Chia sẻ kinh nghiệm trong phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em trên không gian mạng

Đề dẫn hội thảo, Thiếu tướng Chử Văn Dũng chia sẻ: Trong bối cảnh Internet, mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, tội phạm xâm hại trẻ em trên không gian mạng đang có xu hướng gia tăng cả về quy mô, mức độ nghiêm trọng, có tính chất xuyên biên giới, với các hành vi phổ biến như: Sản xuất, tàng trữ, phát tán tài liệu xâm hại tình dục trẻ em; tống tiền, bắt cóc online...

Trong những năm qua, lực lượng CAND Việt Nam đã chủ động triển khai nhiều biện pháp nhằm phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với tội phạm xâm hại trẻ em trên không gian mạng. Nhiều chuyên án lớn đã được triệt phá; công tác phối hợp quốc tế từng bước được mở rộng; hệ thống pháp luật liên quan đến bảo vệ trẻ em và an ninh mạng ngày càng được hoàn thiện. Điều tra tội phạm trên không gian mạng nói chung và tội phạm xâm hại trẻ em nói riêng, đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa kiến thức pháp luật, nghiệp vụ điều tra truyền thống và kỹ năng công nghệ số. Điều tra viên không chỉ cần nắm vững quy trình thu thập, bảo quản, phân tích chứng cứ điện tử, mà còn phải hiểu biết về tâm lý tội phạm, tâm lý nạn nhân là trẻ em, cũng như các chuẩn mực quốc tế về bảo vệ quyền trẻ em.

Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và tính chất xuyên quốc gia của loại tội phạm này, công tác điều tra vẫn còn gặp nhiều khó khăn, thách thức. Hội thảo là diễn đàn để các cơ quan thực thi pháp luật, các chuyên gia trong nước và quốc tế trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, mô hình hiệu quả cũng như những bài học thực tiễn trong công tác đào tạo, tập huấn và nâng cao năng lực cho lực lượng điều tra viên.

Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Thanh Trúc, chuyên gia bảo vệ trẻ em, UNICEF Việt Nam cho biết: Với hơn 78 triệu người dùng Internet tính đến đầu năm 2024, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng Internet nhanh nhất khu vực. Là nhóm sử dụng Internet thường xuyên, trẻ em được tiếp cận và hưởng lợi từ vô số cơ hội mà Internet mang lại, nhưng ngược lại trẻ em cũng bị "phơi nhiễm" với nhiều nguy cơ bị xâm hại nghiêm trọng trên môi trường mạng như bắt nạt trực tuyến, đánh cắp thông tin cá nhân; tiếp cận những nội dung độc hại, dụ dỗ và xâm hại, bóc lột tình dục.

Theo nghiên cứu của Dự án Ngăn chặn hành vi gây tổn hại tại Việt Nam, 0,5% trẻ em tham gia khảo sát cho biết, hình ảnh nhạy cảm của trẻ đã bị chia sẻ khi không có sự cho phép của các em. 2% trẻ 15-17 tuổi đã chia sẻ hình ảnh hoặc video nhạy cảm để đổi lấy tiền hoặc quà. Trong bối cảnh đó, áp lực lên vai lực lượng thực thi pháp luật là vô cùng lớn, đòi hỏi công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn cho điều tra viên cũng cần phải theo kịp để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh hiện nay.

Theo Đại tá, PGS.TS Hà Thị Hồng Lan, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Cảnh sát, Học viện CSND, trong giai đoạn hiện nay, không gian mạng đã trở thành một không gian sinh tồn mới, môi trường thuận lợi để các cá nhân, tổ chức có thể tự do phát triển, trong đó có trẻ em. Tuy nhiên, không gian mạng cũng tiềm ẩn đầy những nguy cơ, rủi ro hiểm họa khôn lường, có thể xâm hại trực tiếp đến trẻ em, nhất là các phương thức, thủ đoạn tinh vi của tội phạm.

Theo thống kê của Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em, từ tháng 7/2021 đến tháng 6/2025, Tổng đài đã nhận được 2.439 cuộc gọi tư vấn và can thiệp liên quan đến xâm hại trẻ em trực tuyến. Số liệu thống kê của Cục Cảnh sát hình sự, Bộ Công an cũng cho thấy, từ năm 2020 đến tháng 6/2025, toàn quốc ghi nhận 1.887 vụ việc xâm hại trẻ em trên môi trường mạng. Riêng năm 2024, lực lượng Công an đã phát hiện, điều tra và xử lý 381 vụ, tăng 13% so với năm 2023, trong đó nhiều vụ việc có yếu tố xuyên quốc gia, quy mô lớn, mức độ nghiêm trọng, tập trung vào các hành vi xâm hại tình dục, mua bán trẻ em, tống tiền, phát tán hình ảnh nhạy cảm qua mạng…

Bà Nguyễn Khánh Linh, chuyên viên Cục Pháp luật quốc tế và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, Bộ Tư pháp đã làm rõ nghĩa vụ lập pháp của Việt Nam trong việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng theo quy định của Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em nǎm 1989 và Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng. Đồng thời, bà Nguyễn Khánh Linh đề xuất các kiến nghị trọng tâm để tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý của Việt Nam, đảm bảo trách nhiệm của quốc gia trong việc nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và chuẩn bị là thành viên.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục bảo vệ trẻ em, Bộ Y tế cũng đã thông tin về các vấn đề đặt ra trong công tác bảo vệ trẻ em. Theo bà Nga, trong thời gian qua, công tác bảo vệ trẻ em tại Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Thời gian tới, Việt Nam sẽ tập trung vào một số nhóm giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm như tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo vệ trẻ em, trong đó có sự tham gia của trẻ em; đẩy mạnh công tác truyên truyền nâng cao nhận thức, kỹ năng cho trẻ em khi tham gia môi trường mạng; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phối hợp liên ngành trong bảo vệ trẻ em; sản xuất, lan tỏa các sản phẩm văn hóa, giải trí số lành mạnh và nâng cao năng lực cho lực lượng chuyên trách, trong đó có lực lượng điều tra viên...

Phát biểu tổng kết hội thảo, Thiếu tướng Chử Văn Dũng cho biết, những tri thức, kinh nghiệm, đề xuất được chia sẻ tại hội thảo không chỉ góp phần làm sâu sắc thêm nhận thức về tội phạm xâm hại trẻ em trên không gian mạng, mà còn cung cấp những luận cứ khoa học và thực tiễn có giá trị cho việc xây dựng, hoàn thiện các chương trình đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ điều tra viên.

Từ đó, nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em trên không gian mạng tại Việt Nam trong thời gian tới, góp phần xây dựng một môi trường mạng an toàn, lành mạnh vì sự phát triển toàn diện của trẻ em.