Chiến binh Ichkeria OBON: họ là ai?

Theo dòng lịch sử

Lịch sử cuộc chiến tranh của người Chechen chống Nga đã có từ hơn 500 năm trước. Chechnya nằm ngay trong rặng núi Caucasus trải dài đến phía Đông Nam của đất nước Ukraine. Xét về lịch sử, người Chechen tự chia theo từng vùng địa lý thành các thị tộc khác nhau. Do sự kết hợp của địa hình gồ ghề của rặng núi Caucasus cùng việc có những người hàng xóm luôn muốn khuất phục họ, nên người Chechen đã tự phát triển ra một nền văn hóa chiến binh mạnh mẽ tồn tại cho đến ngày nay. Từ khoảng năm 1700, Chechen hoàn toàn cải sang đạo Hồi. Trong thời kỳ Xô Viết, nhiều lãnh đạo tôn giáo người Chechen đã bị xét xử cũng như trục xuất đến Kazakhstan.

Khi Liên Xô sụp đổ vào đầu thập niên 1990, người Chechen tưởng đã nhìn thấy cơ hội độc lập của mình, và đến ngày 12/3/1992, họ tuyên bố độc lập. Hai năm sau đó, vào tháng 1/1994, một đất nước mới được ra đời với cái tên Nước Cộng hòa Chechen Ichkeria (không được công nhận). Tuy nhiên, trong cùng năm đó, cuộc chiến Chechnya lần thứ nhất đã nổ ra. Cuộc chiến đã kéo dài 2 năm, với những tổn thất của cả 2 bên. Năm 1999, cuộc chiến Chechnya lần 2 nổ ra, và lần này cuộc chiến kéo dài tới tận năm 2009 và chỉ kết thúc khi lãnh đạo Chechnya khi ấy, ông Akhmad Kadyrov, đạt được thỏa thuận hòa bình với Nga.

Lực lượng vũ trang Ichkeria

Lịch sử của Ichkeria OBON cực kỳ ngắn vì đơn vị này chỉ mới ra đời vào đầu năm 2022. Akhmed Zakayev, lãnh đạo của chính phủ Ichkeria không được thừa nhận đã hạ lệnh thành lập ra Ichkeria OBON nhằm hỗ trợ người Ukraine trong cuộc chiến chung chống Nga. Đây là tiểu đoàn thứ 5 thuộc loại này, với 4 tiểu đoàn lính Chechen khác đang sát cánh chiến đấu cùng với Ukraine. Họ gồm: tiểu đoàn Dzhokhar Dudayev, tiểu đoàn Sheikh Mansur, biệt đội đặc nhiệm chung Khamzat Gelayev, và đơn vị Mad Pack. Ichkeria OBON đã thề cam kết trung thành với Cộng hòa Chechen của Ichkeria và được thừa nhận là một “cánh vũ trang” của chính phủ Ichkeria. Những người lính từ Ichkeria trở thành một phần của cuộc chiến tại Ukraine kể từ năm 2014. Tuy vậy, việc định hình nên OBON đã được bắt đầu bằng sự hợp tác chính thức giữa Ukraine và nhà nước không được thừa nhận.

Tiểu đoàn chiến đấu cho chính phủ Ukraine như là một phần chính thức của Liên đoàn hải ngoại Ukraine (UFL, hay tên khác là Liên đoàn phòng thủ lãnh thổ quốc tế của Ukraine). Vì Ichkeria OBON được xem là một phần của các lực lượng vũ trang Ichkeria, nên người có thẩm quyền tối cao của tiểu đoàn này chính là Tổng thống Akhmed Zakayev. Dựa trên trang web chính thức của chính phủ Ichkeria cùng các nguồn tin tình báo khác, nhóm tác giả đã hé lộ cấu trúc cùng một số khả năng của tiểu đoàn này. Về cấu trúc của tiểu đoàn Ichkeria OBON gồm có các phân cấp sau: Tiểu đoàn trưởng là đại tá Zumso Hadji-Murad (quan chức người Ukraine); Trung tá Amaev Khavazhi (chỉ huy thứ 2); Đại úy Sadaev Muslim (đại đội trưởng); Người đứng đầu dịch vụ phân tích và thông tin: Thiếu tá Hussein Dzhambetov; Người đứng đầu cơ quan báo chí: Thiếu tá Mikael Andersen.

Ngoài hệ thống phân cấp công khai này thì rất có khả năng là cơ cấu lực lượng của tiểu đoàn này hao hao với quân đội Đông Âu điển hình. Những sĩ quan cấp dưới nắm quyền chỉ huy các đại đội lính bao gồm những phần tử cỡ trung đội vốn được hình thành từ những phần tử cỡ tiểu đội. Những phần tử nhỏ hơn này đã làm việc cùng nhau nhằm đạt được ý đồ của người chỉ huy được bắt đầu từ cơ quan có thẩm quyền cao hơn ngay trong UFL. Cũng có khả năng là khi chiến tranh ở Ukraine chấm dứt thì quyền chỉ huy OBON sẽ chuyển giao cho Các lực lượng vũ trang Ichkeria.Bên cạnh đó không có bất kỳ thông tin công khai nào về cách Ichkeria OBON tuyển tân binh đứng trong hàng ngũ của họ. Rất có thể là họ sử dụng giới thiệu bằng việc để chiêu mộ các cựu binh đã kinh qua các cuộc chiến tranh Chechen và cả người Chechen có kinh nghiệm chiến đấu.

Tuy vậy, các tình nguyện viên phải ký hợp đồng chiến đấu ở OBON. Việc tuyển chọn phải thông qua quá trình sàng lọc kỹ càng bao gồm kiểm tra sơ yếu lý lịch bản thân có liên quan đến tội phạm hay không. Ngoài ra, các tân binh còn phải làm quen với những quy tắc của luật nhân đạo quốc tế nhằm tránh việc lạm dụng tra tấn hoặc giết hại tù binh chiến tranh. Nhóm tác giả cho rằng rất khó biết đích xác nhiệm vụ chính của Ichkeria OBON là gì? Vì các mệnh lệnh chỉ huy được giữ bí mật tuyệt đối nhằm tránh ảnh hưởng đến hiệu quả chiến đấu và các đối tượng nằm trong tổng thể khác. Ngoài chinh chiến thông thường thì nhóm tác giả cho rằng Ichkeria OBON đã được dùng trong những nhiệm vụ bí mật hơn rất nhiều, có thể kể ra ở đây gồm: trinh sát chiến trường, thu thập tình báo; theo dõi mục tiêu trên bộ; chiến đấu bí mật. Quả vậy, Ichkeria OBON đã được giao trọng trách chiến đấu mật và thu thập tình báo phục vụ cho UFL.

Đồng nghĩa là các thành viên của tiểu đoàn này có khả năng giao chiến với đối phương bằng chiến thuật chia nhóm hoặc đánh du kích, từ bỏ quân phục truyền thống để chuyển sang loại trang phục ít bị chú ý hơn. Và rồi thì những nhiệm vụ có nguy cơ rủi ro cao hơn vì họ không được bảo vệ bởi các quy tắc chiến tranh nếu họ không mặc quân phục.

Nguồn tình báo cho biết Ichkeria OBON đã thường xuyên tiến hành chiến tranh thông tin chống lại người Nga ở Chechnya và ngay trên lãnh thổ Nga. Người đứng đầu bộ phận phân tích và thông tin của Iichkeria OBON, ông Hussein Dzhambetov, đã phổ biến thông tin và tuyên truyền chống Nga và ủng hộ Ichkeria. Có một chi tiết đáng lưu ý là Dzhambetov đã sử dụng cái ký hiệu Bandera - một tham chiếu đề cập đến những người theo chủ nghĩa dân tộc Ukraine cực hữu, những người từng hợp tác với Đức Quốc xã để chống Liên Xô trong thời Thế chiến II.

Trang thiết bị và vũ khí của Ichkeria OBON

Ngân sách của Ichkeria OBON cũng không được minh bạch như phần còn lại của Lực lượng vũ trang Ukraine. Thường thì các thành viên của tiểu đoàn này được nhìn thấy sử dụng những bộ quân trang lỗi thời của phương Tây. Tuy vậy, họ cũng có thể nhìn thấy ở một số trường hợp các kiểu quân phục và trang thiết bị hiện đại. Nếu những người lính này mặc quân phục thì nó cũng tiêu chuẩn với mô hình ngụy trang của Ukraine. Ngoài ra loại giáp màu xanh lá cây thường được xem là thứ tiêu chuẩn trong chiến đấu. Tiểu đoàn trưởng của đơn vị này thường mặc bộ đồ Crye JPC thuộc phiên bản nhái. Và những người lính thường đội loại mũ bảo hiểm chống đạn đời cũ chứ không được như các loại mũ bảo hiểm PAGST hoặc MICH của lính Mỹ, cũng có một số người lính đội loại mũ bảo hiểm của Anh, song cũng có người từ chối đội mũ bảo hiểm.

Về trang bị vũ khí. Lính Ichkeria OBON dùng các loại vũ khí điển hình trong cuộc chiến ở Ukraine. Họ dùng các loại súng trường AKM và AK74, thường là những biến thể báng gấp. Ngoài ra họ cũng được nhìn thấy sử dụng ống giảm thanh gắn vào đầu nòng súng của mình. Có vẻ như đơn vị này hiếm khi sử dụng những loại vũ khí chuyên dụng đặc biệt như các loại súng máy hạng nhẹ /hạng nặng hoặc súng trường thiện xạ. Loại vũ khí nặng nhất mà Ichkeria OBON sử dụng là súng máy tự động RPK-74, loại súng này chỉ đơn giản là một biến thể cải tiến của súng trường tự động AK-74 với nòng súng dài hơn và nặng hơn. Sự cải tiến này cho phép súng được khai hỏa hoàn toàn tự động và lâu hơn AK-74, tuy vậy nó lại không thể cung cấp lượng hỏa lực lớn như súng máy hạng nhẹ nạp dây đai. Điều này có nghĩa là tiểu đoàn muốn duy trì tính cơ động và dễ tiếp tế hơn.

Mặt khác cũng có thể kể ra một số loại súng khác đang được binh lính Ichkeria OBON sử dụng như súng trường tự động AKM và AKMS; AKS-74 (phiên bản hiện đại hóa của súng trường AKM). Ngoài các loại súng carbin chiến đấu tiêu chuẩn, binh lính Ichkeria OBON còn thường nhìn thấy có sử dụng các loại vũ khí nổ như RPG7 (hay tên gọi khác là B41, là súng chống tăng không giật dùng cho mục đích cá nhân); NLAW (hệ thống tên lửa tầm nhiệt dùng 1 lần); súng phóng lựu GP-25. Cần biết rằng cả RPG-7 và NLAW đều là những loại tên lửa vác vai và vận hành đơn lẻ. Chúng chủ yếu được sử dụng nhằm hạ gục các phương tiện bọc thép của đối phương cũng như củng cố những vị trí chiến đấu. Còn GP-25 là một hệ thống phóng lựu riêng biệt được gắn vào đáy súng carbin mẫu AK của người dùng. GP-25 nhằm mục đích hủy diệt những phương tiện không bọc thép, hoặc dọn sạch “các khu vực chết” trong lúc tấn công các mục tiêu. Những khu vực chết thường được ám chỉ đến bất kỳ khu vực nào có sự hiện diện của lực lượng địch nhưng không thể nhìn thấy bằng mắt thường.