Bài cuối: Khi cộng đồng trở thành điểm tựa

Từ những vòng tay dang rộng

Những năm qua, song song với việc đấu tranh quyết liệt, không khoan nhượng với tội phạm ma túy, Công an xã Trung Sơn, tỉnh Thanh Hoá đã chủ động phối hợp với Hội Cựu chiến binh xây dựng mô hình Câu lạc bộ “Vì gia đình bình yên, tiến bộ”. Đây không chỉ là mô hình quản lý đơn thuần, mà thực sự trở thành “mái nhà chung” cho những người từng vấp ngã.

Được thành lập từ tháng 11/2024 đến nay, Câu lạc bộ đang trực tiếp quản lý, giáo dục, hỗ trợ 56 người chấp hành xong án phạt tù, người sau cai nghiện trở về địa phương. Đó là 56 số phận, 56 câu chuyện đời với những khúc quanh không dễ gì quên, nhưng cũng là 56 hành trình đang nỗ lực tìm lại chính mình.

Trung tá Hà Xuân Trường – Trưởng Công an xã Trung Sơn chia sẻ: “Chúng tôi xác định, muốn giúp họ thay đổi thì trước hết phải tạo được niềm tin. Khi họ cảm nhận được sự tôn trọng, được đối xử công bằng, họ mới dám mở lòng và quyết tâm làm lại”. Giá trị của mô hình không chỉ nằm ở những buổi sinh hoạt, mà còn thể hiện rõ nét qua những hành động cụ thể, thiết thực, chạm đến tận cùng những khó khăn của người dân.

Từ công tác nắm tình hình cơ sở, Công an xã Trung Sơn biết hoàn cảnh đặc biệt khó khăn của bà Ngân Thị Ngoan ở bản Pạo – mẹ của phạm nhân Lương Văn Thiệp đang chấp hành án phạt tù về tội mua bán trái phép chất ma túy. Gia đình neo đơn, cuộc sống thiếu trước hụt sau, căn nhà tạm bợ xiêu vẹo trở thành nỗi lo thường trực mỗi khi mưa gió.

Trước hoàn cảnh ấy, Công an xã đã phối hợp với Hội Cựu chiến binh vận động các nhà hảo tâm quyên góp hơn 100 triệu đồng để xây dựng cho bà một căn nhà cấp 4 kiên cố. Ngày căn nhà hoàn thành, không chỉ là niềm vui của riêng gia đình bà Ngoan, mà còn là niềm xúc động của cả cộng đồng.

Bà Ngoan nói: “Con trai tôi đi sai đường, nghiện ngập rồi bị bắt đi tù, vợ chồng tôi khổ lắm. Nhờ Công an xã và các nhà hảo tâm giúp đỡ, giờ có căn nhà kiên cố, chúng tôi yên tâm hơn nhiều. Chỉ mong con sớm chấp hành xong án phạt, trở về làm lại cuộc đời”. Mái ấm mới không chỉ che mưa, che nắng, mà còn thắp lên niềm tin cho gia đình bà Ngoan.

Nếu như trước tháng 9/2023, toàn tỉnh Thanh Hoá có 6 mô hình cấp huyện và 62 mô hình cấp xã, thì từ tháng 7/2025 đến nay, sau khi sắp xếp chính quyền hai cấp, số mô hình đã tăng lên 124. Nhiều mô hình đã phát huy hiệu quả thiết thực, trở thành điểm sáng trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, điển hình như: Mô hình “Doanh nhân với an ninh trật tự” ở Nga Sơn; “Doanh nghiệp với công tác tái hòa nhập cộng đồng” ở các xã Hoằng Hóa, Như Xuân; mô hình “Hội Cựu chiến binh với công tác tái hòa nhập cộng đồng” ở phường Nghi Sơn; mô hình “Quản lý, giáo dục, cảm hóa người được tha tù, đặc xá” tại phường Hạc Thành; hay mô hình Tổ “3 trên 1” của Hội Cựu chiến binh xã Thọ Xuân…

Một trong những rào cản lớn nhất đối với người chấp hành xong án phạt tù khi trở về địa phương chính là việc làm. Không có việc làm, họ dễ rơi vào mặc cảm, bế tắc, thậm chí tái phạm. Trước thực tế đó, Công an tỉnh Thanh Hóa đã chủ động phối hợp với các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, cơ sở đào tạo nghề để tạo cơ hội việc làm cho người hoàn lương.

Từ tháng 7/2025 đến nay, đã có 613 người được giới thiệu vào làm công nhân tại các doanh nghiệp, công ty; 568 người được hỗ trợ tham gia lao động trong các lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp như chăn nuôi, trồng trọt, mộc dân dụng, xây dựng... Đây là những con số biết nói, phản ánh hiệu quả của sự kết nối giữa các bên.

Bà Vũ Thị Huế, Giám đốc Công ty TNHH VINASUN Việt Nam, xã Ba Đình cho biết: “Những người tái hòa nhập cộng đồng khi vào làm việc tại công ty đều chấp hành tốt nội quy, quy định. Thu nhập bình quân mỗi tháng từ 6–7 triệu đồng. Điều quan trọng là họ có ý thức vươn lên rất rõ”.

Tương tự, ông Đào Bá Hiền, Quản đốc Công ty Cổ phần thép Việt Xô Thanh Hóa chia sẻ: “Chúng tôi tiếp nhận một số lao động từng có quá khứ lầm lỗi theo đề nghị của Công an địa phương. Thực tế cho thấy họ làm việc rất nghiêm túc, không có sự phân biệt đối xử. Ở đây, mọi người đều bình đẳng”. Những lời chia sẻ ấy không chỉ là sự ghi nhận, mà còn là minh chứng cho một thực tế, khi được trao cơ hội, người lầm lỗi hoàn toàn có thể trở thành những lao động tốt, những công dân có ích.

Chính sách mở lối, niềm tin được tiếp sức

Bên cạnh việc tạo việc làm, một điểm tựa quan trọng khác chính là chính sách tín dụng ưu đãi dành cho người chấp hành xong án phạt tù. Việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 22 về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù được xem là bước tiến quan trọng, mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn cho những người từng lầm lỗi. Từ chỗ bế tắc vì thiếu vốn sản xuất, kinh doanh, giờ đây họ đã có “cần câu” để tự tạo sinh kế. Sau hơn 2 năm triển khai, tỉnh Thanh Hóa đã cho 795 người vay vốn với tổng số tiền 74,9 tỷ đồng. Những con số này không chỉ thể hiện quy mô, mà còn cho thấy sự lan tỏa của chính sách.

Ông Nguyễn Ngọc Thanh, Phó Giám đốc Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội Thanh Hóa cho biết: “Nguồn vốn đã giúp nhiều người có điều kiện phát triển kinh tế gia đình. Hơn 2 năm qua đã có hàng chục trường hợp trả nợ đúng hạn, thậm chí trả trước hạn. Điều đó chứng tỏ họ có ý thức và quyết tâm làm lại cuộc đời”. Sự kết hợp giữa hành lang pháp lý và nguồn lực tài chính đã tạo nên nền tảng vững chắc cho công tác tái hòa nhập cộng đồng. Nếu cơ chế, chính sách là “khung xương”, thì nguồn vốn chính là “dòng máu” nuôi dưỡng những ước mơ làm lại cuộc đời.

Một trong những rào cản vô hình nhưng nặng nề nhất đối với người hoàn lương chính là định kiến xã hội. Ánh nhìn nghi ngại, sự xa cách đôi khi còn khiến họ tổn thương hơn cả những khó khăn vật chất. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương ở Thanh Hóa, điều đáng mừng là định kiến ấy đang dần được xóa nhòa. Hiệu quả của công tác tái hòa nhập cộng đồng không chỉ thể hiện qua những câu chuyện, mà còn được minh chứng bằng những con số cụ thể.

Tình hình an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa tiếp tục được giữ vững ổn định. Tội phạm về trật tự xã hội năm 2024 giảm 26% so với năm 2023; năm 2025 tiếp tục giảm 36,86% so với năm 2024. Đằng sau những con số ấy là sự nỗ lực không ngừng nghỉ của cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt. Không chỉ đấu tranh phòng, chống tội phạm, lực lượng Công an còn là “cầu nối”, là “điểm tựa” giúp người lầm lỗi trở về với cuộc sống lương thiện.

Thượng tá Kim Duy Cương, Phó Giám đốc Công an tỉnh Thanh Hoá khẳng định: Để thực hiện có hiệu quả Nghị định số 49 và Quyết định số 22 của Thủ tướng Chính phủ, lực lượng Công an đã tham mưu cho Tỉnh uỷ, UBND tỉnh chỉ đạo các ngành, các cấp thực hiện các chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công an về tái hoà nhập cộng đồng. Trong đó lực lượng Công an tiếp tục giữ vai trò nồng cốt, phối hợp với các ngành, các cấp đẩy mạnh tuyên truyền các đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước để cho người chấp hành án phạt tù về địa phương hiểu được quyền lợi của mình, đồng thời phát động quần chúng nhân dân, nhất là gia đình, chính quyền địa phương, tiếp tục quản lý hỗ trợ, giáo dục họ tái hoà nhập cộng đồng sớm nhất.

Thời gian tới, Công an tỉnh cũng rà soát, đánh giá lại nhu cầu đào tạo việc làm cũng như nhu cầu vay vốn, nhu cầu học nghề để tham mưu cho chính quyền địa phương, chuẩn bị nguồn vốn uỷ thác qua Ngân hàng chính sách tạo điều kiện cho người tái hoà nhập cộng đồng vay vốn. Đồng thời, chỉ đạo các cơ quan ban ngành liên quan thực hiện tốt các tín dụng cho người vay vốn trong thời gian tới để họ có điều kiện sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế tốt hơn.

Lực lượng Công an phải tiếp tục rà soát, đánh giá các mô hình, điển hình tiên tiến, thật sự có hiệu quả, thực sự đi vào đời sống để báo cáo, tham mưu cho Giám đốc và UBND tỉnh để nhân rộng điển hình tiên tiến.

Trong vòng quay hối hả của cuộc sống, hành trình giúp người lầm lỗi hoàn lương chưa bao giờ là dễ dàng. Đó là hành trình đòi hỏi sự kiên trì, bao dung và trách nhiệm. Nhưng chính từ những việc làm cụ thể, từ những mô hình hiệu quả, từ sự chung tay của cộng đồng, một điều đang dần được khẳng định, khi xã hội mở rộng vòng tay, những con người từng lạc lối hoàn toàn có thể đứng dậy, làm lại cuộc đời.

Phía sau mỗi con số là một phận người. Phía sau mỗi sự thay đổi là những nỗ lực âm thầm nhưng bền bỉ. Và phía sau mỗi hành trình hoàn lương thành công là hình ảnh của một cộng đồng nhân ái, trách nhiệm.

Tái hòa nhập cộng đồng không chỉ là thực hiện một chính sách, mà là hành trình đánh thức khát vọng sống lương thiện, khơi dậy niềm tin và trao cơ hội. Khi một người có việc làm ổn định, một gia đình giữ được mái ấm, một nụ cười trở lại, đó chính là thành quả thiết thực và nhân văn nhất.