Giám định kỹ thuật hình sự làm sáng tỏ các vụ án

Đại tá Nguyễn Đình Tuấn, Trưởng phòng Giám định hóa học cho biết, CBCS của Phòng đã thực hiện tốt công tác tham mưu trên các mặt công tác được giao, luôn bám sát các chương trình, kế hoạch của Bộ Công an, Viện Khoa học hình sự đồng thời đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp chiến lược lâu dài góp phần đẩy mạnh, phát triển công tác kỹ thuật hình sự và pháp y CAND trong tình hình mới.

Trong năm 2025, Phòng Giám định hóa học đã tiếp nhận 1.356 vụ việc; thực hiện công tác phối hợp với Trung tâm pháp y giám định các vụ về độc chất phủ tạng. Trong đó, hàng giả, thực phẩm chức năng là 127 vụ (tăng 43 vụ so với năm 2024); hàng cấm, an toàn thực phẩm 55 vụ (tăng 16 vụ so với năm 2024); môi trường 56 vụ (tăng 27 vụ)… Đáng chú ý, số lượng mẫu trung bình có vụ gấp hơn 100 lần so với các năm trước, mức độ và tính chất của các vụ việc phức tạp, có vụ việc phải kéo dài và gia hạn thời gian giám định.

Trước vụ việc này, CBCS của Phòng Giám định hóa học đã làm việc ngày, đêm không kể ngày nghỉ để đưa ra những kết quả chính xác phục vụ điều tra vụ án. Qua công tác giám định đã phát hiện thấy nhiều phương thức, thủ đoạn phạm tội mới nổi lên như: hàng giả về hình thức (nhập khẩu, gia công, chế biến, đóng gói thành phẩm, gắn nhãn mác của các thương hiệu đã được đăng ký bảo hộ của các tổ chức trong nước và nước ngoài; ghi nhãn hàng hóa không có chỉ dẫn xuất xứ, gian lận nguồn gốc); hàng giả về chất lượng (sản phẩm sản xuất, lưu hành ngoài thị trường không đảm bảo lượng thành phần, hàm lượng các hoạt chất so với công bố hoặc trên bao bì nhãn mác sản phẩm, không khai báo thành phần gây hại, dị ứng, sử dụng các chất bị cấm… sử dụng giấy tờ pháp lý giả để đăng ký, công bố sản phẩm).

Một thủ đoạn khác mà các nghi phạm sử dụng là, sử dụng các cá nhân có uy tín, ảnh hưởng trên mạng để quảng cáo, bán hàng trên các nền tảng mạng xã hội. Tuy nhiên, việc bán hàng được thực hiện với các thông tin sai sự thật, thổi phồng, phóng đại tính năng, tác dụng, chất lượng sản phẩm để lôi kéo người tiêu dùng và bán được số lượng hàng rất lớn, thu lời bất chính.

Điển hình, vụ sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm xảy ra ngày 14/3/2025, tại Công ty cổ phần Asia Life, địa chỉ 18/99 Nguyễn Văn Linh, xã Ea Tu, TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk (sản phẩm kẹo rau củ KERA do Hằng Du Mục, Quang Linh Vlogs và hoa hậu Thùy Tiên quảng bá, bán trong các phiên live stream trên mạng xã hội có nội dung: “1 viên kẹo tương đương 1 đĩa rau”).

Từ mẫu gửi của cơ quan chức năng, cán bộ giám định viên của Phòng Giám định hóa học sau nhiều ngày nghiên cứu đã đưa ra kết luận xác định, trong các mẫu gửi giám định không phát hiện 10 loại bột rau, củ, quả gồm: bột cải bó xôi, bột rau má, bột chùm ngây, bột diếp cá, bột cần tây, bột chuối xanh, bột cà rốt, bột bí ngô, bột khoai lang tím, bột táo xanh như thông tin về “thành phần” trên nhãn sản phẩm và bản tự công bố sản phẩm sản phẩm; có tìm thấy Sorbitol.

Về Sorbitol thuộc nhóm thuốc nhuận tràng có tác dụng tăng tiết mật và nhuận mật, kích thích nhu động ruột và tiết dịch vị, được chỉ định sử dụng điều trị đầy bụng, chậm tiêu, buồn nôn. Sorbitol có tác dụng phụ: có nguy cơ gây ỉa chảy và đau bụng. Chống chỉ định với người tắc nghẽn đường dẫn mật.

Đối với vụ sản xuất buôn bán hàng giả là thực phẩm, vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra tại Công ty Dược quốc tế Rance Pharma, Công ty cổ phần Dược dinh dưỡng Hacofood Group và các cơ quan, tổ chức có liên quan trên địa bàn TP Hà Nội và các tỉnh, thành phố trên toàn quốc. Ngày 6/5/2025, Phòng Giám định hóa học nhận được trưng cầu giám định của Cơ quan CSĐT Bộ Công an. Mẫu gửi giám định gồm các hộp sản phẩm thực phẩm, dinh dưỡng (sữa dạng bột). Tiến hành giám định, CBCS đã xác định các sản phẩm gửi giám định đều là hàng giả do có chỉ tiêu chất lượng một số chất đạt dưới 70% so với mức công bố.

Một vụ việc khác liên quan đến an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất thực phẩm giá đỗ xảy ra tại tỉnh Nghệ An và tỉnh Bắc Giang (nay là tỉnh Bắc Ninh). Vụ việc sử dụng chất, hóa chất và thuốc cấm sử dụng hoặc ngoài danh mục được phép sản xuất, chế biến vào trong quá trình sản xuất thực phẩm giá đỗ ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe người sử dụng. Các giám định viên của Phòng đã khẩn trương giám định và ra kết luận khẳng định, trong các mẫu giá đỗ, mẫu chất lỏng và chất bột màu trắng đều tìm thấy 6-benzylaminopurine(6-BAP). 6-benzylaminopurine(6-BAP) trong nông nghiệp được sử dụng làm chất kích thích sinh trưởng cây trồng.

Tháng 9/2025, Phòng Giám định hóa học nhận được mẫu giám định các bình chữa cháy dán nhãn “TOMOKEN, bình chữa cháy bột ABC 6kg, 8kg”; bình chữa cháy bột nhãn DRAGON POWDER của Công an tỉnh Phú Thọ, Công an TP Hà Nội…

Nhận thấy, hành vi sản xuất, vận chuyển, buôn bán bình bột chữa cháy giả là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, hết sức nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản, tính mạng của người dân trong trường hợp xảy ra cháy, lãnh đạo Phòng đã chỉ đạo các giám định viên giàu kinh nghiệm, có chuyên môn cao thực hiện nhiệm vụ để đưa ra kết luận chất bột trong các bình chữa cháy gửi giám định đều không tìm thấy thành phần chất chữa cháy… Bình bột chữa cháy giả này không những không có tác dụng chữa cháy, thậm chí còn làm đám cháy lan nhanh hơn, làm mất cơ hội dập lửa dù có được phát hiện kịp thời.

Đáng chú ý, giám định viên của Phòng cũng đã tìm thấy độc chất trong vụ án giết người xảy ra ngày 31/8/2025 tại thôn Nhạc Miếu, xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên để lại hậu quả đặc biệt nghiêm trọng gây sự bất bình trong dư luận, quần chúng nhân dân.

Lãnh đạo Phòng đã huy động lực lượng, tập trung các giám định viên làm cả ngoài giờ đưa ra kết luận giám định trả lời Cơ quan điều tra phục vụ quá trình điều tra vụ án. Qua đó, từ các kết luận giám định, khẳng định trong các mẫu máu và dịch dạ dày của các nạn nhân; các sợi mỳ tôm và mẫu chất lỏng gửi giám định đều tìm thấy fluoroacetat, đây là chất độc mạnh, rất độc với người và động vật, được sử dụng làm thuốc diệt chuột, có liều chất đối với người qua đường miệng là 1,54-7,7mg/kg thể trọng.

Để  “giải mã” những vụ việc khó khăn, phức tạp, Phòng Giám định hóa học còn thường xuyên tiến hành rà soát, đánh giá toàn bộ hệ thống phương tiện, thiết bị giám định, phòng thí nghiệm, nơi nhận mẫu và bảo quản mẫu vật của đơn vị… nhằm đảm bảo cơ sở vật chất tốt nhất phục vụ công tác giám định. Với những thành tích đã đạt được, trong năm, Phòng Giám định hóa học được nhận danh hiệu Đơn vị Quyết thắng, nhiều cá nhân được nhận giấy khen…

Năm 2026, CBCS của Phòng tiếp tục thực hiện tốt công tác chuyên môn theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Trong công tác giám định tuân thủ theo đúng quy định của pháp luật, không để xảy ra sai sót trong giám định. Chú trọng, tăng cường bồi dưỡng kiến thức chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ đồng thời xây dựng đội ngũ chuyên gia, giám định viên giỏi, các nhóm làm việc mạnh, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ trong tình hình mới.