Hồi sinh những mảnh đời lầm lỡ

Một trong những điểm nhấn nổi bật của Cơ sở cai nghiện ma tuý số 1 là công tác chăm sóc y tế. Từ ngày 1/3/2025, nhiệm vụ quản lý Nhà nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội được chuyển giao về Bộ Công an. Dù còn gặp một số khó khăn, đặc biệt là thiếu nhân sự do một số cán bộ y tế chuyển công tác…, song tổ y tế của Cơ sở cai nghiện ma tuý số 1 đã hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Thời gian qua, cơ sở đã tổ chức tiếp nhận, xác định tình trạng nghiện ma túy, hỗ trợ điều trị cắt cơn giải độc an toàn; khám, xử lý cấp cứu an toàn, không để xảy ra sai sót trong chuyên môn; chuyển tuyến kịp thời các học viên vượt quá khả năng điều trị tại cơ sở. Đồng thời, đội ngũ y tế đã làm tốt công tác khám, điều trị, chăm sóc sức khỏe cho học viên trong suốt quá trình cai nghiện tại cơ sở.

1.Tiếng chuông điện thoại reo vang, phá tan bầu không khí tĩnh lặng của đêm khuya. Khoảng vài phút sau đó, người thanh niên khoảng 30 tuổi, đôi mắt đờ đẫn vì mất ngủ được hai cán bộ Công an đưa vào. Sau khi tiến hành thăm, khám, xác định học viên đảm bảo đủ sức khoẻ để tiếp nhận vào cơ sở cai nghiện, anh Kiều Văn Hà, cán bộ thuộc bộ phận y tế của khu trung tâm, Cơ sở cai nghiện ma tuý số 1 cùng các thành viên của kíp trực đã hoàn tất thủ tục tiếp nhận học viên. Ngay sau đó, kíp trực của anh lại tiếp tục xử lý trường hợp học viên đang cai nghiện bất ngờ bị đau bụng…

Anh Kiều Văn Hà chia sẻ: “Việc tiếp nhận học viên được thực hiện 24/24h, không kể thời gian nào trong ngày. Học viên mới cơ sở luôn có tâm lý hoảng sợ, lo lắng, bất an. Bên cạnh đó, họ đang sống tự do, buông thả, mà khi vào cơ sở lại bị gò bó, cộng thêm những vướng mắc về gia đình, ví dụ như tình cảm vợ chồng, tài chính, đất đai... Do đó, học viên có những biểu hiện không tuân thủ điều trị, không hợp tác với cán bộ, tìm cách bỏ trốn, hủy hoại bản thân. Vì vậy, cán bộ phải gần gũi nắm bắt tư tưởng, tư vấn, động viên, chia sẻ để học viên nâng cao ý thức tự chăm sóc bản thân, rèn luyện sức khỏe, ổn định tâm lý, tư tưởng chấp hành tốt quy trình cai nghiện”.

Công việc đối với các cán bộ nam vốn không dễ dàng, với các cán bộ nữ còn vất vả trăm bề. Vừa bước chân vào khu khám bệnh, tôi đã nghe thấy những tiếng hát to rồi sau đó là tiếng la hét … Đi theo tiếng động, chúng tôi đã đến khu vực cắt cơn của cơ sở. Lúc này, chị Nguyễn Thị Ngọc Thuý, cán bộ y tế của cơ sở cai nghiện đang đứng bên cạnh một học viên, chăm chú dõi theo từng nhịp thở.... Bệnh nhân là nam giới, thoạt nhìn tuổi đời còn khá trẻ nhưng thân hình gầy gò, suy kiệt bởi sự tàn phá của ma tuý tổng hợp.

Khi con đầu lòng được 7 tháng tuổi, chị Thuý vào công tác tại cơ sở cai nghiện, công việc ban đầu là chăm sóc trẻ bị nhiễm HIV… “Chăm sóc một đứa trẻ sơ sinh vốn không dễ dàng, với những đứa trẻ mang trong mình mầm bệnh từ lúc lọt lòng mẹ còn gian nan hơn nhiều. Nếu không có tình thương của người mẹ, chắc chắn sẽ không trụ được với nghề… Nhiều hôm trái nắng, trở trời, ôm những trẻ đỏ hỏn trong lòng, tôi và các cán bộ y tế đều rơi nước mắt. Bản năng của người mẹ thôi thúc chúng tôi phải trao đi yêu thương nhiều hơn nữa”- chị Thuý rơm rơm nước mắt kể lại. Dưới bàn tay chăm sóc cần mẫn của những người mẹ thứ 2, nhiều cháu bé ở những lứa tuổi và hoàn cảnh khác nhau đã được nuôi dưỡng trưởng thành...

  Thời gian sau này, chị Thuý chuyển về công tác tại Phòng y tế của Cơ sở cai nghiện ma tuý số 1, trực tiếp chăm sóc y tế cho các học viên cai nghiện. “Học viên sử dụng ma tuý tổng hợp và heroin có dấu hiệu và hội chứng cai khác nhau. Thông thường, thời gian cắt cơn thường từ 10-20 ngày, song cũng có những trường hợp đặc biệt, có thể kéo dài từ 1-2 tháng, mới đủ điều kiện sức khoẻ để chuyển sang giai đoạn tiếp theo. Song giai đoạn cắt cơn, giải độc là khó khăn nhất…”, chia sẻ về những khó khăn của cán bộ y tế ở cơ sở cai nghiện, chị Thuý tiếp lời.

Chị cho biết, có những học viên khi vào cơ sở không biết mình là ai, một số bị hoang tưởng, ảo giác cho rằng có người đang muốn giết mình, họ la hét, cậy cửa; có trường hợp thì cởi quần áo hay vệ sinh ngay tại chỗ… Cùng với việc cắt cơn và khám chữa bệnh, chị Thuý và các cán bộ y tế đồng thời phải vỗ về, khéo léo xử lý các tình huống đặc biệt, khi học viên có những đòi hỏi vượt ngoài quy định như yêu cầu được gọi điện thoại về nhà rồi xin được hút thuốc lá…

2. Được nghe những tâm sự và chia sẻ của các cán bộ y tế Cơ sở cai nghiện ma tuý số 1, tôi càng thấu hiểu vất vả của các chiến sĩ mang áo blue trắng. Hằng ngày, hằng giờ, họ phải tiếp xúc nhiều người nghiện với đủ thành phần, kèm đủ loại bệnh tật trong đó hầu hết là căn bệnh nguy hiểm, lây qua tiếp xúc trực tiếp…

Trung tá Bùi Anh Vũ, Trưởng Cơ sở cai nghiện ma tuý số 1 cho biết, người cai nghiện quen sống ở môi trường tự do, buông thả, không bị ai quản lý và đều sử dụng ma túy đa chất, có hội chứng cai nặng sử dụng ma túy thường xuyên và lâu năm. Một số từng nhiều lần vào tù, nhiều lần đi cai nghiện… Vì thế, trong giai đoạn cắt cơn ban đầu, họ thường giấu bệnh. Một số lại có hội chứng cai vật vã, bồn chồn, ngáp, hoang tưởng ảo giác, thèm nhớ chất ma túy, khi được điều trị, sức khỏe của học viên yếu và thường kèm bệnh nền như: Lao, viêm gan, tim mạch, huyết áp, tiểu đường, HIV,….

Đặc biệt, nhiều học viên có biểu hiện loạn thần do sử ma túy nhóm ATS, ma túy tổng hợp, cần sa…, kích động, ảo giác, ảo thanh (nguy hiểm hơn là hoang tưởng bị hại, trầm cảm). Khi đó, họ tấn công người khác hoặc cán bộ trực tiếp điều trị, chăm sóc, quản lý hoặc tự hủy hoại bản thân mình như tự sát, treo cổ.

Một số người nghiện lại có tư tưởng dao động, muốn bỏ trốn và tìm cách để bỏ trốn. Các trường hợp đi án, đi cai nghiện nhiều lần lại thích thể hiện bản thân bằng việc gây gổ đánh nhau, thể hiện thái độ chống đối, không hợp tác với cán bộ. Đối với học viên bị nhiễm HIV, một số lại mặc cảm về bản thân,… đã nảy sinh tâm lý tiêu cực kèm triệu chứng cai nên cán bộ y tế chăm sóc điều trị đứng trước nhiều rủi ro nguy cơ bị phơi nhiễm khi trực tiếp chăm sóc, điều trị cho học viên. Vượt qua những khó khăn, tổ y tế của Cơ sở cai nghiện ma túy số 1 đã khắc phục mọi khó khăn đã hoàn thành tốt nhiệm vụ và đạt được một số kết quả quan trọng.

Trong năm 2025, Cơ sở cai nghiện ma tuý số 1 đã tổ chức tiếp nhận phân loại, lập hồ sơ bệnh án, điều trị cắt cơn cho 1.812 lượt; tổ chức khám và điều trị cho 19.824  lượt bệnh nhân mắc các bệnh thông thường; phối hợp với bệnh viện Hà Thành tổ chức khám sức khoẻ cho 1.573 học viên… Ngoài các kết quả bằng con số, tổ y tế của cơ sở còn làm tốt công tác tiếp nhận, xác định tình trạng nghiện ma túy, hỗ trợ điều trị cắt cơn giải độc an toàn. Đồng thời, khám, xử lý cấp cứu an toàn, không để xảy ra sai sót trong chuyên môn; chuyển tuyến kịp thời các học viên vượt quá khả năng điều trị tại cơ sở và làm tốt công khám, điều trị, chăm sóc sức khỏe cho học viên trong suốt quá trình cai nghiện tại cơ sở.

Ngoài ra, tổ y tế còn tham mưu cho cơ sở xây dựng kế hoạch, phương án phòng chống dịch bệnh theo mùa, kế hoạch phòng chống Lao, HIV, … vệ sinh môi trường xanh, sạch, đẹp. Trong năm, cơ sở không có dịch bệnh phát sinh trong đơn vị đảm bảo an toàn. Song song với đó là công tác tư vấn tâm lý và hỗ trợ tinh thần giúp người cai nghiện vượt qua mặc cảm, ổn định tâm lý, nâng cao ý thức tự chăm sóc bản thân. Hiện nay, cùng với việc áp dụng phác đồ cắt cơn của Bộ Y tế, dùng thuốc giúp học viên giảm các triệu chứng cai nghiện ma tuý, thì công tác tư vấn tâm lý cũng là một khâu rất quan trọng, được Cơ sở cai nghiện ma tuý số 1 đặc biệt quan tâm. Để đáp ứng yêu cầu công việc, thời gian qua, cán bộ y tế của cơ sở đã không ngừng học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; các kỹ năng tư vấn về tâm lý, có năng lực nắm bắt tâm lý để giải thích cho người cai nghiện  hiểu, yên tâm về việc dùng thuốc hỗ trợ điều trị.

“Người nghiện ngày càng sử dụng nhiều loại ma tuý mới, bởi thế, mỗi cán bộ y tế còn cần phải có chuyên môn tốt về tâm lý xã hội. Khi đã nắm bắt được tâm lý của học viên, cán bộ y tế sẽ tư vấn, tạo được niềm tin; là người đồng hành, giúp đỡ chia sẻ,  giúp người nghiện vượt qua các thử thách bản thân; rút ngắn giai đoạn cắt cơn, phục hồi sức khỏe về thể chất và tinh thần, sớm hoà nhập lại cuộc sống hàng ngày”- Trung tá Vũ cho biết.

Những lá thư cảm ơn, sự thành công của các học viên chính là động lực quan trọng giúp cán bộ y tế vượt qua khó khăn. Như trường hợp của học viên Nguyễn Quỳnh Hoa (SN 1985, ở tại phường Việt Hưng, TP Hà Nội), ban đầu vào cắt cơn có những triệu chứng cai nặng với biểu hiện loạn thần, hoang tưởng, ảo giác, sợ có người  muốn giết mình, gào thét, có hành vi tự huỷ hoại bản thân. Trong thời gian điều trị cắt cơn khoảng hơn 1 tháng, cán bộ y tế đã theo dõi, chăm sóc, động viên, tư vấn. Sau khi tỉnh táo, nhận thức đúng, học viên đã gửi lời cảm ơn đến cán bộ y tế và tham gia sinh hoạt, lao động trị liệu bình thường.

Hay trường hợp của học viên Lê Ngọc Tòng  (SN 1990, ở tại Ứng Hòa, Hà Nội), trong quá trình cai nghiện, bị bệnh u sùi cẳng chân phải, vượt quá khả năng điều trị tại cơ sở. Sau khi được bộ phận y tế khu trung tâm báo cáo và đề xuất với Ban chỉ huy cơ sở, học viên được đưa ra Bệnh viện Đa khoa Sơn Tây khám và điều trị. Do bố, mẹ học viên già, ốm đau bệnh tật không thể chăm sóc, trong thời gian này, việc chăm sóc y tế đều do cán bộ của cơ sở thực hiện. Xúc động với tình cảm và trách nhiệm của Ban chỉ huy Cơ sở và CBCS, gia đình và học viên Lê Ngọc Tòng đã có thư cảm ơn. 

Đây là nguồn động lực giúp các cán bộ y tế hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ dược giao.