Tình báo Israel bất ngờ trước cuộc tấn công của Hamas

Bất ngờ của Hamas    

Thứ Bảy ngày 7/10, lực lượng vũ trang mạnh nhất Trung Đông đã bị đánh úp và tỏ ra phản ứng bị động. Máy bay chiến đấu Israel bất động trên mặt đất. Phải mất hàng giờ, quân đội mới phản ứng được: một sự thất bại hoàn toàn. Lực lượng biệt kích Hamas dễ dàng xâm nhập vào lãnh thổ Israel một cách khó tin vì không gặp bất kì trở ngại nào.

Các căn cứ của quân đội Israel đã bị chiếm đóng ngay lập tức. Nhiều quân nhân bị bắt, đánh đập. Nhiều dân thường và binh lính Israel bị bắt cóc và đưa tới Gaza. Đây vừa là một thất bại quân sự với Israel, vừa là một thất bại cay đắng với các cơ quan tình báo của nước này.

Nhà nước Do Thái xem Hamas - tổ chức chủ trương tiêu diệt Israel - là kẻ thù truyền kiếp của mình. Nhưng kể từ cuộc chiến kéo dài 10 ngày giữa hai phe vào năm 2021 và những thiệt hại lớn gây ra cho Dải Gaza, sự ổn định tương đối được duy trì trên lãnh thổ Palestine do nhóm Hồi giáo kiểm soát kể từ năm 2007, trong khi bạo lực vẫn tiếp diễn ở khu Bờ Tây trong 18 tháng qua. Chỉ có các cuộc đụng độ lẻ tẻ được báo cáo ở biên giới giữa lãnh thổ Palestine và Israel, do nhóm Hồi giáo vũ trang Jihad tuyên bố thực hiện, Hamas nhìn chung đứng sang một bên.

Để đảm bảo một nền kinh tế hòa bình nhất định, Israel đã cấp hàng nghìn giấy phép lao động cho cư dân trong vùng, đồng thời duy trì phong tỏa nghiêm ngặt lãnh thổ. Cuộc tấn công hôm thứ Bảy đã đảo ngược tình thế một cách tàn nhẫn. Hàng trăm người lính Hamas có vũ trang đã tiến vào lãnh thổ Israel bằng cách vượt qua hàng rào an ninh trước khi tấn công các thị trấn biên giới.

Jonathan Panikoff, cựu quan chức tình báo Mỹ về Trung Đông cho biết: “Đây là một thất bại tình báo. Không có cách gọi nào khác. Đó là sự thất bại của bộ máy an ninh. Điều này đặt ra câu hỏi về cách tiếp cận hiện nay của Israel đối với dải Gaza”.

Theo TASS, phong trào Palestine Hamas đã sử dụng các phương pháp kỹ thuật đơn giản và phần lớn đã lỗi thời để tránh bị chính quyền Israel theo dõi, khiến họ không biết thông tin gì về các cuộc tấn công sắp xảy ra.

Theo cựu Phó Giám đốc tình báo Mỹ Bet Sanner, Hamas đã thành công trong việc giữ bí mật một hoạt động quy mô lớn như vậy là nhờ "hành động theo lối cũ". Chuyên gia giải thích: "Tôi nghi ngờ họ chưa bao giờ thảo luận về vấn đề này thông qua các phương tiện liên lạc điện tử. Họ đã chia ra thành các nhóm và tổ chức những cuộc họp riêng, mỗi nhóm đảm nhận những nhiệm vụ khác nhau. Rất ít ai hiểu được mỗi nhiệm vụ nhỏ đó sẽ liên kết với một kế hoạch tổng thể như thế nào".

Theo ông Alon Arvatz, cựu thành viên Đơn vị 8200 của quân đội Israel, chịu trách nhiệm tình báo tín hiệu quân sự, Hamas đã thành công khi vượt qua hệ thống nghe lén những cuộc gọi điện liên lạc của Israel. Theo ông, điều này đã được thực hiện thông qua các phương tiện mà Israel từng sử dụng trong quá khứ. Cựu lãnh đạo nhóm tại Trung tâm chống Khủng bố Quốc gia Hoa Kỳ, Andrew Borena, không loại trừ việc Hamas sử dụng công nghệ mã hóa để truyền dữ liệu.

Tờ New York Times đưa tin hôm thứ Hai (ngày 9/10), dẫn lời các cựu quan chức quân đội Mỹ, rằng Israel không biết bất kỳ dữ liệu nào liên quan đến kế hoạch tấn công của Hamas. Theo quan điểm của những cựu quan chức, cuộc tấn công bất ngờ của Hamas là một "thất bại ngoạn mục" đối với cơ quan tình báo Israel. Theo New York Times, các cơ quan tình báo Israel có nhiều nguồn cung cấp thông tin ở Dải Gaza và thường sử dụng công nghệ nghe lén vô tuyến để cảnh báo những cuộc tấn công có khả năng xảy ra.

Yếu từ bên trong

Cuộc tấn công được phát động một ngày sau lễ kỷ niệm 50 năm cuộc chiến Yom Kippur, khi quân đội Israel bị tấn công bất ngờ trước các đoàn xe tăng của Syria và Ai Cập. "Điều này trông khá giống với những gì đã xảy ra vào thời điểm đó. Chúng ta có thể thấy Israel đã bị động trước cuộc tấn công được phối hợp rất bài bản của Hamas", tướng về hưu Giora Eiland, cựu lãnh đạo của Hội đồng An ninh Quốc gia Israel, cho biết.

Nhóm vũ trang Palestine, hiện nắm quyền ở Gaza, đã tránh xa căng thẳng với Israel trong suốt năm qua. Họ bảo toàn lực lượng cho cuộc đột kích chưa từng có này. Sự im lặng của Hamas gây thắc mắc. Đầu tháng 9, tình hình thay đổi chút ít. Hamas đã tổ chức nhiều cuộc biểu tình dọc hàng rào an ninh giữa dải Gaza và lãnh thổ Israel. Nhiều người Palestine đã trèo lên được hàng rào và cắt một số chỗ. Bây giờ chúng ta hiểu là thực ra họ thử khả năng phòng thủ của Israel.

An ninh Israel bị suy yếu từ nhiều tháng nay. Tại sao? Đó là vì kế hoạch cải cách tư pháp của chính phủ Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Việc ông Benjamin Netanyahu trở lại nắm quyền trong liên minh với các đảng cực hữu và chính thống cực đoan có thể là một đòn phá vỡ giới hạn của Hiệp định Oslo bằng cách tiếp tục chiến dịch có hệ thống nhằm định cư bất hợp pháp cũng như có thể là mối đe dọa đối với nền dân chủ theo sau nỗ lực xóa bỏ sự phân quyền của Israel hiện nay. Mối đe dọa đối với sự phân chia quyền lực trong nền dân chủ tự do của Israel được đánh dấu bằng thông báo của một số thành viên chính phủ mới, khi họ phê chuẩn cái gọi là "điều khoản vô hiệu hóa", cho phép Quốc hội Do Thái mới thực thi các luật trái với Đại Hiến chương Magna Carta và loại bỏ khả năng của Tòa án tối cao để lật ngược nó.

Đây là lý do vì sao chính quyền Mỹ lên án những ý định này, đồng thời cảnh báo rằng “nền dân chủ của Israel sẽ gặp nguy hiểm với sáng kiến như vậy”. Tổng thống Biden nói rằng "Chính phủ hiện tại của Israel đang có nhiều thành viên cực đoan nhất mà tôi từng thấy". Ông chỉ trích việc ủng hộ các khu định cư ở Bờ Tây và kêu gọi ông Benjamin Netanyahu “thể hiện sự kiềm chế nhất định trong việc cải cách hệ thống tư pháp”.

Một lá thư gửi tới Tòa án Tối cao Israel và có chữ ký của gần 1.200 cựu chiến binh lực lượng không quân đã cảnh báo về mối nguy hiểm của liên minh cầm quyền do đảng Likud của ông Benjamin Netanyahu lãnh đạo và các đồng minh chính của họ là đảng tôn giáo Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái, quyền lực Do Thái và Noam. Những người ký tên trong bức thư này nói rõ: "Chúng tôi đến từ mọi tầng lớp chính trị, xã hội và điểm chung của chúng tôi hiện nay là nỗi lo sợ Nhà nước dân chủ Israel đang gặp nguy hiểm". Tương tự, một tuyên bố được ký bởi các lãnh đạo đảng đối lập, trong đó có Yair Lapid, bày tỏ sự phản đối chính phủ mới của ông Benjamin Netanyahu rằng: "Khi chúng tôi trở lại nắm quyền, chúng tôi cam kết sẽ bãi bỏ bất kỳ đạo luật cực đoan nào làm suy yếu nền dân chủ, an ninh, nền kinh tế hoặc xã hội Israel”. Cuộc tấn công này đã hoàn toàn gây bất ngờ cho một Israel chỉ tập trung vào các vấn đề nội bộ của mình.

Sáng kiến pháp lý này của chính quyền Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã vấp phải sự chỉ trích dữ dội của người dân Israel. Nhờ vào những cuộc biểu tình rầm rộ trên đường phố và nỗ lực kêu gọi một cuộc tổng đình công của công đoàn nhằm làm tê liệt đất nước, Thủ tướng Netanyahu đã ra quyết định tạm thời đình chỉ kế hoạch cải cách tư pháp nói trên. Liệu ông Netanyahu đã làm suy yếu khả năng phòng thủ của Israel? Các cuộc phản đối cải cách tư pháp nói trên cũng cho thấy sự rạn nứt trong lĩnh vực quốc phòng và tình báo của Israel, khi một số lượng đáng kể quân dự bị từ chối tham gia các vị trí quan trọng của quân đội nước này. Ngoài ra, theo một số phương tiện truyền thông Israel, khoảng 4.000 quân dự bị đã ký vào các bức thư công khai bày tỏ mong muốn sẽ không tiếp tục công việc tình nguyện của mình, trong đó nổi bật là 400 tình nguyện viên từ đơn vị biệt kích Sayeret Matkal tinh nhuệ, 200 phi công lái máy bay, 50 kiểm soát viên không lưu, 40 người điều khiển máy bay không người lái và một số sĩ quan tình báo không xác định, tất cả đều đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động quân sự của quốc phòng Israel.

Lợi dụng những lỗ hổng an ninh này, cánh vũ trang của nhóm Hồi giáo Hamas đã phát động cuộc tấn công quân sự lớn nhất kể từ năm 2007, với sự xâm nhập của hàng chục thành viên vào các thành phố của Israel và phóng 5.000 quả đạn nhằm vào các khu vực rộng lớn, bao gồm Tel-Aviv và Jerusalem. Không loại trừ khả năng cuộc tấn công sẽ kéo dài đến biên giới Lebanon với sự gia nhập của Hezbollah.

Dù quân đội Israel phản ứng chậm nhưng hiện họ đang ném bom Dải Gaza và đã dần chiếm lại quyền kiểm soát với sự hỗ trợ từ bên ngoài. Israel truyền tải một thông điệp rất rõ ràng: “Hamas tấn công chúng tôi, Israel sẽ ngay lập tức dùng toàn bộ sức mạnh để tiêu diệt Hamas”. Israel từng tiến hành các cuộc tấn công vào các tòa nhà dân cư nằm trong Dải Gaza vào năm 2021, vì nơi đây do Hamas kiểm soát. Thực tế, đằng sau chiến lược này là mong muốn tấn công mạnh mẽ, gây sợ hãi và ngăn người Palestine muốn bắt đầu lại. Theo thông tin chính thức mới nhất, gần 700 người Palestine đã thiệt mạng do các cuộc đụng độ và đánh bom, hơn 3.700 người bị thương và ít nhất 900 người Israel thiệt mạng, trong đó hơn 2.600 người bị thương. Hamas biện minh cho cuộc tấn công là nhằm đáp trả hành động của chính quyền Israel chống lại Nhà thờ Hồi giáo Al-Aqsa trên Núi Đền ở Jerusalem.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu đang hy vọng vào một chiến thắng nhanh chóng, điều này sẽ giúp ông khôi phục lại danh tiếng đã mất do kế hoạch cải cách pháp lý trước đó cũng như các cáo buộc tham nhũng, gian lận và lợi dụng lòng tin. Những điều mà theo cách nói của ông, sẽ chỉ là một “cuộc đảo chính nhằm loại bỏ ông ra khỏi quyền lực”. Cũng không loại trừ khả năng nền dân chủ Israel sẽ còn thoái lui hơn nữa.

Một phát ngôn viên quân đội Israel cho biết các cuộc thảo luận về công tác tình báo sẽ diễn ra vào thời điểm thích hợp nhưng hiện tại ưu tiên hàng đầu là chiến đấu. "Chúng tôi sẽ bàn về điều đó khi chúng tôi cần nói về nó", người phát ngôn nói với các phóng viên trong một cuộc họp báo.