Eike Batista, tỉ phú đen đủi

Chưa hết vận đen, mới đây cảnh sát liên bang Brazil vừa mở cuộc điều tra đối với cựu tỉ phú  này vì các cáo buộc phạm tội kinh tế bao gồm giao dịch nội gián, thao túng thị trường và rửa tiền.

Nếu các nhà chức trách chứng minh được ông Batista có tội, đây sẽ là một cơn chấn động nữa đối với doanh nhân một thời được coi là hình mẫu của các doanh nghiệp Brazil cũng như biểu tượng thành công của nền kinh tế nước này. Án phạt 23 năm tù hoàn toàn có thể xảy ra một khi ông Eike Batista bị kết án.

Có thể nói, những thăng trầm liên tiếp diễn ra trong nháy mắt đang biến ông Eike Batista trở thành một trong nhứng tỉ phú đen đủi nhất thế giới.

Tỉ phú ưa mạo hiểm

Trở thành người giàu nhất Brazil ở tuổi 56 với tổng tài sản ước tính 30 tỉ USD, ông Batista sở hữu trong tay nhiều công ty khác nhau, tập trung chủ yếu trong lĩnh vực khai khoáng và năng lượng. Năm 2008, Batista được tạp chí Forbes bình chọn là người giàu thứ 142 thế giới và vươn lên thứ 7 thế giới vào năm 2012.

Trả lời phỏng vấn của Đài Truyền hình Brazil, ông Batista bày tỏ, ông thường nghĩ đến những chuyện lớn và không ngại đương đầu với rủi ro, kể cả khi ông ở vị thế của một kẻ đơn thương độc mã. Khởi nghiệp từ những mỏ vàng, và có lần ông suýt  mất mạng. Với nghiệp đào vàng ông am hiểu những rủi ro, mất mát. Ông tạo dựng sự nghiệp từ những thương vụ vụn vặt ngay cả khi mọi người còn chưa tin vào mình.

Trong số những tỉ phú thế giới, Batista còn nổi tiếng là một doanh nhân thích mạo hiểm. Sau khi đầu tư vào các mỏ vàng trong những năm 80, 90 thế kỷ trước, tiếp nối công việc khai thác này, ông xây dựng và quản lý một công ty khai thác quặng khác và lấn dần sang các mỏ nickel, đồng, sắt cũng như nhiều thương vụ ngoài ngành khai khoáng...

Từ năm 2008, ông đã đặt rất nhiều hy vọng vào việc khai thác những mỏ dầu xa bờ. Dần dà, ông giành được những hợp đồng kinh doanh trị giá hàng triệu USD với người Mỹ và đồng ý trả hơn 5 tỉ USD để chiếm đa số cổ phần trong công ty khai khoáng MMX. Các công ty của Batista cũng len lỏi sang các lĩnh vực khai thác khí đốt và dầu mỏ, dịch vụ vật tư, vận chuyển quặng từ các mỏ đến bến cảng, xây dựng các nhà máy than ở Brazil.

Tỉ phú "đen đủi" Eike Batista.

Để giành quyền khai thác dầu, trong một cuộc đấu giá năm 2007, ông Batista đã bỏ ra 800 triệu USD để giành được quyền khai thác 21 giếng dầu xa bờ, dự tính có trữ lượng lên đến 4,8 tỉ thùng. Sự mạnh tay này khiến những người trong giới phải thốt lên rằng Batista thực sự là một người không sợ rủi ro, và đó đúng là phẩm chất của người Brazil.

Năm 2007, khi mới thành lập công ty dầu mỏ OGX, Batista đã gặp thất bại trong việc thu hút số vốn dự kiến 500 tỉ USD. Ông Batista đã quyết định dùng 370 triệu USD từ tiền túi của mình để đầu tư phát triển công ty này. Đáp lại sự táo bạo này, Batista đã thu được 3,5 tỉ USD thông qua việc bán một số mỏ dầu cho người Mỹ. Đây là một trong những khoản lợi nhuận kếch xù của Batista thu được từ những công ty do ông gây dựng. Với việc bán cổ phần trong công ty, ông đã có thêm 4,2 tỉ USD trong khối tài sản của mình.

Không những thế, hàng năm ông còn thu được ít nhất 1 tỉ USD từ việc kinh doanh dịch vụ vật tư ở Công ty LLX. Ông tiếp tục nhiều dự án lớn của mình như việc huy động 800 triệu USD trong vòng 9 tháng để xây dựng một khu liên hợp cảng biển ở Brazil: một ở phía bắc thành phố Rio và một ở gần thành phố Sao Paulo nhằm tạo điều kiện để vận chuyển quặng sắt, ethanol, container và vận tải nói chung.

Trong một cuộc phỏng vấn của báo Sao Paulo, ông Batista đã từng thổ lộ rằng, ông muốn vượt qua Bill Gates trong vòng 5 năm và Brazil phải vươn lên vị trí số 1. Batista cho biết, ở tuổi 24 ông đã mua được mỏ vàng đầu tiên cho riêng mình và từ đó luôn tìm kiếm các cơ hội đầu tư mới. Batista nói rằng, ông đã kiếm được 6 triệu USD trong năm đầu tiên dù việc kiếm tiền từ các mỏ vàng luôn là điều rất mạo hiểm.

Công ty dầu mỏ OGX của Eike Batista đã nộp đơn xin phá sản năm 2013.

Hơn 30 năm vật lộn với thương trường, Batista đã nếm trải không biết bao nhiêu thành công lẫn thất bại, tưởng như không có gì có thể hạ bệ được người đàn ông này, kể cả những biến động lớn của thị trường thế giới.

Thế nhưng cuộc đời đúng là khó lường, không ai có thể tưởng tượng được, khối tài sản khổng lồ ấy của Batista lại có thể nhanh chóng bốc hơi chỉ trong vòng 2 năm. Ngoài ra, Batista đang đứng trước nguy cơ phải đối diện với một án phạt nặng khi ông đang là tâm điểm của một cuộc điều tra liên bang.

Liên tiếp gặp vận đen

Suốt một thập kỷ được mang danh tỉ phú được xem là biểu tượng thành công của kinh tế Brazil, có lúc Batista đã sở hữu khối tài sản lên đến gần 30 tỉ USD nhưng vào năm 2012, ông đã làm bốc hơi 37 tỉ USD. Có thể nói, đây thực sự là một năm bi thảm của Batista. Ông đã buộc phải tuyên bố phá sản Tập đoàn dầu khí OGX với số nợ lên tới hơn 5 tỉ USD. Batista còn phải bán rất nhiều tài sản có giá trị và phần lớn cổ phần trong các công ty để trả nợ.

Năm 2011, Công ty EBX, một đế chế năng lượng khác của ông Batista có trị giá tới 60 tỉ USD thì một năm sau đó đã phải nộp đơn xin phá sản. Chưa hết vận đen, cách đây một tuần, Ủy ban An ninh Brazil (CVM) đã thông báo ông Eike Batista đang bị điều tra vì các tội danh giao dịch nội gián với tư cách là Chủ tịch của Công ty Dầu mỏ Oleo & Gas Participacoes, tên gọi cũ là OGX, và Công ty đóng tàu OSX - công ty chị em với OGX.

Ngoài ra, Batista còn bị tình nghi liên quan đến các hoạt động bán tháo trái phép các cổ phiếu trước khi tập đoàn của ông tan rã. Các cáo buộc của cảnh sát nhằm vào việc bán cổ phiếu hồi năm ngoái của Công ty dầu mỏ OGX khi công ty này trong tình trạng trữ lượng dầu của công ty đều không thể duy trì việc kinh doanh.

Năm 2013, các mỏ dầu không thể sản xuất đủ số lượng dầu như dự định, do đó số cổ phiếu Batista sở hữu đã giảm tới 90% giá trị. Các cổ đông sở hữu cổ phiếu của OGX, như PIMCO, đã không được thanh toán trong tháng 10, buộc OGX phải tuyên bố phá sản.

Đại diện của ông Eike Batista cho biết, Tập đoàn EBX của ông chưa từng bị công tố liên bang chú ý bao giờ và sẽ cung cấp cho các nhà chức trách mọi thông tin nhằm lý giải sự việc này. Nhưng luật sư Darwin Correa thì cho rằng: "Mọi việc sẽ được làm sáng tỏ và số phận của ông Batista sau vụ việc này cũng sẽ được định đoạt".

Lực lượng thanh tra CVM muốn xác định xem liệu ông Batista có che giấu các thông tin bất lợi cho doanh nghiệp của mình nhằm khuyến khích các nhà đầu tư mua nhiều cổ phiếu của công ty ông tại thời điểm đó bằng cách sử dụng mạng xã hội Twitter, thao túng giá cổ phiếu của OGX và giấu nhẹm các vấn đề của công ty hay không.

Được biết, trước khi OGX chính thức phá sản, Batista đã phải đề nghị các nhà đầu tư cung cấp khoảng 250 triệu USD để duy trì hoạt động của công ty. Sự trượt dốc của Batista còn khiến 300 công ty giao dịch khác ở Brazil liên lụy và bị tổn thất khoảng 203 tỉ USD.

Đế chế năng lượng mà Batista gây dựng đã sụp đổ hoàn toàn vào tháng 10/2013 với lá đơn xin phá sản của OGX. Nó đánh dấu một vụ phá sản lớn chưa từng có ở khu vực Mỹ Latinh. Batista cho biết, ông đang huy động vốn dựa trên sự ổn định thị trường tương đối của quốc gia nhưng đến nay, 27 đợt đấu giá cổ phần đã bị hoãn lại trên thị trường vốn Brazil do tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu. Đúng lúc còn chưa tháo gỡ được những rắc rối tài chính của bản thân, ông Batista lại bị cảnh sát "sờ gáy".

CVM Brazil đã xác nhận với Reuters rằng, ông Batista có dính líu tới 6 trên tổng số 9 cuộc điều tra mà Tập đoàn Grupo EBX hiện phải đối mặt. CVM cũng liệt kê hàng chục cuộc điều tra khác liên quan đến các dữ liệu tài chính cũng như các tài liệu khác mà các công ty dầu khí và 4 doanh nghiệp nữa đã tiết lộ. Trong đó, ông Batista chính là người quản lý các công ty này thông qua công ty mẹ EBX.

Nếu bị kết luận có tội thì đây sẽ là một đòn giáng nữa vào người đã từng nắm giữ ngôi vị giàu có nhất Brazil