyền ông có 30 sĩ quan, binh sĩ được huấn luyện tốt về kỹ năng bắn tỉa, sử dụng mìn, liên lạc vô tuyến, dẫn đường cho không quân. Các viên chỉ huy được lệnh tiêu diệt Dudaev.

Đội của ông Iakovlev làm nhiệm vụ rà soát một khu vực cách Grozny (thủ phủ Chechnya) 30-40 km về phía đông nam. Làng Gekhi-Chu nằm ở ranh giới khu vực này với khu vực thuộc trách nhiệm đội bên cạnh. Tin mật báo cho biết trước, ngày 21/4/1996 Dudaev đã 3 lần đến khu vực này. Cùng với hắn thường xuyên có khoảng 30 cận vệ. Lực lượng này luôn rà soát một phạm vi rộng quanh Dudaev, nên người ta không thể bí mật đưa lính bắn tỉa vào tiếp cận Dudaev. Các nhân viên đặc nhiệm  ở khu vực bên cạnh may mắn hơn: Nhờ một số nguồn tin ở địa phương cho biết, Dudaev vẫn gọi điện thoại vệ tinh tại một địa điểm trong bãi hoang.

Để "mua chuộc" được dân bản xứ, tình báo Nga đã phải thương lượng rất lâu, phải tổ chức "thương vụ" sao cho không bị lừa đảo, "hàng" không phải "đồ giả".  Người Nga phải bỏ ra 1 triệu USD, mặc dù ban đầu bị đòi giá 2 triệu. Khi đó ông Eltsin đang trong chiến dịch tranh cử tổng thống, quanh ông có nhiều đại gia sẵn sàng bỏ ra khoản "vặt vãnh" như vậy để ông chiến thắng.

Chính "nguồn tin" người Chechnya đã chỉ ra điểm đến của Dudaev. Khi biết tin, từ tổng tham mưu người ta lệnh đặt một quả mìn công suất mạnh ở "điểm liên lạc" và bãi đất hoang được theo dõi liên tục. Nhưng Dudaev không xuất hiện ở đó nữa. Phía Nga bắt đầu nghi ngờ "bị lừa". Bên kia báo lại để kiểm tra cho chính xác…

Do kế hoạch đặt mìn có may rủi, tình báo quân đội Nga và Cơ quan An ninh liên bang soạn ra một phương án khác: tấn công bằng tên lửa từ máy bay có đầu dẫn laser, bắt tín hiệu theo tia phát từ điện thoại vệ tinh. Nhưng họ đã không thành công trong vài lần thử theo hướng này. Từ sân bay ở Mozdok đến làng Chekhi-Chu - nơi ẩn nấp của Dudaev, máy bay mất khoảng 7-8 phút, còn Dudaev thường nói chuyện bằng điện thoại vệ tinh chỉ trong 5 phút. Khi ống nghe được bỏ xuống, không còn tín hiệu nữa và tên lửa bị "mù".

Nhưng để bắn trúng tên lửa vào điện thoại của Dudaev, cần biết mã số của máy. Quanh vấn đề này người ta nghĩ ra đủ chuyện. Theo một trong những tin đồn, người Mỹ đã tặng điện thoại vệ tinh Inmarsat cho Dudaev và báo cho Nga mã của nó. Một giả thuyết khác - có một người Thổ Nhĩ Kỳ nào đó đã chuyển máy điện thoại là quà tặng của Thủ tướng Thổ cho Dudaev, người này bị rơi vào tay tình báo quân đội Nga, họ "làm lại" điện thoại và để "đặc phái viên" chuyển tới địa chỉ cần thiết.

Đầu tự dẫn laser nhìn thấy mục tiêu theo đúng thời gian thực.

Trên thực tế, theo kênh riêng của mình, tình báo Nga đã xác định được Dudaev có sử dụng điện thoại vệ tinh của Mỹ. Chỉ còn 3 vấn đề cần giải quyết: chỉnh thiết bị của tình báo nhắm vào điện thoại này, kịp thời nắm được khi nào Dudaev sắp có cuộc liên lạc tiếp theo và ra lệnh cho các máy bay tiêm kích vào cuộc. Máy bay định vị vô tuyến tầm xa của ngành tình báo khi đó thường xuyên có mặt trên không trung, nên việc xác định mục tiêu không quá khó. Chỉ còn một vấn đề là Dudaev sẽ nói chuyện trong bao nhiêu lâu.

Trong ngày định mệnh đó, Dudaev đã nói chuyện lâu gấp 3 lần, khoảng 15-20 phút. Trước đó, qua điệp viên người Chechnya, tình báo Nga biết được rằng vào một ngày tháng 4, Dudaev định liên lạc từ khu vực nào đó, thậm chí họ biết vào khoảng thời gian nào. Do đó tất cả các lực lượng được đưa vào tình trạng sẵn sàng tác chiến. Cả các nhân viên tình báo trên mặt đất và các phi công đã gặp may: khi Dudaev còn đang tới gần làng Chekhi-Chu thì máy bay ở Mozdok đã được lái ra đường cất cánh.

Về sau tình báo Nga mới biết đi cùng với Dudaev còn có cả vợ, các trợ lý cận vệ hắn. Tất cả đi đến bãi đất trống, mở điện thoại vệ tinh ra. Những người của ông Iakovlev mới nghe thấy tiếng máy bay xa xa, thì đã bùng lên một tiếng nổ chói tai. Vài tiếng sau họ nhận được tin khẳng định phía bên kia đang chuẩn bị mai táng cho Dudaev… Một tin mã hóa được truyền về Bộ tổng tham mưu: "Ông chủ đã ngủ rất say".

Vào ngày 22/4/1996, Tổng thống Eltsin đang viếng thăm thành phố Khabarovsk. Sau cuộc gặp gỡ ban lãnh đạo vùng, đoàn khách đến một nhà hàng ở địa phương để ăn trưa. Khi bữa ăn đang diễn ra sôi nổi, thì một sĩ quan thông tin tiến lại gần, báo với Tổng thống Eltsin là Giám đốc Cơ quan An ninh liên bang đang chờ nói chuyện, có tin quan trọng và khẩn cấp. Ông Eltsin sang phòng bên cạnh.

Một người chứng kiến cảnh đó về sau kể: ông Eltsin hồi hộp đến mức quên đóng cửa sau lưng lại, và gần như la lớn vào ống điện thoại: "Điều đó có chắc chắn không? Đó có phải là sự thật không?". Ông cám ơn rối rít và hứa sẽ phong anh hùng cho những người thực hiện chiến dịch. Tổng thống Nga quay lại bàn ăn với tinh thần vui vẻ và thậm chí nhảy nhót nữa. Sáng hôm sau tất cả các hãng thông tấn đều đưa tin giật tin: Dudaev đã bị giết …